Nguyễn Huy Hảo – Người làm công tác tuyên truyền với tù, hàng binh Pháp sau Chiến thắng Điện Biên Phủ
Trong ký ức của cựu chiến binh, cán bộ tiền khởi nghĩa Nguyễn Huy Hảo, những ngày tham gia phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ và sau đó trực tiếp làm công tác tiếp nhận, tuyên truyền, trao trả tù, hàng binh Pháp là một trong những dấu ấn sâu sắc nhất của cuộc đời quân ngũ. Đó không chỉ là những ngày tháng gian khổ trên tuyến lửa mà còn là dịp để ông chứng kiến tinh thần nhân văn, khoan dung của Quân đội nhân dân Việt Nam đối với những người lính bên kia chiến tuyến sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ. Ở tuổi 94, sống tại phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai, ông Nguyễn Huy Hảo vẫn giữ được sự minh mẫn đáng quý. Mỗi lần nhắc đến những năm tháng tuổi trẻ, ánh mắt ông lại ánh lên niềm tự hào về một thời cống hiến cho cách mạng. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Huy Hảo sớm tham gia hoạt động cách mạng từ khi mới hơn 10 tuổi. Với sự thông minh, nhanh nhẹn và nét chữ đẹp, cậu thiếu niên ngày ấy thường được giao nhiệm vụ sao chép tài liệu, tuyên truyền chủ trương của Mặt trận Việt Minh đến các gia đình trong vùng. Tinh thần yêu nước đã được hun đúc từ rất sớm, thôi thúc ông nối bước các anh chị trong gia đình tham gia cách mạng. Tháng 9 năm 1952, khi vừa tròn 20 tuổi, Nguyễn Huy Hảo gia nhập Đại đội 216 Thanh niên xung phong tỉnh Tuyên Quang. Đó cũng là thời điểm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt. Từ cuối năm 1953, đơn vị của ông được điều động lên khu vực đèo Chẹn, tỉnh Sơn La để bảo đảm giao thông phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là tuyến đường huyết mạch vận chuyển lương thực, đạn dược và lực lượng lên mặt trận nên thường xuyên trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Pháp. Bom đạn ngày đêm cày xới mặt đường. Có những đoạn đường vừa được sửa chữa xong thì hôm sau lại bị bom địch khoét thành những hố sâu lớn. Những người thanh niên xung phong phải làm việc xuyên đêm, phá bom, san lấp hố, khơi thông tuyến vận tải. Gian khổ, hiểm nguy luôn cận kề, nhưng ai cũng hiểu rằng phía sau những con đường ấy là sự thành công của cả chiến dịch nên không một ai nản chí. “Chúng tôi làm việc quên ngày đêm. Mệt thì nghỉ bên đường một lát rồi lại tiếp tục. Dù hy sinh, mất mát nhiều nhưng tất cả đều quyết tâm giữ cho tuyến đường luôn thông suốt”, ông Hảo nhớ lại. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, nhiệm vụ của ông và nhiều đồng đội bước sang một giai đoạn mới. Khi hàng nghìn tù, hàng binh Pháp được tập trung để chuẩn bị trao trả theo các quy định quốc tế, ông được giao tham gia công tác quản lý, tuyên truyền và tiếp xúc với tù binh. Đây là nhiệm vụ đặc biệt bởi không chỉ đòi hỏi tinh thần trách nhiệm mà còn cần sự khéo léo, kiên trì và bản lĩnh chính trị. Những người lính Việt Nam từng trực tiếp chiến đấu với quân Pháp nay lại đối xử nhân văn với chính những người vừa là đối thủ trên chiến trường. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, giải thích chính sách nhân đạo của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhiều tù, hàng binh Pháp đã hiểu rõ hơn về mục tiêu chính nghĩa của cuộc kháng chiến Việt Nam. Họ được chăm sóc y tế, bảo đảm sinh hoạt và đối xử đúng theo các quy định quốc tế. Chính điều đó đã khiến không ít người thay đổi cách nhìn về cuộc chiến tranh xâm lược mà họ từng tham gia. Đối với Nguyễn Huy Hảo, những ngày làm công tác tuyên truyền với tù, hàng binh Pháp không chỉ là nhiệm vụ mà còn là bài học sâu sắc về lòng nhân ái và tinh thần hòa hiếu của dân tộc Việt Nam. Sau những năm tháng chiến đấu khốc liệt, chiến thắng không được đo bằng sự trả thù mà bằng cách đối xử nhân văn với con người. Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ Chiến thắng Điện Biên Phủ, nhưng ký ức về những ngày sửa đường dưới mưa bom và làm công tác tuyên truyền với tù, hàng binh Pháp vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí người cựu chiến binh năm xưa. Đó là một phần ký ức đẹp của thế hệ đã góp sức làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Câu chuyện của ông Nguyễn Huy Hảo không chỉ giúp thế hệ hôm nay hiểu thêm về những đóng góp thầm lặng của lực lượng thanh niên xung phong mà còn cho thấy vẻ đẹp nhân văn của dân tộc Việt Nam trong chiến tranh: kiên cường khi chiến đấu và nhân hậu khi giành chiến thắng.
