Nguyễn Hữu Cảnh và dấu ấn mở cõi phương Nam
Nguyễn Thế Nam
Nguyễn Hữu Cảnh (1650 - 1700), tên thật là Nguyễn Hữu Kính, hiệu là Lễ Thành hầu, là một danh tướng lỗi lạc dưới thời các Chúa Nguyễn, người có công lao to lớn bậc nhất trong việc thiết lập chủ quyền hành chính, khai phá và mở rộng không gian lãnh thổ về phương Nam của nước ta vào cuối thế kỷ XVII.
Năm 1698, theo lệnh của chúa Nguyễn Phúc Chu, Nguyễn Hữu Cảnh mang quân vượt biển vào kinh lý vùng đất Đồng Nai và Sài Gòn xưa. Bằng tầm nhìn chiến lược vĩ đại và thái độ vừa cương quyết vừa nhân ái, ông đã nhanh chóng ổn định tình hình đời sống cho lưu dân người Việt lẫn các dân tộc bản địa đang sinh sống tại đây. Ông chính thức thiết lập hệ thống hành chính đầu tiên cho vùng đất phương Nam: thành lập phủ Gia Định, chia các huyện, gộp các tổng, đặt quan cai trị và định rõ cương thổ.
Sự kiện năm 1698 đánh dấu mốc lịch sử chính thức sáp nhập vùng đất Nam Bộ vào bản đồ Đại Việt, đặt nền móng vững chắc cho sự hình thành của thành phố Hồ Chí Minh và vùng vựa lúa trù phú miền Tây Nam Bộ sau này. Không chỉ có công khai hoang lập ấp, Nguyễn Hữu Cảnh còn trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch quân sự bảo vệ biên giới phía nam, giữ gìn sự bình yên cho nhân dân an cư lạc nghiệp.
Dù qua đời khi tuổi đời còn khá trẻ trong một chuyến công cán, nhưng di sản mà Nguyễn Hữu Cảnh để lại cho hậu thế là vô cùng to lớn. Tên tuổi của ông mãi gắn liền với quá trình mở cõi thiêng liêng của dân tộc, trở thành biểu tượng của sự nghiệp khai hoang, lập quốc đầy tự hào ở phương Nam.



