Nguyễn Hữu Quyền – ba vòng đèn pin báo hiệu chiến thắng trên điểm cao 689

Trong những câu chuyện về Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh năm 1968, người ta thường nhắc đến sân bay Tà Cơn, những trận pháo kích dữ dội và cuộc rút lui của quân Mỹ. Ít được biết hơn là hình ảnh một người lính mang theo lá cờ cùng chiếc đèn pin, dẫn mũi tiến công xuyên qua hàng rào trong đêm để đánh vào sở chỉ huy trên điểm cao 689. Người lính ấy là Nguyễn Hữu Quyền.

Nguyễn Hữu Quyền sinh năm 1943, quê ở xã Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Từ một thanh niên vùng trung du, ông trở thành chiến sĩ của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 246, Quân khu Việt Bắc, nay thuộc Quân khu 1. Đơn vị của ông chiến đấu tại chiến trường Khe Sanh, nơi quân Mỹ xây dựng một hệ thống cứ điểm mạnh nhằm kiểm soát khu vực phía tây Quảng Trị và tuyến Đường 9.

Điểm cao 689 nằm ở vị trí có thể khống chế một vùng rộng lớn, trong đó có hướng sân bay Tà Cơn và thị trấn Khe Sanh. Bởi vậy, đây không chỉ là một ngọn đồi đơn lẻ mà là vị trí quan trọng trong thế phòng ngự của đối phương. Muốn giải phóng hoàn toàn Khe Sanh, bộ đội ta phải đánh chiếm điểm cao này, tiêu diệt lực lượng còn bám giữ và tạo thế truy kích khi quân Mỹ rút chạy.

Trung đoàn 246 giao cho Tiểu đoàn 3 tiến công điểm cao 689. Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt: mở đầu việc đánh lực lượng đối phương rút khỏi Khe Sanh, giành thắng lợi để củng cố quyết tâm của bộ đội và rút kinh nghiệm về cách dùng bộ binh tập kích quân Mỹ phòng ngự trong công sự vững chắc. Trận đánh vì thế vừa là thử thách chiến đấu, vừa là cuộc kiểm nghiệm bản lĩnh hiệp đồng của đơn vị.

Khoảng 13 giờ ngày 7 tháng 7 năm 1968, Nguyễn Hữu Quyền có mặt tại sở chỉ huy Tiểu đoàn 3 để nhận nhiệm vụ gấp. Ông được giao chỉ huy lực lượng cơ động của tiểu đoàn tập kích đối phương trên điểm cao 689. Mũi của ông phải thọc sâu vào khu trung tâm, đánh chiếm sở chỉ huy và cắm lá cờ Quyết thắng lên vị trí cao nhất.

Cấp trên còn giao cho Nguyễn Hữu Quyền một chiếc đèn pin cùng một cách báo hiệu rất cụ thể. Khi cắm được cờ trên sở chỉ huy, ông phải bấm đèn rồi quay ba vòng. Tín hiệu ánh sáng ấy sẽ báo cho tiểu đoàn và trung đoàn biết nhiệm vụ trọng yếu đã hoàn thành. Giữa chiến trường ban đêm, ba vòng sáng nhỏ bé có ý nghĩa như một bức điện không lời: mũi thọc sâu đã tới đích, sở chỉ huy đối phương đã bị đánh chiếm.

Công tác chuẩn bị được tiến hành khẩn trương. Đúng 20 giờ, lực lượng bắt đầu xuất kích. Đường tới mục tiêu phải vượt qua nhiều bãi trống và suối, trong khi pháo cối đối phương liên tục bắn và máy bay thả pháo sáng để phát hiện quân ta. Mỗi lần bầu trời sáng rực, đội hình phải lợi dụng địa hình, giữ bí mật và chờ thời cơ tiếp tục tiến lên.

Khoảng nửa đêm, bộ đội mới tiếp cận được lớp hàng rào đầu tiên. Nguyễn Hữu Quyền dẫn mũi tiến sát lô cốt. Yếu tố bất ngờ lúc này quyết định rất lớn: nếu bị phát hiện quá sớm, quân phòng ngự có thể tập trung hỏa lực vào cửa mở và gọi pháo, máy bay chi viện. Các chiến sĩ phải phối hợp chặt chẽ, dùng bộc phá và lựu đạn đánh các hỏa điểm, chiếm giao thông hào rồi nhanh chóng phát triển vào bên trong.

Đối phương chống trả quyết liệt, nhưng mũi tiến công vẫn giữ được nhịp độ. Nguyễn Hữu Quyền chỉ huy bộ đội đánh lần lượt các ổ đề kháng và khu nhà bạt, tiến gần sở chỉ huy. Khi một ổ trung liên cản đường, lực lượng của ông nhanh chóng dập tắt hỏa điểm, mở lối cho mũi thọc sâu vượt lên.

