Nguyễn Hữu Cảnh: Lễ Thành Hầu Và Công Cuộc Mở Cõi Phương Nam (1698)

Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650 – 1700) sinh ra tại Quảng Bình, sống và hoạt động nổi bật vào nửa cuối thế kỷ XVII dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu (Đàng Trong). Đây là giai đoạn các chúa Nguyễn đẩy mạnh công cuộc khai phá phương Nam, mở rộng bờ cõi Đại Việt về hướng vùng đất Đồng Nai - Gia Định và Tây Nam Bộ.

Sự kiện lịch sử năm Mậu T寅 (1698) – Xác lập chủ quyền vùng đất Nam Bộ

Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Nguyễn Hữu Cảnh làm Kinh lược sứ miền Nam. Nhận lệnh chúa, ông kinh lý vùng đất Đồng Nai – Gia Định và thực hiện những quyết sách hành chính mang tính bước ngoặt:

- Sắp xếp bộ máy hành chính: Ông lập ra phủ Gia Định, gồm 2 huyện: Phước Long (vùng Đồng Nai, đặt dinh Trấn Biên) và Tân Bình (vùng Sài Gòn - Bến Nghé, đặt dinh Phi Phiên).

- Chiêu mộ dân cư & Ổn định đời sống: Cho chiêu mộ lưu dân từ các vùng Ngũ Quảng (Trung Bộ) vào khai hoang lập ấp; đồng thời thu nhận và sắp xếp người Hoa lưu vong (như nhóm Trần Thượng Chuyện) vào làm dân Đại Việt dưới các bang thanh hiền.

- Định ngạch thuế bạ & Địa bạ: Thiết lập sổ bạ quản lý đất đai, nhân khẩu và thu thuế, chính thức đưa vùng đất Nam Bộ gia nhập bản đồ hành chính của vương quốc Đại Việt.

Dẹp yên vùng biên giới và sự hy sinh oanh liệt

Năm 1699, khi quân Cao Miên quấy nhiễu vùng biên giới, Nguyễn Hữu Cảnh tiếp tục cầm quân dẹp loạn, giữ vững bình yên cho nhân dân hai nước. Tháng 5 năm 1700, trên đường thu quân trở về, ông lâm bệnh nặng và trút hơi thở cuối cùng tại Rạch Gầm (nay thuộc Tiền Giang) khi mới 50 tuổi.

Sự nghiệp mở cõi và lòng nhân dịch của ông được người dân Nam Bộ vô cùng kính trọng. Ông được triều đình truy tặng nhiều danh hiệu cao quý (Lễ Thành Hầu, Thượng Đẳng Thần) và được nhân dân lập đền thờ kính cẩn ở nhiều tỉnh thành như Đồng Nai, An Giang, TP.HCM và Quảng Bình.