Nguyễn Hữu Cán – Những ngày đi qua chiến tranh

Nguyễn Hữu Cán – Những ngày đi qua chiến tranh

Nguyễn Hữu Cán, sinh năm 1940, nhập ngũ năm 1968, cấp bậc B1, chức vụ CS.

Năm 1968, chiến tranh đang ở vào những năm tháng khốc liệt.

Ngày rời quê lên đường, đồng chí Nguyễn Hữu Cán không biết rằng mình sẽ phải đi qua những năm tháng mà sau này, dù đã trở về trong hòa bình, mỗi khi nhắm mắt nhớ lại, lòng vẫn không khỏi nghẹn ngào.

Ngày ấy, người lính ra đi không có nhiều hành trang.

Một bộ quân phục.

Một chiếc ba lô.

Một vài vật dụng cá nhân.

Và trong sâu thẳm trái tim là hình ảnh quê nhà.

Không ai biết con đường phía trước sẽ dài bao nhiêu.

Không ai biết mình sẽ phải trải qua những gì.

Chỉ biết một điều: đất nước đang cần, thì phải lên đường.

Những bước chân đầu tiên vào chiến trường

Những ngày đầu đi vào vùng chiến sự, điều làm người lính nhớ nhất có lẽ là sự thay đổi quá nhanh của mọi thứ.

Ở quê nhà, buổi sáng vẫn có tiếng gà gáy, có khói bếp bay lên từ những mái nhà.

Còn ở nơi chiến tranh, buổi sáng có thể bắt đầu bằng tiếng động cơ, tiếng máy bay từ xa hoặc những âm thanh bất ngờ khiến tất cả mọi người lập tức cảnh giác.

Người lính phải học cách quan sát.

Học cách di chuyển.

Học cách giữ im lặng.

Học cách nhận biết từng dấu hiệu bất thường xung quanh.

Và quan trọng nhất, học cách bình tĩnh khi nguy hiểm đến gần.

Đồng chí Nguyễn Hữu Cán cũng dần quen với cuộc sống ấy.

Những chặng hành quân ngày càng dài.

Có những lúc đôi chân nặng trĩu vì mệt.

Ba lô trên vai như nặng thêm sau mỗi giờ.

Mồ hôi thấm ướt lưng áo.

Nhưng không ai bỏ lại phía sau.

Người đi trước chờ người đi sau.

Người khỏe giúp người mệt.

Một ngụm nước được chia cho vài người.

Một chút lương thực được san sẻ.

Trong chiến tranh, những thứ nhỏ bé ấy quý hơn rất nhiều lời nói.

Đêm trước một lần làm nhiệm vụ

Có một điều mà chỉ những người từng đi chiến trường mới hiểu.

Đó là những giờ phút trước khi bước vào một nhiệm vụ khó khăn thường rất yên lặng.

Không phải vì mọi người không sợ.

Mà vì ai cũng đang suy nghĩ.

Có người kiểm tra lại trang bị.

Có người ngồi dựa vào ba lô.

Có người tranh thủ viết vài dòng thư.

Có người chẳng nói gì, chỉ nhìn về phía xa.

Trong những khoảnh khắc ấy, mỗi người có thể đang nghĩ về một người khác.

Một người mẹ.

Một người vợ.

Một đứa con.

Một người thân ở quê nhà.

Với đồng chí Nguyễn Hữu Cán, có lẽ quê hương cũng thường hiện lên trong những phút giây như thế.

Một con đường.

Một mái nhà.

Một bữa cơm gia đình.

Những hình ảnh bình dị mà giữa chiến tranh lại trở thành điều xa xỉ.

Tiếng súng giữa màn đêm

Rồi sự yên lặng bị phá vỡ.

Một tiếng động.

Một tín hiệu.

Sau đó là những âm thanh dồn dập của chiến trường.

Người lính lập tức vào vị trí.

Không còn thời gian để nghĩ đến chuyện riêng.

Không còn thời gian để nhớ nhà.

Tất cả chỉ còn lại nhiệm vụ và những người đồng đội bên cạnh.

Trong ánh sáng chớp nhoáng của chiến trường, những bóng người lúc ẩn lúc hiện.

Tiếng gọi nhau ngắn gọn.

Những mệnh lệnh được truyền đi.

Những bước chân di chuyển trong bóng tối.

Có những giây phút tưởng như thời gian đứng lại.

