Nguyễn Hoàng Mở Cõi Phương Nam – Khởi Nguồn Cơ Nghiệp Đàng Trong
Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, mở đầu cho hành trình Nam tiến mở rộng lãnh thổ dân tộc. Ông xây dựng chính quyền ổn định, chiêu mộ dân khai khẩn ruộng đất, củng cố lực lượng quân sự. Từ vùng đất còn nhiều khó khăn, Thuận Hóa – trong đó có Quảng Trị – dần phát triển thành căn cứ vững chắc, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của vương triều nhà Nguyễn sau này.
Năm 1558, trước nguy cơ bị anh rể Trịnh Kiểm hãm hại, Nguyễn Hoàng nghe theo lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm – "Hoành Sơn nhất đới, vạn đại dung thân" – xin vào trấn thủ vùng đất Thuận Hóa xa xôi. Ông cùng gia quyến và đoàn tùy tùng vượt biển, ngược dòng sông Thạch Hãn, dừng chân đầu tiên tại Dinh Cát (Ái Tử, Quảng Trị). Tại vùng đất mới, Nguyễn Hoàng thực hiện nhiều chính sách khai hoang, lập làng, chiêu mộ dân nghèo từ các vùng khác đến sinh cơ lập nghiệp. Ông tổ chức quân đội, xây dựng hệ thống phòng thủ vững chắc, tạo dựng nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Từ một vùng đất biên viễn còn hoang sơ, Thuận Hóa – trong đó có Quảng Trị – dần trở thành căn cứ địa vững mạnh, mở đầu cho hành trình Nam tiến hơn 200 năm, mở rộng lãnh thổ đến tận Cà Mau, đặt nền móng cho sự hình thành vương triều nhà Nguyễn và lãnh thổ Việt Nam ngày nay.
