Nguyễn Huệ – Từ thủ lĩnh áo vải đến thiên tài quân sự kiệt xuất của dân tộc
Đặng Mai Phương
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, Nguyễn Huệ (Quang Trung) hiện lên như một trong những anh hùng kiệt xuất nhất, một anh hùng áo vải bách chiến bách thắng đã để lại những trang sử vàng chói lọi trong thế kỷ XVIII.
Sinh năm 1753 tại vùng đất Tây Sơn, Bình Định, Nguyễn Huệ cùng hai người anh của mình là Nguyễn Nhạc và Nguyễn Lữ đã dựng cờ khởi nghĩa vào năm 1771. Giữa lúc đất nước bị chia cắt bởi hai tập đoàn phong kiến Trịnh - Nguyễn, cuộc sống nhân dân rơi vào cảnh lầm than, phong trào Tây Sơn nhanh chóng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của đông đảo tầng lớp nhân dân.
Bằng tài năng quân sự bẩm sinh và óc chiến lược sắc bén, Nguyễn Huệ đã lãnh đạo nghĩa quân Tây Sơn lập nên những chiến công lẫy lừng:
Lần lượt lật đổ các thế lực phong kiến: Đập tan chúa Nguyễn ở Đàng Trong và chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, chấm dứt tình trạng nội chiến chia cắt đất nước kéo dài hơn hai thế kỷ.
Đại phá 5 vạn quân Xiêm (1785): Tại trận Rạch Gầm – Xoài Mút, Nguyễn Huệ dùng thuật mai phục, mưu trí nhử quân địch vào trận địa dàn sẵn trên sông, tiêu diệt gọn quân xâm lược Xiêm chỉ trong một ngày.
Đại phá 29 vạn quân Thanh (1789): Trước nguy cơ ngoại xâm từ phương Bắc, ông chính thức lên ngôi Hoàng đế tại núi Bân (Thừa Thiên) với niên hiệu Quang Trung. Với chiến thuật tiến quân thần tốc, táo bạo và bất ngờ, ông dẫn dắt đại quân Tây Sơn quét sạch 29 vạn quân Thanh, giải phóng kinh thành Thăng Long đúng dịp Tết Kỷ Dậu.
Không chỉ là một nhà quân sự xuất chúng "trăm trận trăm thắng", Nguyễn Huệ – Quang Trung còn thể hiện tầm vóc của một nhà cải cách đại tài. Sau khi thống nhất đất nước, ông ban hành nhiều chính sách tiến bộ: phát triển nông nghiệp, khuyến khích thương mại, ban Chiếu lập học, đề cao việc dùng chữ Nôm trong văn bản hành chính và giáo dục để khẳng định tự tôn dân tộc.
Sự ra đi đột ngột của ông vào năm 1792 khi mới 39 tuổi là một tổn thất to lớn cho lịch sử dân tộc. Dù sự nghiệp dở dang, hình ảnh vị vua áo bào nhuộm đen khói súng trực tiếp xông pha nơi tiền tuyến vẫn mãi là biểu tượng bất diệt cho khí xông thiên, trí tuệ và tinh thần độc lập tự cường của dân tộc Việt Nam.