Người lính không biết chuyện gì sẽ xảy ra trong vài phút tiếp theo.

Nhưng vẫn phải tiến lên.

Bởi phía sau mình là đồng đội.

Và phía sau đồng đội là quê hương.

Khi người bên cạnh ngã xuống

Chiến tranh không giống những câu chuyện được kể trong sách.

Trong chiến tranh, có những mất mát xảy ra rất nhanh.

Một người đồng đội vừa còn nói chuyện.

Vừa còn chia nhau ngụm nước.

Vừa còn nhắc đến quê nhà.

Nhưng chỉ một khoảnh khắc sau, họ có thể đã nằm lại.

Người lính không có thời gian để khóc.

Nhiệm vụ vẫn tiếp tục.

Nhưng nỗi đau thì ở lại.

Có những người lính đã phải chứng kiến những người bạn thân nhất của mình ra đi ngay bên cạnh.

Đó là những ký ức mà cả đời không thể quên.

Sau mỗi lần như thế, những người còn lại càng hiểu rằng tình đồng đội không phải là một câu nói.

Đó là sự gắn bó được tạo nên bằng những ngày cùng sống, cùng chịu đựng gian khổ và cùng đứng trước hiểm nguy.

Và cũng chính vì vậy, người lính càng thương nhau hơn.

Một ngụm nước giữa chiến trường

Có những kỷ niệm rất nhỏ nhưng sau này lại trở thành ký ức sâu sắc nhất.

Một lần hành quân giữa cái khát.

Người phía trước còn một ít nước.

Người phía sau đã mệt.

Không ai nói gì.

Chiếc bi đông được chuyền từ tay này sang tay khác.

Mỗi người chỉ uống một ngụm.

Rồi lại chuyền tiếp.

Không ai nghĩ mình phải uống nhiều hơn.

Bởi ai cũng hiểu người bên cạnh cũng đang khát.

Chiến tranh dạy người lính biết chia sẻ.

Một ngụm nước.

Một miếng lương khô.

Một chỗ nằm.

Một lời động viên.

Những điều bình thường trong cuộc sống lại trở thành những kỷ niệm không thể nào quên.

Có những lúc chỉ mong trời sáng

Có những đêm dài đến mức người lính chỉ mong trời mau sáng.

Nằm trong bóng tối, nghe từng âm thanh xung quanh, ai cũng căng mình cảnh giác.

Có những lúc tiếng động rất nhỏ cũng khiến mọi người giật mình.

Không ai biết nguy hiểm đang ở đâu.

Nhưng rồi trời cũng sáng.

Ánh bình minh xuất hiện sau những rặng cây.

Những người lính nhìn nhau.

Vẫn còn đủ người.

Một nụ cười rất nhẹ.

Không cần nói gì.

Chỉ cần biết rằng người đồng đội bên cạnh vẫn còn đó là đã thấy nhẹ lòng.

Đối với người lính trong chiến tranh, một ngày bình yên cũng là một món quà.

Những lá thư không biết bao giờ gửi được

Sau những ngày chiến đấu căng thẳng, nếu có thời gian nghỉ, điều nhiều người mong muốn nhất là được viết thư về nhà.

Nhưng viết thư giữa chiến trường không dễ.

Có khi viết xong phải chờ rất lâu mới có người chuyển.

Có khi người lính chỉ viết vài dòng:

“Con vẫn khỏe. Gia đình đừng lo. Con cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.”

Chỉ vậy thôi.

Không ai kể hết những gì mình đã trải qua.

Không ai muốn cha mẹ ở quê biết con mình đã từng đứng trước những hiểm nguy như thế nào.

Bởi người lính hiểu rằng nếu mình nói rằng mình sợ, người ở nhà sẽ mất ngủ.

Vì vậy, trong thư thường chỉ có hai chữ:

“Con khỏe.”

Dù sự thật phía sau hai chữ ấy có thể là cả một đêm không ngủ.

Những người không trở về

Điều đau đớn nhất của chiến tranh là có những người ra đi nhưng không bao giờ trở lại.

Có những người từng ngồi bên cạnh Nguyễn Hữu Cán.

Từng hành quân cùng nhau.

Từng cười với nhau.

Từng kể chuyện quê nhà.

Rồi một ngày, cái tên ấy chỉ còn được nhắc lại trong những câu chuyện của người còn sống.

