Nguyễn Hữu An – Người chỉ huy ba lần mở “cánh cửa thép” A1

Trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ, có những ngọn đồi đã trở thành biểu tượng của sự khốc liệt và ý chí chiến đấu. Đồi A1 là một trong số đó.

Nằm ở phía đông tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, A1 được quân Pháp tổ chức thành một cứ điểm phòng ngự rất mạnh. Địa hình cao, công sự kiên cố, hệ thống hầm hào liên kết với nhau khiến A1 trở thành một trong những vị trí mà quân đội ta phải đặc biệt khó khăn mới có thể đánh chiếm.

Người gắn bó với những trận đánh quyết liệt tại A1 là Trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An.

Nguyễn Hữu An sinh năm 1926 tại Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình. Ông tham gia cách mạng và quân đội từ khi còn trẻ, trưởng thành qua những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đến năm 1954, ông được giao chỉ huy Trung đoàn 174 thuộc Đại đoàn 316. Đây là một trong những đơn vị chủ lực được giao nhiệm vụ quan trọng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân đội ta bắt đầu cuộc tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Sau khi các cứ điểm vòng ngoài lần lượt bị tiêu diệt, cuộc chiến chuyển dần vào khu vực trung tâm Mường Thanh.

Đồi A1 trở thành một trong những mục tiêu đặc biệt quan trọng.

Từ A1, quân Pháp có thể khống chế nhiều khu vực xung quanh và bảo vệ trung tâm tập đoàn cứ điểm. Nếu chiếm được A1, quân đội ta sẽ tạo được một bàn đạp rất quan trọng để tiếp tục tiến công vào trung tâm phòng ngự của đối phương.

Nhưng A1 không dễ bị đánh chiếm.

Các công sự được xây dựng chắc chắn. Những đường hào và hầm ngầm tạo thành hệ thống phòng thủ liên hoàn. Quân Pháp bố trí lực lượng chống trả quyết liệt mỗi khi quân ta tiến công.

Trong những trận đánh ấy, Nguyễn Hữu An phải đối mặt với một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn: đưa Trung đoàn 174 vượt qua hệ thống phòng ngự của đối phương và từng bước làm chủ cứ điểm.

Ông không chỉ là người đứng phía sau sở chỉ huy.

Nguyễn Hữu An thường xuyên có mặt gần chiến trường, nắm tình hình và trực tiếp chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ.

Trận đánh A1 vì thế trở thành cuộc thử thách lớn đối với khả năng chỉ huy của ông.

Đợt tiến công đầu tiên diễn ra trong điều kiện vô cùng ác liệt. Quân ta phải vượt qua hàng rào, chiến hào và hỏa lực dày đặc của đối phương. Nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương và hy sinh.

Có những thời điểm tưởng như đã tiến sát được mục tiêu, nhưng hỏa lực phòng ngự của đối phương lại khiến đội hình tiến công bị chặn lại.

Nguyễn Hữu An cùng các cán bộ chỉ huy phải liên tục điều chỉnh cách đánh.

Đây không phải là một trận đánh có thể giải quyết trong một lần xung phong.

A1 đòi hỏi sự kiên trì, từng bước phá vỡ từng lớp phòng ngự.

Sau những trận đánh đầu tiên, quân ta tiếp tục củng cố lực lượng, đào thêm giao thông hào, áp sát cứ điểm và chuẩn bị cho những đợt tiến công tiếp theo.

Nguyễn Hữu An cùng cán bộ Trung đoàn 174 nghiên cứu kỹ địa hình, hệ thống công sự và cách bố trí lực lượng của đối phương.

Mỗi mét chiến hào được đào thêm là một bước đưa quân ta tiến gần hơn đến A1.

Mỗi vị trí chiếm được là một phần hệ thống phòng ngự của đối phương bị thu hẹp.

Nhưng đối phương cũng tăng cường lực lượng và liên tục tổ chức phản kích.

Cuộc chiến vì thế diễn ra giằng co và vô cùng quyết liệt.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ghi nhận trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu An đã ba lần chỉ huy Trung đoàn 174 tiến công mở “cánh cửa thép” đồi A1.

Ba lần tiến công cũng là ba lần thử thách đối với người chỉ huy và những người lính dưới quyền.

Sau mỗi trận đánh, thương binh được đưa về phía sau, những người hy sinh được đồng đội an táng, còn những chiến sĩ còn lại lại tiếp tục củng cố trận địa.

Chiến trường không cho phép họ dừng lại.

Đối với Nguyễn Hữu An, điều khó khăn nhất không chỉ là tìm cách đánh chiếm A1 mà còn phải giữ vững tinh thần của bộ đội sau những tổn thất rất lớn.

Một người chỉ huy trong hoàn cảnh ấy phải vừa quyết đoán, vừa biết giữ sức chiến đấu cho đơn vị.

Bởi phía trước vẫn còn những trận đánh lớn hơn.

Đến cuối tháng 4 và đầu tháng 5 năm 1954, thế trận tại Điện Biên Phủ ngày càng thay đổi theo hướng có lợi cho quân đội ta.

Hệ thống giao thông hào được đào ngày càng áp sát khu trung tâm. Các cứ điểm quan trọng của quân Pháp lần lượt bị bao vây và chia cắt.

A1 vẫn là một trong những điểm nóng nhất.

