Nguyễn Khuyến – người để lại mùa thu cho văn học Việt Nam

Nguyễn Khuyến là một trong những nhà thơ lớn của văn học Việt Nam thế kỷ XIX. Ông sinh năm 1835 tại Yên Đổ, Hà Nam và mất năm 1909. Cuộc đời ông trải qua nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử dân tộc, từ những năm tháng học tập, thành đạt trên con đường khoa cử đến thời gian làm quan và cuối cùng là trở về quê sống cuộc đời thanh bạch. Thành tích đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương, Hội và Đình khiến ông được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ. Nhưng nếu chỉ nhớ đến ông như một người có thành tích khoa bảng thì chưa đủ. Giá trị lớn nhất của Nguyễn Khuyến còn nằm ở sự nghiệp văn chương phong phú và giàu bản sắc. Ông viết nhiều về quê hương, thiên nhiên, con người và những biến động của xã hội. Đặc biệt, ba bài thơ “Thu điếu”, “Thu ẩm” và “Thu vịnh” đã tạo nên một hình ảnh mùa thu rất riêng của làng quê Việt Nam. Những cảnh vật bình dị như ao nước, thuyền câu, bầu trời và hàng cây trở thành những hình ảnh nghệ thuật giàu sức gợi. Bên cạnh đó, những bài thơ như “Bạn đến chơi nhà” cho thấy vẻ đẹp của tình bạn, còn những bài thơ châm biếm phản ánh cái nhìn sắc sảo của ông đối với xã hội. Nguyễn Khuyến là một người có học vấn cao nhưng vẫn gắn bó sâu sắc với quê hương. Ông từng bước vào chốn quan trường nhưng cuối cùng lựa chọn trở về Yên Đổ để sống một cuộc đời giản dị. Chính sự kết hợp giữa tài năng, tình yêu quê hương và nhân cách đã giúp tên tuổi Nguyễn Khuyến tồn tại lâu dài. Hơn một thế kỷ sau ngày ông qua đời, thơ Nguyễn Khuyến vẫn được đọc, nghiên cứu và giảng dạy. Mỗi khi nhắc đến mùa thu trong thơ Việt Nam, người ta vẫn nhớ đến Nguyễn Khuyến. Ông đã để lại không chỉ những bài thơ hay mà còn một hình ảnh đẹp về người trí thức biết yêu quê hương, trân trọng tình nghĩa và giữ gìn nhân cách giữa những biến động của thời đại.