Nguyễn Hữu Liêu và bài thơ "Nhìn đống xương tàn" phá tan âm mưu phong kiến

Nguyễn Hữu Liêu và bài thơ "Nhìn đống xương tàn" phá tan âm mưu phong kiến

Vào thời Lê - Mạc phân tranh (thế kỷ XVI), nhà Mạc chiếm giữ Thăng Long, còn nhà Lê rút về Thanh Hóa. Cả hai thế lực đều cử sứ thần sang nhà Minh để giành lấy sự công nhận chính thống từ triều đình phương Bắc. Nhà Minh nhân cơ hội này định lập mưu đục nước béo cò, giả vờ đứng ra phân xử để tìm cớ đem quân sang xâm lược nước ta một lần nữa.

Nguyễn Hữu Liêu là chánh sứ do nhà Lê cử sang. Khi đến kinh đô nhà Minh, tướng giặc lập mưu áp chế tinh thần ông bằng cách dẫn ông đi tham quan một gian điện lớn, nơi đang chất đống những văn bản, sắc phong và vũ khí tịch thu được từ các cuộc viễn chinh thời nhà Minh xâm lược nước Nam trước đây (thời nhà Hồ). Tướng Minh ngạo mạn bảo:

"Ngươi nhìn xem, số phận của những kẻ chống đối thiên triều đều nằm ở đây."

Nguyễn Hữu Liêu nhìn đống hiện vật, không hề run sợ. Ông xin một chiếc bút lông, bước đến bức vách lớn của gian điện và viết ngay một bài thơ bằng chữ Hán. Bài thơ đại ý nói rằng:

Đống vũ khí này tuy nhiều, nhưng xương cốt của hàng vạn binh sĩ nhà Minh bỏ mạng ở gò Đống Đa, ở ải Chi Lăng, xương phơi trắng các thung lũng nước Nam còn nhiều gấp bội. Nước Nam tuy nhỏ nhưng chưa bao giờ thiếu những thanh gươm bén để trừng trị kẻ tham lam.

Bài thơ khí phách của Nguyễn Hữu Liêu như một gáo nước lạnh dội thẳng vào tham vọng của nhà Minh. Nhận thấy ý chí tự cường của người Việt vẫn quá kiên cường và bài học thất bại của thế hệ trước vẫn còn đó, triều đình nhà Minh từ bỏ ý định động binh, chấp nhận tiếp đón sứ bộ một cách cung kính theo đúng lễ nghi.