Tại đây, bộ đội ta tiếp tục đào hào, áp sát và chuẩn bị cho trận đánh quyết định.

Để phá vỡ cứ điểm, quân ta đã sử dụng một khối lượng lớn thuốc nổ nhằm phá hủy các công sự và tạo điều kiện cho bộ binh tiến công.

Sau nhiều ngày chiến đấu, đêm 6 rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954, quân ta mở đợt tiến công cuối cùng trên toàn mặt trận.

Từ những trận địa đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, các đơn vị đồng loạt tiến vào khu trung tâm.

A1 – vị trí từng được xem là “cánh cửa thép” – cuối cùng cũng bị quân ta đánh chiếm hoàn toàn.

Việc mất A1 khiến hệ thống phòng ngự phía đông của tập đoàn cứ điểm bị phá vỡ nghiêm trọng.

Từ đây, quân ta tiếp tục phát triển tiến công vào khu trung tâm Mường Thanh.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries.

Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt.

Sau 56 ngày đêm, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Chiến thắng ấy đã làm thay đổi cục diện cuộc chiến tranh Đông Dương và tạo điều kiện quan trọng để Hiệp định Genève được ký kết, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương.

Đối với Nguyễn Hữu An, A1 là một trong những dấu ấn quan trọng nhất trong cuộc đời binh nghiệp.

Nhưng điều làm nên câu chuyện về ông không chỉ là việc đã chỉ huy một đơn vị đánh chiếm một ngọn đồi.

Điều đáng nhớ hơn là cách ông và những người lính Trung đoàn 174 đã chiến đấu trong một trận đánh kéo dài, nhiều lần gặp khó khăn nhưng vẫn tiếp tục tiến lên.

Trong chiến tranh, chiến thắng không phải lúc nào cũng đến sau một đợt xung phong.

Có những mục tiêu phải đánh nhiều lần.

Có những trận chiến phải kéo dài nhiều ngày.

Có những người lính phải quay trở lại cùng một chiến hào sau khi đồng đội của mình đã hy sinh.

A1 là một câu chuyện như thế.

Và Nguyễn Hữu An là một trong những người chỉ huy đứng giữa thử thách ấy.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu An tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ông tiếp tục chiến đấu và chỉ huy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, rồi tham gia nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau năm 1975.

Trong suốt cuộc đời quân ngũ, ông được biết đến là một người chỉ huy có kinh nghiệm chiến trường, quyết đoán và sâu sát bộ đội.

Ông lần lượt được phong các quân hàm cao trong quân đội và trở thành Thượng tướng.

Nguyễn Hữu An qua đời năm 1995.

Nhưng câu chuyện về ông vẫn gắn liền với những trận đánh lớn của quân đội ta trong thế kỷ XX, đặc biệt là Điện Biên Phủ.

Ngày nay, khi đứng trên đồi A1, người ta có thể nhìn thấy lòng chảo Điện Biên đã trở nên yên bình.

Không còn tiếng pháo.

Không còn những đợt xung phong.

Không còn những đường hào đầy bùn đất và khói súng.

Nhưng từng mét đất nơi đây vẫn mang dấu tích của một trận chiến đã làm rung chuyển lịch sử.

Đồi A1 không chỉ là một địa danh.

Đó là nơi hàng nghìn người lính đã chiến đấu.

Là nơi nhiều người đã nằm lại.

Là nơi những người còn sống phải vượt qua những thử thách khắc nghiệt nhất của chiến tranh.

Và cũng là nơi tài năng, bản lĩnh của những người chỉ huy được thử thách đến tận cùng.

Nguyễn Hữu An đã ba lần đưa Trung đoàn 174 tiến công A1.

Ba lần ấy không chỉ thể hiện quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ mà còn cho thấy một sự thật giản dị: trong chiến tranh, có những chiến thắng phải được đổi bằng sự kiên trì đến cùng.

A1 cuối cùng đã mở cửa.

Phía sau “cánh cửa thép” ấy là trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Và chỉ ít giờ sau, toàn bộ Điện Biên Phủ đã thuộc về quân đội ta.

Chiến thắng ấy thuộc về cả một dân tộc, cả một quân đội và hàng vạn con người đã góp sức trên chiến trường cũng như trên những tuyến đường hậu cần.

Nguyễn Hữu An chỉ là một trong rất nhiều người đã góp phần tạo nên chiến thắng ấy.

Nhưng câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu thêm về những người chỉ huy đứng phía sau những chiến thắng lớn: họ không chỉ đưa ra mệnh lệnh, mà còn phải cùng bộ đội chịu đựng gian khổ, đối diện với mất mát và tìm cách đưa đơn vị tiến về phía trước trong những thời điểm khó khăn nhất.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ mùa xuân năm 1954.

Đồi A1 hôm nay đã trở thành một địa chỉ lịch sử.

Những người từng chiến đấu tại đây phần lớn đã trở thành người thiên cổ.

Nhưng ký ức về trận đánh vẫn còn.

Và trong ký ức ấy có hình ảnh một người chỉ huy đã ba lần đưa đơn vị của mình tiến vào “cánh cửa thép”.

Nguyễn Hữu An – người chỉ huy của Trung đoàn 174, người đã góp phần mở cánh cửa A1 để quân đội ta tiến tới trung tâm Điện Biên Phủ và đi đến thắng lợi ngày 7 tháng 5 năm 1954.