Nguyễn Huệ - Quang Trung và tầm nhìn phát triển quốc gia toàn diện

Nói đến Quang Trung - Nguyễn Huệ, người ta thường nhớ ngay đến một thiên tài quân sự bách chiến bách thắng với những chiến dịch chớp giật, lối đánh tốc phong và những chiến thắng sấm sét tại Rạch Gầm - Xoài Mút, Ngọc Hồi - Đống Đa. Tuy nhiên, tầm vóc thực sự của vị hùng chủ áo vải này không chỉ dừng lại trên lưng ngựa hay trong những lời hịch ra quân hừng hực khí thế, mà còn nằm ở tư tưởng cải cách đất nước đầy táo bạo, canh tân vượt thời đại cùng tầm nhìn của một nhà kiến tạo quốc gia thực thụ.

Sau khi lên ngôi Hoàng đế năm 1788 và quét sạch 29 vạn quân xâm lược Mãn Thanh, Quang Trung lập tức bắt tay vào công cuộc tái thiết một đất nước đã kiệt quệ sau hàng thế kỷ nội chiến Trịnh - Nguyễn phân tranh và giặc ngoại xâm tàn phá. Trọng tâm hàng đầu của ông là phục hồi nền kinh tế quốc dân. Ông nhanh chóng ban hành Chiếu khuyến nông, kêu gọi nhân dân phiêu tán trở về quê cũ làm ăn, phân chia lại ruộng đất bỏ hoang, giảm nhẹ thuế khóa và hạn chế bớt các nghĩa vụ lao dịch nặng nề để giải phóng sức sản xuất. Không dừng lại ở tư duy nông nghiệp truyền thống, Quang Trung thể hiện tầm nhìn thương mại vô cùng rộng mở khi cho mở cửa thị trường, bãi bỏ chính sách bế quan tỏa cảng, khuyến khích giao thương nội địa và thúc đẩy mở cửa biển, giao thương tự do với các thương thuyền phương Tây cũng như mở chợ biên giới (Thị giang) với nhà Thanh để luân chuyển hàng hóa, làm giàu cho đất nước và tạo dựng nguồn thu cho ngân khố.

Về văn hóa – giáo dục, Quang Trung đã thực hiện một cuộc cách mạng mang tính lịch sử khi quyết định đề cao chữ Nôm – thứ chữ viết do người Việt sáng tạo dựa trên chữ Hán. Ông chính thức đưa chữ Nôm trở thành ngôn ngữ quốc gia dùng trong các văn bản hành chính nhà nước, chiếu lệnh, và đặc biệt là trong các kỳ thi cử khoa bảng, nhằm đập tan tâm lý sùng ngoại, khẳng định lòng tự tôn và bản sắc văn hóa dân tộc. Để hiện thực hóa chiến lược này một cách bài bản, ông cho thành lập Sùng chính thư viện tại Nghệ An và trân trọng mời danh sĩ kiệt xuất Nguyễn Thiếp làm Viện trưởng, giao nhiệm vụ dịch toàn bộ các bộ sách kinh điển từ chữ Hán sang chữ Nôm để phổ cập tri thức sâu rộng trong nhân dân. Bên cạnh đó, ông ban hành Chiếu lập học, yêu cầu các xã phường đều phải mở trường học, coi trọng việc chiêu mộ hiền tài, dẹp bỏ lối học từ chương trích để hướng tới nền giáo dục thực dụng, đào tạo ra những con người có năng lực gánh vác việc nước.

Đặc biệt, về quân sự và ngoại giao thời bình, Quang Trung không ngừng củng cố tiềm lực quốc phòng với việc xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô, cải tiến vũ khí và duy trì một lực lượng quân đội tinh nhuệ, sẵn sàng bảo vệ chủ quyền. Trên mặt trận đối ngoại, ông thực hiện chính sách mềm dẻo nhưng kiên quyết với nhà Thanh, buộc triều đình phong kiến phương Bắc phải nể trọng, công nhận nền độc lập tự chủ của Đại Việt và xóa bỏ tư tưởng coi nước ta là chư 侯 lệ thuộc.

Tất cả những chính sách cải cách toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục và đối ngoại đã chứng minh rằng Quang Trung - Nguyễn Huệ không chỉ là một vị tướng cầm quân bách chiến bách thắng trên chiến trường, mà còn là một nhà chính trị kinh bang济世, một nhà canh tân vĩ đại với tầm nhìn vượt trước thời đại, đặt nền móng vững chắc cho sự hưng thịnh của quốc gia dân tộc.