Đến mục tiêu, Nguyễn Hữu Quyền cầm lá cờ xông lên nóc hầm chỉ huy và cắm cờ Quyết thắng trên điểm cao 689. Sau đó, ông thực hiện đúng ám hiệu đã thống nhất: bật chiếc đèn pin, quay ba vòng trong màn đêm. Từ sở chỉ huy phía sau, cán bộ đơn vị nhìn thấy tín hiệu và biết rằng mục tiêu trung tâm đã thuộc quyền kiểm soát của quân ta.

Khoảnh khắc ấy cho thấy sự chặt chẽ trong tổ chức một trận tập kích ban đêm. Khi thông tin vô tuyến có thể gặp khó khăn hoặc làm lộ bí mật, một chiếc đèn pin được dùng làm phương tiện liên lạc. Nhưng để ba vòng sáng xuất hiện đúng lúc, cả một mũi chiến đấu phải vượt qua pháo sáng, hàng rào, lô cốt, giao thông hào và hỏa lực bảo vệ sở chỉ huy.

Sau khoảng 40 phút chiến đấu quyết liệt, ba tiểu đội do Nguyễn Hữu Quyền chỉ huy đã hoàn thành nhiệm vụ trên khu vực được giao. Bộ đội tiếp tục củng cố trận địa, đối phó với các tình huống phản kích và mở rộng phạm vi kiểm soát. Đến khoảng 6 giờ sáng ngày 8 tháng 7, đơn vị làm chủ điểm cao, đưa hỏa lực 12,7mm lên trận địa để trực tiếp đánh máy bay.

Tin chiến thắng nhanh chóng được truyền về hậu phương. Trong ngày 8 tháng 7 năm 1968, Đài Tiếng nói Việt Nam phát tin về chiến công trên điểm cao 689. Việc đánh chiếm vị trí này góp phần hoàn tất thắng lợi ở Khe Sanh, làm thất bại một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng ngự của quân Mỹ trên Đường 9.

Chiến công của Nguyễn Hữu Quyền không chỉ nằm ở hành động cắm cờ. Trách nhiệm của người chỉ huy mũi thọc sâu là đưa lực lượng vượt qua khu vực nguy hiểm nhất, giữ được bí mật, xử lý nhanh các hỏa điểm và đến đúng mục tiêu. Ông phải vừa trực tiếp chiến đấu, vừa quan sát đội hình, duy trì sự phối hợp giữa ba tiểu đội và bảo đảm ám hiệu chiến thắng được phát đi.

Sau trận đánh, Tiểu đoàn 3 tiếp tục chiến đấu trong đội hình Trung đoàn 246, phối hợp với các lực lượng trên toàn Mặt trận Đường 9 - Khe Sanh. Nguyễn Hữu Quyền tiếp tục con đường quân ngũ, gắn bó với đồng đội và mang theo ký ức về những người đã hy sinh trên điểm cao 689.

Nhiều năm sau chiến tranh, khi trở lại chiến trường xưa, ông luôn dành sự tưởng nhớ sâu sắc cho đồng đội. Với ông, lá cờ trên sở chỉ huy không phải chiến công của riêng một người. Để mũi thọc sâu tới được mục tiêu đã có sự phối hợp của toàn đơn vị, sự hy sinh của những người lính chiến đấu ở các hướng và sự chi viện của các lực lượng trên mặt trận.

Nguyễn Hữu Quyền được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu ghi nhận lòng dũng cảm, sự mưu trí và năng lực chỉ huy của người chiến sĩ từng trực tiếp dẫn mũi tiến công trên điểm cao 689.

Câu chuyện về ông lưu giữ một hình ảnh rất giản dị nhưng giàu sức gợi: ba vòng ánh sáng từ chiếc đèn pin giữa đêm Khe Sanh. Đó là tín hiệu được quy định trong phương án tác chiến, đồng thời cũng là ánh sáng báo tin thắng trận. Đằng sau nó là hàng giờ bí mật vượt bãi trống, vượt suối, tránh pháo sáng; là cuộc chiến đấu qua hàng rào và giao thông hào; là lá cờ được cắm lên nóc hầm chỉ huy bằng lòng quả cảm của cả một tập thể.

Ngày nay, khi nhắc đến điểm cao 689, ký ức về Nguyễn Hữu Quyền và đồng đội giúp chúng ta hiểu rằng mỗi thắng lợi lớn được tạo thành từ những nhiệm vụ cụ thể. Có nhiệm vụ được báo cáo bằng điện đài, có nhiệm vụ được ghi bằng lá cờ, và có chiến thắng được báo về bằng ba vòng đèn pin trong đêm.