Nguyễn Khắc Nghiên

Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên (23/01/1951 – 13/11/2010), quê tại xã Chương Xá, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, là một tướng lĩnh cấp cao của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng, trong đó có Tư lệnh Quân khu 1, Tư lệnh Quân khu 5, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Sinh trưởng trong thời kỳ đất nước còn chia cắt, Nguyễn Khắc Nghiên sớm lựa chọn con đường quân ngũ. Tháng 7/1969, khi mới 18 tuổi, ông nhập ngũ tại Tiểu đoàn 4, Sư đoàn 305 Đặc công, bắt đầu sự nghiệp quân sự kéo dài hơn bốn thập niên.

Từ tháng 1/1971 đến tháng 3/1976, ông công tác tại Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, trực tiếp tham gia chiến đấu ở Mặt trận Quảng Trị. Trong giai đoạn này, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Trung đội trưởng, Đại đội phó, Đại đội trưởng và Trợ lý tác huấn. Tháng 4/1972, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Khắc Nghiên tiếp tục được đào tạo và giao những nhiệm vụ chỉ huy quan trọng. Ông từng giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48; sau đó trở thành Trung đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Trung đoàn 48, Sư đoàn 390, Quân đoàn 1.

Tháng 4/1982, ông được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 48. Đầu năm 1983, ông được cử theo học tại Học viện Quân sự cấp cao, nay là Học viện Quốc phòng.

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, Nguyễn Khắc Nghiên tiếp tục trưởng thành trong công tác chỉ huy cấp sư đoàn. Từ năm 1985 đến năm 1991, ông lần lượt giữ chức Phó Sư đoàn trưởng và Phó Sư đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn 390, Quân đoàn 1.

Giai đoạn 1991–1996, ông đảm nhiệm chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 390 và Sư đoàn 312. Đây là thời kỳ Quân đội nhân dân Việt Nam từng bước điều chỉnh tổ chức, xây dựng lực lượng phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Tháng 2/1996, Nguyễn Khắc Nghiên được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 1. Đến tháng 12/1997, ông trở thành Tư lệnh Quân đoàn 1.

Năm 1998, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Từ tháng 8 cùng năm đến tháng 4/2001, ông giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2.

Tháng 5/2001, Nguyễn Khắc Nghiên được bổ nhiệm giữ chức Tư lệnh Quân khu 1, kế nhiệm Trung tướng Phùng Quang Thanh.

Trên cương vị này, ông cùng tập thể Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu thực hiện nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố quốc phòng và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu tại địa bàn Việt Bắc – một khu vực có vị trí chiến lược quan trọng đối với quốc phòng, an ninh đất nước.

Tháng 4/2001, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, đánh dấu bước phát triển mới trong sự nghiệp lãnh đạo và chỉ huy quân sự.

Tháng 9/2002, Nguyễn Khắc Nghiên kết thúc nhiệm kỳ Tư lệnh Quân khu 1. Tháng 10 cùng năm, ông được điều động giữ chức Tư lệnh Quân khu 5 và được thăng quân hàm Trung tướng.

Sau hơn hai năm đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 5, tháng 12/2004, ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 8/2006, Nguyễn Khắc Nghiên được giao giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Trên cương vị đứng đầu Bộ Tổng Tham mưu, ông tham gia lãnh đạo công tác tham mưu chiến lược, xây dựng quân đội, phát triển khoa học quân sự và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chỉ huy, tham mưu toàn quân.

Năm 2007, ông được thăng quân hàm Thượng tướng. Ông cũng là Ủy viên Trung ương Đảng các khóa IX, X và đại biểu Quốc hội khóa XII.

Trong suốt quá trình công tác, Nguyễn Khắc Nghiên được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu như Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì, hạng Ba và Huân chương Hữu nghị của Nhà nước Campuchia.

Ngày 13/11/2010, Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội, hưởng thọ 59 tuổi. Ông được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch.

Từ một người chiến sĩ trẻ tham gia chiến đấu tại Quảng Trị đến vị trí Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Nguyễn Khắc Nghiên đã trải qua nhiều cấp chỉ huy và nhiều địa bàn quân sự quan trọng.

Cuộc đời và sự nghiệp của ông để lại dấu ấn về quá trình trưởng thành của một người quân nhân qua thực tiễn chiến đấu, đào tạo và công tác lãnh đạo, chỉ huy, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.