Nguyễn Hữu Hạnh – Người ở bên trong Dinh Độc Lập trong giờ phút lịch sử

Sáng 30/4/1975, tình hình quân sự quanh Sài Gòn đã thay đổi rất nhanh. Nguyễn Hữu Hạnh cùng Trung tướng Nguyễn Hữu Có đến Dinh Hoa Lan gặp Tổng thống Dương Văn Minh để báo cáo tình hình. Trong hồi ức của mình, ông cho biết đã thúc giục Dương Văn Minh phải nhanh chóng có quyết định về quân sự vì tình hình đã trở nên vô cùng nguy ngập.

Sau đó, Nguyễn Hữu Hạnh trở lại Dinh Độc Lập. Trong những giờ phút cuối cùng, ông mặc quân phục và giữ vị trí Quyền Tổng Tham mưu trưởng. Một số tư liệu ghi nhận ông là người duy nhất trong Dinh vẫn mặc quân phục cấp tướng, trong khi nhiều quan chức khác đã thay thường phục.

Khoảng thời gian này, bên trong Dinh Độc Lập vẫn còn Tổng thống Dương Văn Minh, Thủ tướng Vũ Văn Mẫu cùng nhiều thành viên nội các. Khi lực lượng Quân giải phóng tiến vào Dinh, Nguyễn Hữu Hạnh trở thành một trong những người đầu tiên họ gặp.

Theo hồi ức của Trung tướng Phạm Xuân Thệ, khi ông cùng các chiến sĩ tiến vào Dinh và tìm đường lên tầng trên, Nguyễn Hữu Hạnh xuất hiện, tự giới thiệu là Chuẩn tướng, phụ tá Tổng thống Dương Văn Minh, rồi cho biết toàn bộ nội các đang ở trong phòng họp. Ông dẫn đoàn chiến sĩ đến nơi Dương Văn Minh và các thành viên nội các đang tập trung.

Đó là một trong những cuộc gặp đặc biệt của ngày 30/4. Một bên là những người lính vừa từ chiến trường tiến vào trung tâm đầu não của chính quyền Sài Gòn; bên kia là những người đang chờ đợi giờ phút bàn giao chính quyền. Nguyễn Hữu Hạnh chính là người đứng giữa hai phía trong khoảnh khắc chuyển giao ấy.

Khi Vũ Đăng Toàn, trưởng xe tăng 390, cùng đồng đội tiến vào Dinh, ông cũng gặp Nguyễn Hữu Hạnh. Theo hồi ức được đăng trên Báo Pháp luật, Hạnh thông báo Tổng thống Dương Văn Minh vẫn còn ở đó và mời các chiến sĩ lên làm việc. Sau đó, Vũ Đăng Toàn cùng đồng đội quản lý, bảo vệ Tổng thống Dương Văn Minh và nội các, chờ cấp trên đến giải quyết.

Điểm đặc biệt trong cuộc đời Nguyễn Hữu Hạnh là mối liên hệ bí mật với cách mạng. Một số tư liệu trong nước xác định ông từng là cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam hoạt động trong lòng chính quyền Sài Gòn. Vì vậy, vai trò của ông trong những ngày cuối tháng 4/1975 không đơn thuần chỉ là một viên tướng của chính quyền cũ có mặt tại Dinh.

Câu chuyện của Nguyễn Hữu Hạnh có một nét rất riêng trong “Một thời hoa lửa”: ông không phải người đứng ngoài Dinh nhìn quân giải phóng tiến vào, mà là người đang ở ngay bên trong bộ máy quyền lực ấy và chứng kiến trực tiếp khoảnh khắc chính quyền Sài Gòn chuyển sang bàn giao quyền lực. Ông đồng thời là người tiếp xúc, dẫn đường và giới thiệu những nhân vật chủ chốt trong Dinh cho các chiến sĩ Quân giải phóng.