NGUYỄN KHOÁCH – NGƯỜI THỦ LĨNH TỪ CĂNG AN TRÍ BA TƠ

NGUYỄN KHOÁCH – NGƯỜI THỦ LĨNH TỪ CĂNG AN TRÍ BA TƠ

Trong lịch sử cách mạng Quảng Ngãi, Nguyễn Khoách, còn được biết đến với tên Thạnh, là một trong những cán bộ có vai trò quan trọng trong những ngày chuẩn bị và tiến hành Khởi nghĩa Ba Tơ năm 1945. Ông thuộc lớp cán bộ cách mạng bị thực dân Pháp đưa lên Căng an trí Ba Tơ. Cuối năm 1941, nơi đây có hơn 50 tù chính trị, trong đó có nhiều cán bộ cách mạng của Quảng Ngãi, như Nguyễn Đôn, Nguyễn Khoách, Phạm Kiệt, Trần Quý Hai, Trương Quang Giao...

Đầu năm 1942, tại Căng an trí Ba Tơ, một chi bộ cách mạng được thành lập gồm Nguyễn Đôn, Nguyễn Khoách và Phạm Sanh, do Nguyễn Đôn phụ trách. Chi bộ tập trung xây dựng cơ sở, tuyên truyền, vận động nhân dân, chuẩn bị lực lượng và xây dựng điều kiện để khi thời cơ đến có thể đứng lên giành chính quyền. Chính quá trình chuẩn bị lâu dài ấy tạo nên cơ sở quan trọng cho thắng lợi của Khởi nghĩa Ba Tơ sau này.

Tháng 3/1945, tình hình Đông Dương biến chuyển nhanh chóng sau khi Nhật đảo chính Pháp. Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi đã chủ động nắm bắt thời cơ và quyết định phát động khởi nghĩa tại Ba Tơ. Nguyễn Khoách cùng Phạm Kiệt và Nguyễn Đôn được giao tham gia Ban chỉ huy cuộc khởi nghĩa. Đêm 11/3/1945, lực lượng khởi nghĩa với sự hưởng ứng của đông đảo đồng bào Kinh và Hrê đã tiến hành giành chính quyền tại Ba Tơ.

Sáng 12/3/1945, cuộc mít tinh lớn được tổ chức tại sân vận động Ba Tơ. Chính quyền cách mạng ra mắt nhân dân và Đội Du kích Ba Tơ gồm 28 chiến sĩ chính thức được thành lập, do Phạm Kiệt làm Đội trưởng và Nguyễn Đôn làm Chính trị viên. Nguyễn Khoách tiếp tục là một cán bộ quan trọng trong lực lượng cách mạng.

Sau đó, Đội Du kích Ba Tơ từng bước phát triển. Khi lực lượng được đưa xuống đồng bằng để xây dựng cơ sở, Nguyễn Khoách tiếp tục đảm nhiệm vai trò chỉ huy. Ông là Đội phó Đại đội Hoàng Hoa Thám, một trong hai đơn vị võ trang được hình thành từ lực lượng Du kích Ba Tơ. Cùng với các đồng chí khác, ông góp phần xây dựng lực lượng trở thành nòng cốt của phong trào cách mạng Quảng Ngãi trong cao trào tiến tới Cách mạng Tháng Tám.

Một chi tiết thể hiện rõ vai trò của Nguyễn Khoách trong những ngày đầu của phong trào là ông từng được giao nhiệm vụ liên lạc với cơ sở cách mạng ở Ba Tơ. Tài liệu của Thư viện tỉnh Quảng Ngãi ghi lại rằng trong quá trình hoạt động, ông tham gia tổ chức liên lạc với nhân dân địa phương, góp phần xây dựng thế trận dựa vào quần chúng. Những công việc âm thầm ấy có ý nghĩa không kém những sự kiện được ghi dấu trong sử sách, bởi một phong trào cách mạng muốn tồn tại phải có sự tin tưởng và che chở của nhân dân.

Nguyễn Khoách cũng thuộc thế hệ cán bộ đã góp phần đưa truyền thống của Đội Du kích Ba Tơ tiếp nối trong những năm kháng chiến sau này. Tư liệu lịch sử của Quảng Ngãi nhắc đến ông như một trong những thủ lĩnh đầu tiên trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa ngày 11/3/1945; tên tuổi ông gắn với một trong những trang sử quan trọng nhất của phong trào cách mạng Quảng Ngãi.

Dấu chân lịch sử

Ngày nay, Quần thể di tích Địa điểm về cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ là nơi lưu giữ những dấu tích quan trọng của phong trào cách mạng năm 1945. Những địa điểm như Đồn Ba Tơ, sân vận động Ba Tơ, Hang Én, núi Cao Muôn giúp thế hệ trẻ hình dung rõ hơn về những ngày đầu của Đội Du kích Ba Tơ. Quần thể di tích này đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Đến với Ba Tơ hôm nay, người trẻ không chỉ tìm hiểu về một cuộc khởi nghĩa, mà còn có thể cảm nhận được giá trị của sự đoàn kết giữa cán bộ cách mạng và nhân dân các dân tộc trên địa bàn. Chính sự đồng lòng ấy đã tạo nên sức mạnh cho phong trào cách mạng trong một thời điểm đặc biệt của lịch sử.

Thông điệp dành cho tuổi trẻ

Lịch sử không chỉ được làm nên bởi những khoảnh khắc lớn, mà còn bởi những con người âm thầm chuẩn bị cho khoảnh khắc ấy.

Nguyễn Khoách là một hình ảnh tiêu biểu cho lớp cán bộ cách mạng đã kiên trì xây dựng cơ sở, vận động nhân dân và nhận nhiệm vụ trong những thời điểm khó khăn. Những đóng góp ấy góp phần tạo nên thắng lợi của Khởi nghĩa Ba Tơ và sự phát triển của phong trào cách mạng Quảng Ngãi.

Với tuổi trẻ hôm nay, câu chuyện ấy gợi nhắc một điều rất gần gũi: muốn làm được việc lớn, trước hết phải biết làm tốt những việc nhỏ; muốn tạo ra thay đổi tích cực, trước hết phải có trách nhiệm với tập thể và cộng đồng.

Từ Căng an trí Ba Tơ đến những ngày đầu của Đội Du kích Ba Tơ, Nguyễn Khoách cùng đồng đội đã để lại một dấu ấn không thể tách rời khỏi lịch sử cách mạng Quảng Ngãi.