Nguyễn Hữu Thọ - Ánh sáng không tắt sau song sắt Phú Lợi
Luật sư Nguyễn Hữu Thọ là một trí thức yêu nước nổi tiếng của miền Nam. Sau khi công khai đấu tranh đòi hòa bình, dân chủ và phản đối chính sách đàn áp của chính quyền Ngô Đình Diệm, ông bị bắt giam nhiều năm, trong đó có thời gian bị giam giữ tại Nhà tù Phú Lợi (Thủ Dầu Một, nay thuộc Bình Dương). Dù bị giam cầm trong điều kiện khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết, trở thành biểu tượng của ý chí đấu tranh bất khuất. Sau này, ông là Chủ tịch đầu tiên của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Vi
Năm 1954, sau Hiệp định Genève, nhiều người tin rằng đất nước sẽ sớm được thống nhất bằng tổng tuyển cử. Nhưng thực tế lại khác.
Là một luật sư nổi tiếng và có uy tín tại Sài Gòn, Nguyễn Hữu Thọ nhiều lần lên tiếng bảo vệ quyền lợi của nhân dân, phản đối các chính sách đàn áp và kêu gọi thực hiện Hiệp định Genève. Chính vì vậy, ông trở thành cái tên mà chính quyền Sài Gòn luôn tìm cách khống chế.
Một buổi sáng, ông bị bắt.
Không qua một phiên tòa công khai, ông bị đưa đến Nhà tù Phú Lợi – nơi được mệnh danh là một trong những nhà tù khắc nghiệt nhất miền Nam.
Sau cánh cổng sắt là những dãy buồng giam chật hẹp, những bức tường dày đặc dây thép gai và những ngày tháng bị quản thúc nghiêm ngặt.
Những người cai ngục tin rằng nhà tù sẽ làm người tù khuất phục.
Nhưng đối với Nguyễn Hữu Thọ, đó lại là nơi thử thách bản lĩnh của một người yêu nước.
Trong buồng giam, ông thường động viên anh em:
"Điều quan trọng nhất không phải là chúng ta đang ở đâu, mà là chúng ta còn giữ được niềm tin vào ngày mai."
Lời nói ấy trở thành nguồn động viên lớn đối với nhiều người tù chính trị.
Những năm tháng ở Phú Lợi vô cùng khắc nghiệt.
Người tù phải sống trong điều kiện thiếu ăn, thiếu thuốc men, thường xuyên bị kiểm soát và đe dọa. Thế nhưng, họ vẫn bí mật truyền cho nhau tin tức, học tập chính trị, động viên nhau giữ vững tinh thần.
Khi xảy ra vụ đầu độc tù nhân Phú Lợi cuối năm 1958, tinh thần đoàn kết của những người tù càng được thể hiện rõ hơn. Họ cùng nhau cứu chữa người bị nạn, tìm mọi cách đưa thông tin về tội ác của nhà tù ra bên ngoài để dư luận trong và ngoài nước biết đến.
Sau nhiều năm bị giam giữ và quản thúc, Nguyễn Hữu Thọ được lực lượng cách mạng giải thoát đầu năm 1961. Trở về với phong trào đấu tranh, ông nhanh chóng đảm nhận trọng trách Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Nhiều năm sau, khi nhắc lại quãng đời trong ngục Phú Lợi, ông luôn dành sự kính trọng đối với những người đã hy sinh trong lao tù.
Ông từng chia sẻ rằng:
"Nhà tù có thể khóa được cánh cửa, nhưng không thể khóa được lòng yêu nước của con người."
Ngày nay, di tích Nhà tù Phú Lợi vẫn còn đó như một chứng tích lịch sử. Mỗi lần thế hệ trẻ đến tham quan, câu chuyện về Nguyễn Hữu Thọ và hàng nghìn tù nhân chính trị năm xưa lại được kể lại, nhắc nhở mọi người về giá trị của độc lập, tự do và lòng kiên trung.
