Nguyễn Hữu Dật

Nguyễn Hữu Dật (1603-1681) người làng Phúc Tín, huyện Phong Lộc (Vạn Ninh, Quảng Ninh), một vị tướng tài của ba đời chúa Nguyễn (Chúa Sãi - Nguyễn Phước Nguyên, Chúa Thượng – Nguyễn Phước Lan, Chúa Hiền - Nguyễn Phước Tần) đã có những công trạng xuất sắc trong việc bảo vệ phòng tuyến Nhật Lệ.

Khởi nghiệp là một quan văn, nhưng đời ông lại gắn với binh nghiệp, Nguyễn Hữu Dật trở thành một vị tướng thao lược có những đóng góp to lớn trong các cuộc chiến tranh bảo vệ vùng đất phên dậu của chúa Nguyễn ở phía Bắc vào thế kỷ XVII. Ông là người cộng sự đắc lực của Đào Duy Từ để hoàn thiện hệ thống chiến lũy trở thành bất khả xâm phạm trên đất Quảng Bình.

Không chỉ là một vị tướng trí - dũng song toàn, Nguyễn Hữu Dật còn có một tấm lòng nhân hậu, vị tha, bác ái. Tấm lòng nhân hậu của Nguyễn Hữu Dật được binh lính và nhân dân trong vùng cảm phục gọi ông là Phật Bồ Tát.

Ngoài những công lao to lớn đối với các cuộc chiến bảo vệ vùng đất Quảng Bình ông còn là người cha đã sinh ra những tướng tài như Nguyễn Hữu Hào, Nguyễn Hữu Cảnh có công mở mang bờ cõi về phương Nam.

Khi cuộc chiến kết thúc, ông về làm Trấn thủ tại đạo Lưu đồn và mất ở đó, thọ 78 tuổi. Chúa Nguyễn thương tiếc truy tặng là Chiêu Quận công. Năm Gia Long thứ 4 liệt hạng Thượng đẳng khai quốc công thần, năm Minh Mạng thứ 12 truy tặng ông là Khai quốc công thần, phong tước Tĩnh Quốc công, thờ ở Võ Miếu.