Nguyễn Hoàng Thành

CỤ ĐẶNG KIM CHI – NGƯỜI GIỮ LỬA TRONG CĂN BẾP CỦA VIỆT MINH Ở TÂN TRÀO (1944–1945)

Tại Tân Trào, giai đoạn 1944–1945 xuất hiện nhiều cơ sở nuôi giấu cán bộ Việt Minh. Một trong những nơi bí mật nhất lại là một căn bếp nhỏ của cụ Đặng Kim Chi, người phụ nữ Dao sống đơn sơ dưới chân núi Hong.

Cụ Chi có thói quen đun bếp bằng lá khô, loại khói mỏng và tỏa nhanh. Lợi dụng điều đó, nhiều cán bộ Việt Minh tá túc trong căn nhà nhỏ của cụ, ăn những bát cháo loãng cụ nấu và ngủ trên chiếc phản tre cạnh bếp. Cụ luôn để sẵn một nồi cháo lớn — ai đến cũng có thể ăn, nhưng không ai được ở lâu hơn hai đêm để tránh gây nghi ngờ.

Một lần, lính Nhật đi kiểm soát vùng Tân Trào, bất ngờ ghé vào nhà. Họ hỏi vì sao bếp luôn đỏ lửa. Cụ Chi trả lời bằng tiếng Dao lơ lớ rằng cụ “nấu cho chồng đi rẫy về”. Trong khi đó, ngay dưới nền bếp là một hầm nhỏ chứa hai cán bộ Việt Minh, chỉ cách giày lính Nhật vài chục phân. Sự bình tĩnh của cụ hôm đó cứu mạng họ.

Sau khi cách mạng thành công, cụ Chi tiếp tục sống ở Tân Trào, không nhận thưởng, không kể công. Những cán bộ từng ẩn náu tại nhà cụ chỉ nhớ hình ảnh một người phụ nữ tóc bạc, dáng nhỏ bé nhưng trái tim lớn, giữ ngọn lửa bếp cũng là giữ lửa cách mạng.