Người lính trở về sau chiến tranh thường mang theo một khoảng trống trong lòng.

Bởi mỗi khi nhắc đến những năm tháng cũ, họ không chỉ nhớ những gì mình đã trải qua.

Họ còn nhớ những người đã không thể trở về.

Có những người đồng đội không có một tấm ảnh đẹp.

Không có một lời chia tay đầy đủ.

Chỉ có ký ức của những người đã từng sống cùng họ.

Và đôi khi, đó là thứ duy nhất còn lại.

Một lần nhìn thấy quê hương trong giấc ngủ

Sau những ngày dài hành quân và chiến đấu, người lính ngủ rất nhanh.

Có khi chỉ vừa đặt lưng xuống đã thiếp đi.

Trong giấc ngủ, quê nhà lại hiện về.

Không còn tiếng súng.

Không còn tiếng máy bay.

Không còn những bước chân vội vã.

Chỉ có con đường làng.

Có tiếng gọi của người thân.

Có bữa cơm nóng.

Có một khoảng sân quen thuộc.

Rồi người lính tỉnh giấc.

Trước mắt vẫn là chiến trường.

Một tiếng gọi của đồng đội vang lên:

“Dậy thôi!”

Người lính lại khoác ba lô.

Lại đứng lên.

Lại tiếp tục con đường của mình.

Đó là chiến tranh.

Một cuộc sống mà người ta chỉ có thể mơ về bình yên trong những giấc ngủ ngắn ngủi.

Khi chiến tranh lùi lại phía sau

Rồi một ngày, chiến tranh cũng đi qua.

Nhưng những người từng đi qua chiến tranh thì không bao giờ trở lại hoàn toàn là con người của ngày trước.

Đồng chí Nguyễn Hữu Cán trở về với cuộc sống đời thường.

Những năm tháng chiến trường dần lùi xa.

Nhưng ký ức vẫn ở lại.

Có những ngày bình thường, một âm thanh bất chợt vang lên cũng khiến ký ức cũ trở về.

Có khi chỉ nhìn một người lính trẻ mặc quân phục, trong lòng lại hiện lên hình ảnh của chính mình năm nào.

Một người lính năm 1968.

Một chiếc ba lô.

Một con đường.

Những người đồng đội.

Và một thời chiến tranh không thể nào quên.

Hòa bình là điều quý giá nhất

Có lẽ sau khi đã đi qua chiến tranh, người ta mới hiểu hết giá trị của hai chữ hòa bình.

Một bữa cơm đủ đầy.

Một đêm ngủ yên.

Một người cha được nhìn thấy con mình trưởng thành.

Một người mẹ không phải chờ tin con từ chiến trường.

Một người lính có thể trở về nhà mà không phải tự hỏi ngày mai mình còn được nhìn thấy quê hương hay không.

Những điều tưởng như bình thường ấy chính là những điều mà người lính năm xưa đã từng mong mỏi.

Và vì thế, ký ức chiến tranh không chỉ để kể về mất mát.

Mà còn để thế hệ sau hiểu rằng:

Hòa bình hôm nay là điều phải biết trân trọng.

Người lính năm 1968

Đồng chí Nguyễn Hữu Cán, sinh năm 1940, nhập ngũ năm 1968, cấp bậc B1, chức vụ CS.

Một đời người có những chặng đường đi qua rất nhanh.

Nhưng có một chặng đường dù chỉ kéo dài vài năm cũng đủ để theo người ta suốt cả cuộc đời.

Đó là những năm tháng chiến tranh.

Nơi ấy có mồ hôi.

Có nước mắt.

Có những lần đối mặt với hiểm nguy.

Có những người đồng đội đã nằm lại.

Có những lá thư gửi về quê.

Có những đêm chỉ mong trời mau sáng.

Và có những người lính đã đi qua tất cả bằng một niềm tin giản dị:

Ngày mai đất nước sẽ có hòa bình.

Ngày hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, những người lính năm ấy có thể đã già.

Nhưng trong ký ức của họ vẫn còn một chàng trai của năm 1968.

Một chàng trai khoác ba lô lên vai, bước đi giữa con đường chiến tranh, phía trước là nhiệm vụ, phía sau là quê hương.

Người ấy đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất.

Để rồi cuối cùng hiểu rằng, sau tất cả những tiếng súng, những cuộc hành quân và những mất mát...