NGUYỄN HUỲNH ĐỨC (1748 - 1819) - TIỀN GIANG NHÂN VẬT CHÍ

Nguyễn Huỳnh Đức, nguyên họ Huỳnh, tên là Huỳnh Tường Đức, nhưng có công lớn đối với nhà Nguyễn nên ông được mang quốc tính (họ của nhà vua), sinh năm 1748 tại thôn Trường Khánh, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường (nay là xã Khánh Hậu, TP Tân An, tỉnh Long An).

Thuở nhỏ, ông có sức mạnh hơn người, nên được người đương thời gọi là “Hổ tướng”. Năm 1781, ông theo chúa Nguyễn Phúc Ánh. Năm 1783, trong một trận đánh, ông bị quân Tây Sơn bắt; nhưng sau đó, trốn thoát được và sang Xiêm (Thái Lan) tìm gặp Nguyễn Phúc Ánh.

Sau khi Nguyễn Phúc Ánh trở về thu phục đất Gia Định (1788), ông được phong chức Trung dinh giám quân chưởng cơ; rồi được thăng làm Hữu quân Bình Tây tướng quân. Năm 1791, ông chỉ huy quân Nguyễn đánh chiếm cửa Thị Nại và hạ thành Quy Nhơn.

Sau khi Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi vua, xưng là Gia Long (1802), ông được phong tước Quận công và giữ chức Trấn thủ trấn Bình Định. Năm 1810, ông làm Tổng trấn Bắc Thành, cai quản các địa phương toàn miền Bắc. Năm 1816, ông được điều về Nam, làm Tổng trấn Gia Định thành, cai quản cả năm trấn ở miền Nam là Gia Định, Định Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long và Hà Tiên.

Năm 1819, do tuổi cao sức yếu, ông qua đời thọ 71 tuổi, an táng tại quê nhà. Là một công thần của nhà Nguyễn, ông được triều đình truy tặng hàm Phụ quốc thượng tướng quân, Thượng trụ quốc, Thái phó quận công; bài vị được thờ chính ở miếu Trung Hưng công thần, thờ phụ tại Thế miếu (nơi thờ các vị chúa Nguyễn). Đến đời vua Minh Mạng, ông được truy tặng hàm Kiến xương quận công.

Hiện nay, lăng mộ của ông được Nhà nước xếp hạng Di tích văn hóa – lịch sử cấp quốc gia (1993), tọa lạc tại xã Khánh hậu, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Tên ông được đặt tên đường ở thành phố Mỹ Tho (tỉnh Tiền Giang), thành phố Tân An (tỉnh Long An), thành phố Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang), thành phố Vĩnh Long (tỉnh Vĩnh Long).