. Nguyễn Hữu Cầu – Người giao liên trở thành người chỉ huy giữa Lộ Vòng Cung

Nguyễn Hữu Cầu sinh năm 1931 tại phường An Bình, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ. Ông trưởng thành ở vùng Tây Nam Bộ, nơi cuộc sống của người dân gắn chặt với sông nước, ruộng vườn và những cộng đồng làng xóm. Nhưng tuổi trẻ của ông lại diễn ra trong một thời kỳ đất nước liên tục có chiến tranh.

Năm 1945, khi mới 14 tuổi, Nguyễn Hữu Cầu tình nguyện tham gia lực lượng vũ trang và bắt đầu làm công tác giao liên cho các cán bộ lãnh đạo địa phương.

Đó là một công việc rất quan trọng nhưng ít được chú ý.

Người giao liên phải chuyển thông tin giữa các cơ sở.

Phải nhớ đường.

Phải biết giữ bí mật.

Và phải luôn cảnh giác trước nguy cơ bị phát hiện.

Với một thiếu niên 14 tuổi, đây là trách nhiệm rất lớn.

Nhưng chính từ công việc giao liên ấy, Nguyễn Hữu Cầu bắt đầu hiểu rõ địa bàn và con người quê hương.

Ông biết những tuyến đường người dân thường sử dụng.

Biết những nơi có thể liên lạc.

Biết những gia đình có thể hỗ trợ lực lượng.

Những kinh nghiệm ấy sau này trở thành nền tảng cho quá trình trưởng thành của ông.

Trong thời gian kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Hữu Cầu tiếp tục hoạt động và từng bước được giao những nhiệm vụ lớn hơn.

Sau năm 1954, chiến tranh chuyển sang một giai đoạn mới.

Miền Nam tiếp tục là nơi diễn ra các hoạt động đấu tranh và chiến đấu.

Nguyễn Hữu Cầu tiếp tục ở lại quê hương.

Ông không lựa chọn rời khỏi địa bàn quen thuộc mà ngày càng gắn bó với công tác cơ sở.

Điều đặc biệt ở ông là ngoài việc trực tiếp chiến đấu, ông còn chú trọng xây dựng lực lượng tại địa phương.

Theo hồ sơ được lưu giữ trong danh mục đặt tên đường của Cần Thơ, Nguyễn Hữu Cầu đã xây dựng được 20 cơ sở mật, đào 20 hầm bí mật và vận động hàng chục thanh niên ở địa phương tham gia lực lượng vũ trang.

Đây là những công việc đòi hỏi rất nhiều thời gian.

Một cơ sở mật không thể xây dựng chỉ bằng một vài cuộc gặp.

Cán bộ phải tạo được lòng tin với người dân.

Phải hiểu rõ hoàn cảnh của từng gia đình.

Phải biết ai có thể hỗ trợ.

Và quan trọng nhất, phải bảo vệ được những người đã tham gia.

Nguyễn Hữu Cầu làm công việc ấy trong thời gian dài.

Ông không chỉ tuyển người mà còn đào tạo và tổ chức lực lượng.

Điều đó giúp ông dần trưởng thành thành một người chỉ huy.

Khi một người từ vị trí giao liên trở thành chỉ huy, trách nhiệm cũng thay đổi hoàn toàn.

Người giao liên chịu trách nhiệm đưa thông tin.

Người chỉ huy phải chịu trách nhiệm về cả một đơn vị.

Phải quyết định hướng hoạt động.

Phải phân công nhiệm vụ.

Phải bảo vệ lực lượng.

Và phải quan tâm đến người dân ở địa phương.

Nguyễn Hữu Cầu đã từng bước đảm nhận những trách nhiệm ấy.

Theo hồ sơ chính thức, trong giai đoạn từ năm 1954 đến 1975, ông đã chỉ huy hơn 170 trận lớn nhỏ. Lực lượng do ông chỉ huy lập nhiều thành tích, trong đó có việc phá hủy phương tiện quân sự, đánh vào các vị trí quân sự và làm suy yếu nhiều cơ sở của đối phương.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào 170 trận đánh, chúng ta sẽ bỏ qua một phần rất quan trọng trong cuộc đời ông.

