Nguyễn Hữu Thanh – 28 năm để trở về

Có những người lính hy sinh trong một trận đánh.

Nhưng câu chuyện của họ chỉ thực sự được khép lại sau hàng chục năm.

Nguyễn Hữu Thanh, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 876, Sư đoàn 356, là một trường hợp như thế.

Ông quê ở Quảng Bình.

Ngày 12/7/1984, trong chiến dịch MB84 tại mặt trận Vị Xuyên, đơn vị của ông tham gia đánh chiếm các vị trí trên cao điểm 772.

Đó là một trong những hướng chiến đấu khốc liệt nhất ngày hôm ấy.

Gần 600 cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 356 hy sinh trong trận đánh 12/7. Nhiều người không thể được đưa khỏi trận địa vì hỏa lực vẫn tiếp tục bắn phá.

Nguyễn Hữu Thanh là một trong số đó.

Theo lời kể của cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim, người từng là chiến sĩ truyền đạt của Tiểu đoàn 3 và là đồng đội của ông Thanh, sáng hôm ấy đơn vị nhận nhiệm vụ đánh lên khu vực chiến hào D1.

Ông Thanh dẫn đơn vị tiến về phía lô cốt cách đó khoảng 40m.

Tiếng súng nổ.

Ông hy sinh cách chiến hào D1 khoảng 15m.

Đồng đội nhìn thấy ông nằm lại.

Nhưng hỏa lực đối phương quá mạnh.

Họ không thể đưa thi thể ông ra khỏi trận địa.

Đó là một trong những thực tế đau đớn của chiến trường Vị Xuyên.

Người lính có thể nhìn thấy đồng đội hy sinh ngay trước mắt nhưng không thể đưa họ về.

Không phải vì đồng đội không muốn.

Mà vì nếu bước ra khỏi công sự, họ có thể trở thành người tiếp theo nằm lại.

Nguyễn Hữu Thanh vì thế ở lại cao điểm 772.

Vợ ông là Lưu Thị Lan nhiều lần lên Hà Giang tìm chồng.

Nhưng không có tin tức.

Thời gian trôi qua.

Một năm.

Mười năm.

Hai mươi năm.

Rồi gần ba thập niên.

Đến năm 2012, một cuộc điện thoại đã mở lại câu chuyện tưởng như đã chìm vào quá khứ.

Bà Lan tìm được Nguyễn Văn Kim – một đồng đội cũ của chồng.

Bà nói rằng đã chờ 28 năm.

Từ cuộc gặp ấy, Nguyễn Văn Kim bắt đầu cùng gia đình và đồng đội trở lại Vị Xuyên tìm vị trí Nguyễn Hữu Thanh hy sinh.

Tháng 6/2012, họ lên cao điểm 772.

Khu vực vẫn còn nhiều mìn chưa được rà phá hết.

Những người lính cũ vừa đi vừa nhớ lại địa hình của trận đánh năm xưa.

Họ tìm khu vực chiến hào D1.

Tìm vị trí lô cốt.

Tìm những dấu vết mà thời gian và chiến tranh đã che phủ.

Tại vị trí được xác định là nơi Nguyễn Hữu Thanh hy sinh, họ tìm thấy một số vật dụng quen thuộc.

Trong đó có chiếc khăn dù mà ông thường mang.

Đó là một chi tiết nhỏ.

Nhưng với gia đình, nó có ý nghĩa rất lớn.

Bởi sau 28 năm, cuối cùng họ cũng có một dấu tích để xác nhận nơi người chồng, người cha đã nằm lại.

Một phần hài cốt của Nguyễn Hữu Thanh sau đó được đưa về an táng tại Nghĩa trang Ba Dốc, Quảng Bình.

28 năm.

Gần ba thập kỷ.

Đó là khoảng thời gian dài hơn cả tuổi đời của nhiều người lính trẻ từng chiến đấu tại Vị Xuyên.

Nhưng câu chuyện Nguyễn Hữu Thanh không chỉ là câu chuyện về một người đã trở về với gia đình.

Nó còn là câu chuyện về những người còn sống.

Nguyễn Văn Kim sau khi tìm được người chỉ huy cũ không dừng lại.

Từ năm 2012 đến 2017, ông tiếp tục trở lại Hà Giang nhiều lần để tìm kiếm đồng đội. Đến tháng 12/2017, ông cùng các cựu chiến binh tìm được hài cốt liệt sĩ Đình Văn Chung sau sáu chuyến đi kéo dài ba tháng. Sau đó, các nhóm tìm kiếm còn tiếp tục tìm thấy những hài cốt chưa xác định được danh tính.

Vì vậy, câu chuyện Nguyễn Hữu Thanh trở thành một phần của một câu chuyện lớn hơn.

Đó là hành trình đưa người lính trở về.

Vị Xuyên hôm nay có Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia, có Đài tưởng niệm trên điểm cao 468, có những con đường mang tên những người đã hy sinh.

Nhưng trên những cao điểm 772, 685 và nhiều khu vực khác, vẫn còn những người lính chưa được tìm thấy.

Nguyễn Hữu Thanh may mắn hơn ở chỗ sau 28 năm, đồng đội đã tìm được dấu tích của ông.

Nhưng hàng nghìn người khác vẫn đang chờ.

Vì thế, khi nhắc đến Nguyễn Hữu Thanh, không chỉ nên nhớ đến ngày 12/7/1984.

Hãy nhớ cả hành trình 28 năm sau đó.

Một người vợ không ngừng tìm kiếm.

Một người đồng đội không quên lời hứa.

Một chiếc khăn dù nằm lại giữa đá núi.

Và cuối cùng, người lính trở về quê hương.

Không phải bằng bước chân.

Mà bằng một phần hài cốt được đồng đội đưa ra khỏi cao điểm.

Nguyễn Hữu Thanh đã trở về sau 28 năm.

Nhưng câu chuyện ấy cũng nhắc chúng ta rằng ở Vị Xuyên, vẫn còn những người lính khác đang chờ một ngày được trở về.