Nguyễn Hữu Cảnh – Người đi mở đất phương Nam

Năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh nhận lệnh của chúa Nguyễn Phúc Chu vào kinh lược vùng Đồng Nai – Gia Định.
Ngày ấy, phương Nam còn hoang sơ. Những cánh rừng trải dài, sông ngòi chằng chịt, cư dân sống rải rác. Đường đi hiểm trở, thú dữ và bệnh tật luôn rình rập. Nhưng Nguyễn Hữu Cảnh vẫn dẫn quân tiến sâu vào vùng đất mới.

Ông không chỉ đến để bảo vệ vùng đất ấy bằng quân đội. Ông còn bắt tay vào việc tổ chức cuộc sống cho người dân.

Tại vùng Đồng Nai, ông lập phủ Gia Định, đặt huyện Phước Long với dinh Trấn Biên; ở vùng Sài Gòn – Gia Định, ông đặt huyện Tân Bình với dinh Phiên Trấn. Ông chiêu mộ lưu dân, lập làng, khai khẩn ruộng đất và tổ chức bộ máy cai quản.

Có thể hình dung những ngày ấy, giữa rừng xanh và những dòng sông rộng, tiếng cuốc khai hoang vang lên bên cạnh tiếng quân lính tuần tra. Những người dân từ miền Trung lần lượt tìm đến, dựng nhà, làm ruộng, mở chợ. Từ một vùng đất còn thưa người, những làng xóm đầu tiên dần hình thành.

Nguyễn Hữu Cảnh hiểu rằng muốn giữ được một vùng đất thì không thể chỉ dựa vào gươm giáo. Phải để người dân có ruộng để cày, có nhà để ở và có một cuộc sống bình yên.

Sau khi hoàn thành công việc ở Đồng Nai – Gia Định, năm 1700, ông tiếp tục đem quân xuống vùng đất phía Tây Nam. Trên đường trở về, Nguyễn Hữu Cảnh lâm bệnh nặng và qua đời.

Ông không kịp nhìn thấy vùng đất phương Nam thay đổi như thế nào trong những năm tháng sau đó.

Nhưng dấu chân của ông vẫn còn lại.

Hơn ba trăm năm đã trôi qua. Những cánh rừng ngày xưa đã trở thành phố thị đông đúc. Những con đường ngày trước còn in dấu vó ngựa nay đã trở thành những đại lộ rộng lớn.

Và giữa vùng đất phương Nam hôm nay, người ta vẫn nhớ đến Nguyễn Hữu Cảnh – người đã dành những năm tháng cuối đời để đặt nền móng cho việc tổ chức và khai phá vùng Đồng Nai – Gia Định.

Ông ra đi khi tuổi đời chưa cao, nhưng công việc ông để lại đã vượt qua hàng trăm năm lịch sử.