Đó là khả năng bám địa bàn.

Một lực lượng có thể chiến đấu trong một trận rồi rút đi.

Nhưng để tồn tại lâu dài ở địa phương, họ cần cơ sở.

Cần nơi trú.

Cần thông tin.

Cần sự hỗ trợ của nhân dân.

Nguyễn Hữu Cầu dành nhiều năm để xây dựng những điều đó.

Vì vậy, vai trò của ông không chỉ nằm trên chiến trường.

Ông còn là một cán bộ cơ sở.

Một người tổ chức.

Và một người gắn bó với cộng đồng.

Một trong những giai đoạn nổi bật nhất trong cuộc đời ông là thời gian hoạt động tại Lộ Vòng Cung.

Lộ Vòng Cung là một địa bàn chiến lược quan trọng ở khu vực Cần Thơ.

Trong chiến tranh, nơi đây diễn ra nhiều cuộc chiến đấu và trở thành một trong những địa bàn mà lực lượng cách mạng phải kiên trì bám trụ.

Sau những trận đánh ác liệt, nhiều cơ sở bị phá vỡ.

Những người dân phải rời nơi ở.

Lực lượng địa phương bị tổn thất.

Trong hoàn cảnh đó, Nguyễn Hữu Cầu được giao nhiệm vụ ở lại địa bàn để xây dựng lại cơ sở và tiếp tục phối hợp với lực lượng địa phương chiến đấu.

Đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.

Bởi khi một cơ sở vừa bị phá, việc xây dựng lại không thể thực hiện ngay.

Người cán bộ phải tìm những người còn tin tưởng.

Phải khôi phục liên lạc.

Phải tìm nơi an toàn.

Phải tổ chức lực lượng.

Và phải làm tất cả trong khi đối phương vẫn tiếp tục kiểm soát địa bàn.

Nguyễn Hữu Cầu đã lựa chọn ở lại.

Ông không rời khỏi khu vực sau khi tình hình trở nên khó khăn.

Ông tiếp tục làm việc.

Chính sự bám trụ ấy giúp phong trào tại địa phương có thể được khôi phục.

Một trong những điều đáng nhớ về Nguyễn Hữu Cầu là ông luôn gắn hoạt động quân sự với công tác xây dựng cơ sở.

Ông hiểu rằng chỉ chiến đấu thôi chưa đủ.

Nếu muốn duy trì phong trào, phải có người dân tham gia.

Theo hồ sơ của thành phố Cần Thơ, gia đình Nguyễn Hữu Cầu cũng tích cực tham gia hoạt động cách mạng. Hai con trai của ông hy sinh khi còn rất trẻ, còn vợ ông từng bị bắt giữ vì hoạt động hỗ trợ lực lượng.

Chi tiết này cho thấy chiến tranh đã ảnh hưởng đến cả gia đình ông.

Nguyễn Hữu Cầu không phải người duy nhất trong gia đình tham gia.

Những người thân cũng phải đối mặt với nguy hiểm.

Một gia đình như vậy có thể trở thành một phần của mạng lưới cơ sở tại địa phương.

Nhưng cái giá phải trả cũng rất lớn.

Mất mát của gia đình khiến câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện về một người lính.

Đó còn là câu chuyện về một gia đình đã cùng nhau trải qua chiến tranh.

Hai người con trai của ông đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Vợ ông cũng từng bị bắt.

Những mất mát đó tiếp tục ảnh hưởng đến gia đình trong nhiều năm sau này.

Nhưng Nguyễn Hữu Cầu vẫn tiếp tục công việc.

Ông vẫn xây dựng cơ sở.

Vẫn tổ chức lực lượng.

Vẫn chiến đấu.

Vẫn ở lại khi địa bàn khó khăn.

Điều này giúp ông được đồng đội tin tưởng và nhân dân địa phương kính trọng.

Câu chuyện của ông cũng cho thấy một khía cạnh quan trọng của lịch sử Cần Thơ.

Tây Nam Bộ không chỉ là vùng hậu phương cung cấp lương thực.

Đây còn là một chiến trường mà lực lượng địa phương phải tự xây dựng và bảo vệ cơ sở trong thời gian dài.

