Nguyễn Hữu An: Vị tướng của những trận đánh khó

Có những người lính đi qua chiến tranh không chỉ bằng lòng dũng cảm, mà bằng khả năng chỉ huy và quyết đoán trên những chiến trường khốc liệt nhất. Thượng tướng Nguyễn Hữu An là một trong những vị tướng như thế, gắn với những trận đánh lớn từ Điện Biên Phủ đến Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Nguyễn Hữu An (1926–1995) quê ở Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình. Ông tham gia quân đội từ rất sớm và trưởng thành qua nhiều chiến trường.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công đồi A1 – một trong những cứ điểm quan trọng và kiên cố nhất của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Nguyễn Hữu An đã ba lần chỉ huy Trung đoàn 174 tiến công A1. Trận đánh kéo dài và vô cùng ác liệt.

Khi quân ta gặp khó khăn trước hệ thống hầm ngầm của địch trên A1, Nguyễn Hữu An đề xuất sử dụng đường hầm và khối bộc phá lớn để đánh vào vị trí này. Ngày 3/4/1954, ông trực tiếp báo cáo phương án với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Sau đó, lực lượng công binh phối hợp với Trung đoàn 174 bí mật đào đường hầm vào lòng đồi và đặt khối bộc phá khoảng 1.000kg.

Đêm 6/5/1954, khối bộc phá được kích nổ, tạo điều kiện quan trọng để quân ta tiếp tục tiến công và cuối cùng làm chủ A1.

Điều đáng chú ý là sau chiến dịch, Nguyễn Hữu An từng bị phê bình vì Trung đoàn 174 không hoàn thành nhiệm vụ trong đợt tiến công trước đó. Nhiều năm sau, Đại tướng Võ Nguyên Giáp mới xác nhận rằng ông đã bị phê bình oan.

Nhưng Điện Biên Phủ không phải chiến trường cuối cùng của ông.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, Nguyễn Hữu An giữ cương vị Tư lệnh Quân đoàn 2, trực tiếp chỉ huy lực lượng tiến công về phía Sài Gòn. Ông cũng tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội sau ngày đất nước thống nhất.

Trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, ông tiếp tục đảm nhiệm những vị trí chỉ huy quan trọng, trong đó có thời gian làm quyền Tư lệnh Quân khu 2, trực tiếp kiểm tra, nắm tình hình chiến trường Vị Xuyên.

Năm 2014, Nguyễn Hữu An được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nguyễn Hữu An là một trường hợp rất đặc biệt trong lịch sử quân đội Việt Nam: ông trưởng thành từ những trận đánh thực tế và liên tục được giao những chiến trường khó khăn. Từ Đông Khê, Điện Biên Phủ, Trị – Thiên, Chiến dịch Hồ Chí Minh đến chiến trường biên giới phía Bắc, cuộc đời quân ngũ của ông gắn với những bước ngoặt lớn của đất nước. Một người chỉ huy giỏi không chỉ là người biết tiến công, mà còn phải biết chịu trách nhiệm, biết nhìn ra cách giải quyết khi chiến trường rơi vào thế khó. Câu chuyện về Nguyễn Hữu An vì thế rất hợp để làm một bài về “vị tướng của những trận đánh khó”.