Nguyễn Hữu Huân

Nguyễn Hữu Huân, sinh năm 1830 tại làng Hòa An, tổng Định An, huyện Kiến Đăng (nay thuộc xã Hòa An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang), là một trong những lãnh tụ nghĩa quân nổi dậy chống Pháp tiêu biểu ở Nam Kỳ vào nửa cuối thế kỷ XIX. Ông không chỉ được biết đến với tài năng quân sự mà còn là một nhà thơ, nhà giáo yêu nước.

Từ nhỏ, Nguyễn Hữu Huân đã nổi tiếng thông minh, hiếu học. Ông thi đỗ cử nhân Hán học và từng giữ chức Huấn đạo Kiến Đăng. Khi thực dân Pháp xâm lược, với lòng yêu nước nồng nàn, ông đã từ bỏ cuộc sống quan trường để đứng lên kêu gọi nhân dân chống giặc.

Giai đoạn đầu, ông tham gia vào phong trào khởi nghĩa của Trương Định, sau đó ông tự mình chiêu mộ nghĩa quân, lập căn cứ ở vùng Đồng Tháp Mười, tổ chức nhiều trận đánh gây tổn thất nặng nề cho quân Pháp.

Một trong những chiến công lẫy lừng của Nguyễn Hữu Huân là trận tấn công đồn Pháp ở Cái Bè (Tiền Giang) vào năm 1872. Dù quân số ít hơn, nhưng với chiến thuật linh hoạt và tinh thần chiến đấu quả cảm, nghĩa quân đã khiến quân Pháp phải chịu nhiều thiệt hại.

Tuy nhiên, do chênh lệch về lực lượng và vũ khí, phong trào của Nguyễn Hữu Huân gặp nhiều khó khăn. Ông bị bắt và giam cầm nhiều lần nhưng vẫn kiên cường không chịu khuất phục. Cuối cùng, vào năm 1875, ông lại bị Pháp bắt tại

Chợ Búng, Tiền Giang và lần này thực dân Pháp quyết định xử tử ông để dập tắt ý chí kháng chiến của nhân dân.

Ngày 19 tháng 5 năm 1875, Nguyễn Hữu Huân bị xử chém tại chợ Kiến Đăng. Trước khi hy sinh, ông vẫn giữ vững khí tiết, không hề run sợ. Ông đã để lại nhiều bài thơ yêu nước hùng tráng, thể hiện tấm lòng son sắt với quê hương đất nước. Sự hy sinh của ông là một mất mát lớn nhưng cũng là nguồn động lực thôi thúc tinh thần đấu tranh của nhân dân Nam Kỳ.

Nguyễn Hữu Huân là một biểu tượng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường chống giặc ngoại xâm. Tên tuổi và sự nghiệp của ông mãi mãi được ghi nhớ trong lịch sử dân tộc Việt Nam.