Những người như Nguyễn Hữu Cầu đóng vai trò kết nối giữa lực lượng vũ trang và người dân.

Nếu không có họ, các cơ sở cách mạng khó có thể hoạt động ổn định.

Ngày nay, tên Nguyễn Hữu Cầu đã được đặt cho một tuyến đường tại thành phố Cần Thơ. Hồ sơ đặt tên đường của địa phương ghi rõ quê quán, quá trình tham gia cách mạng, những đóng góp và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của ông.

Đây là một cách để lịch sử tiếp tục xuất hiện trong đời sống hiện tại.

Một người từng hoạt động trong bí mật nay được nhắc tên công khai trên đường phố.

Những người đi qua con đường ấy có thể không biết ngay câu chuyện phía sau cái tên.

Nhưng khi tìm hiểu, họ sẽ biết rằng đó là tên của một người từng tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi và dành gần như cả cuộc đời cho quê hương.

Năm 2007, Nguyễn Hữu Cầu được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu này đến nhiều năm sau khi ông đã qua đời.

Nhưng việc truy tặng cho thấy những đóng góp của ông được đánh giá là đặc biệt xuất sắc.

Điều khiến Nguyễn Hữu Cầu phù hợp với câu chuyện về những anh hùng ít được biết đến là ông không phải nhân vật thường xuyên xuất hiện trong lịch sử phổ thông.

Không phải ai cũng biết tên ông.

Nhưng ở Cần Thơ, đặc biệt trong những câu chuyện về Lộ Vòng Cung, ông là một nhân vật đáng chú ý.

Câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu rằng một cuộc kháng chiến không chỉ cần những người nổi tiếng.

Nó cần hàng nghìn người hoạt động ở cấp địa phương.

Có người xây dựng cơ sở.

Có người làm giao liên.

Có người đào hầm.

Có người vận động thanh niên.

Có người trực tiếp chiến đấu.

Nguyễn Hữu Cầu đã làm gần như tất cả những công việc đó trong suốt nhiều thập kỷ.

Đối với thế hệ trẻ ngày nay, cuộc đời ông cũng có thể được nhìn như một bài học về sự kiên trì.

Ông bắt đầu từ tuổi 14.

Không có vị trí cao.

Không có điều kiện thuận lợi.

Nhưng từng bước, ông học hỏi và trưởng thành.

Đến khi chiến tranh kết thúc, ông đã trở thành một cán bộ có nhiều năm kinh nghiệm.

Điều đó cho thấy năng lực không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ đầu.

Con người có thể trưởng thành qua từng nhiệm vụ.

Qua từng khó khăn.

Qua từng lần phải chịu trách nhiệm.

Nhưng câu chuyện của ông cũng nhắc chúng ta về cái giá của chiến tranh.

Hai con trai của ông hy sinh.

Vợ ông từng bị bắt.

Bản thân ông dành phần lớn cuộc đời trong chiến tranh.

Ông không có một cuộc sống bình thường như những thế hệ trẻ ngày nay.

Vì vậy, điều đáng trân trọng nhất không phải là những trận đánh.

Mà là hòa bình.

Một người trẻ ngày nay có thể học tập, lựa chọn nghề nghiệp và xây dựng tương lai mà không phải sống trong hoàn cảnh như Nguyễn Hữu Cầu.

Đó là điều mà thế hệ trước không có.

Câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử không chỉ là những chiến thắng.

Lịch sử còn là những con người đã dành cả cuộc đời để giữ cho một vùng quê không bị mất đi cơ sở, để bảo vệ cộng đồng và để những thế hệ sau có thể sống trong một đất nước hòa bình.

Nguyễn Hữu Cầu là một trong những anh hùng ít được nhắc đến của Cần Thơ. Từ cậu thiếu niên 14 tuổi làm giao liên, ông trở thành người chỉ huy hơn 170 trận đánh, xây dựng 20 cơ sở mật và 20 hầm bí mật, nhiều lần bám trụ tại Lộ Vòng Cung để khôi phục phong trào. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2007. Câu chuyện của ông không chỉ là câu chuyện về chiến đấu, mà còn là câu chuyện về sự bền bỉ, khả năng tổ chức và sự gắn bó với quê hương trong suốt những năm chiến tranh.