Nguyễn Khuyến – người học trò nghèo trở thành Tam Nguyên Yên Đổ

Nguyễn Khuyến tên thật là Nguyễn Thắng, sinh năm 1835 tại làng Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học nhưng cuộc sống không phải lúc nào cũng sung túc. Từ nhỏ, Nguyễn Khuyến đã nổi tiếng thông minh, chăm chỉ và có ý chí học tập. Cha ông là Nguyễn Tông Khôi, một người có học thức và từng đi thi, vì vậy gia đình rất coi trọng việc học. Tuy nhiên, con đường khoa cử của Nguyễn Khuyến không phải lúc nào cũng thuận lợi. Ông từng nhiều lần đi thi nhưng chưa thành công. Những thất bại ấy không khiến ông bỏ cuộc mà ngược lại càng quyết tâm học tập. Năm 1864, ông đỗ đầu kỳ thi Hương, đạt học vị Giải nguyên. Đến năm 1871, ông tiếp tục đỗ đầu kỳ thi Hội rồi đỗ đầu kỳ thi Đình, đạt danh hiệu Đình nguyên. Vì đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương, Hội và Đình, Nguyễn Khuyến được người đời gọi là Tam Nguyên Yên Đổ. Thành tích ấy là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử khoa cử Việt Nam. Nhưng điều đáng quý ở Nguyễn Khuyến không chỉ nằm ở thành tích khoa bảng. Ông là người có kiến thức sâu rộng, có tài văn chương và luôn giữ thái độ nghiêm túc với việc học. Con đường học tập của ông cho thấy thành công không đến ngay lập tức mà cần sự kiên trì. Từ một cậu bé của vùng quê Yên Đổ, Nguyễn Khuyến đã trở thành một trí thức nổi tiếng của đất nước. Câu chuyện về ông vì thế có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ: muốn đạt được mục tiêu, cần có ý chí, sự bền bỉ và tinh thần không ngại thất bại.