Nguyễn Hoàng Tôn - Người thanh niên kiên trung trước máy chém giặc

Nguyễn Hoàng Tôn, tên thật là Phạm Hữu Mẫn, sinh năm 1915 tại Trích Sài (Bưởi), huyện Hoàn Long, Hà Nội, trong một gia đình nghèo ở thành thị. Cha anh mất khi anh còn trong bụng mẹ, hoàn cảnh khó khăn khiến anh phải sống nhờ người bác ruột ở phố Bạch Mai.

Từ khi ở cùng bác, anh sớm tiếp xúc với những cán bộ đi gây dựng cơ sở cách mạng. Gần gũi các hội viên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, anh dần giác ngộ lý tưởng và năm 15 tuổi đã bước vào hoạt động cách mạng ở Hà Nội. Anh nổi bật nhờ lối nói rõ ràng, khúc chiết, và những sáng kiến đưa truyền đơn đến tay nhiều người.

Năm 1930, anh được phân công đi công tác vô sản hóa, vào vùng mỏ để gây dựng phong trào thợ thuyền, phu phen. Cuối năm, anh chuyển về Hải Phòng. Chưa tròn 17 tuổi, anh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và đảm nhiệm công tác liên lạc cho Xứ ủy Bắc Kỳ.

Tối ngày 20 tháng 4 năm 1931, do bị kẻ phản bội chỉ điểm, mật thám Pháp đồng loạt vây ráp nhiều cơ quan của Xứ ủy. Để che chở cho các cán bộ ở số 8 ngõ Quảng Lạc, Hải Phòng, anh đã nổ súng đối đầu với địch. Sau khi bị bắt, anh chịu tra tấn dã man nhưng nhất quyết không khai báo, và sau đó bị thực dân Pháp tuyên án tử hình.

Trong thời gian giam giữ tại xà lim án chém Hỏa Lò, do tuổi còn rất trẻ, kẻ địch nhiều lần tìm cách dụ dỗ anh viết đơn xin ân xá. Anh kiên quyết khước từ, sẵn sàng đón nhận cái chết với tinh thần hiên ngang. Năm 1932, anh đứng trước máy chém ở cửa nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội, và hy sinh trong tư thế ung dung, bình tĩnh.

Trước giờ hành quyết, anh vẫn hô vang các khẩu hiệu cách mạng và gửi lời chào tới những đồng chí còn ở lại tiếp tục chiến đấu. Khí phách ấy đã trở thành nguồn động viên lớn lao đối với các thế hệ đoàn viên, thanh niên về sau. Hà Nội nay có con phố mang tên anh, và Lê Duẩn từng vinh danh anh là "Lý Tự Trọng trên đất Bắc".

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Nguyễn Hoàng Tôn (nhà cách mạng)" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng_T%C3%B4n_(nh%C3%A0_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng)), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.