Nguyễn Khuyến – Người học trò nghèo trở thành Tam nguyên Yên Đổ

Nguyễn Khuyến tên thật là Nguyễn Thắng, hiệu Quế Sơn, sinh năm 1835 tại quê mẹ ở làng Hoàng Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định; quê nội của ông ở làng Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học. Cha ông là Nguyễn Tông Khuyến, một người có học và từng làm nghề dạy học. Chính môi trường gia đình đã góp phần hình thành ở Nguyễn Khuyến niềm say mê học tập ngay từ nhỏ.

Tuổi thơ của Nguyễn Khuyến không phải lúc nào cũng thuận lợi. Gia đình không giàu có, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, bằng sự chăm chỉ và ý chí, ông không ngừng học tập.

Người thầy có ảnh hưởng lớn đến Nguyễn Khuyến là Phạm Văn Nghị, một nhà giáo và nhà yêu nước nổi tiếng đương thời. Nhờ được học tập và rèn luyện, Nguyễn Khuyến ngày càng trưởng thành về học vấn.

Con đường khoa cử của Nguyễn Khuyến có lúc gặp thất bại. Nhưng ông không nản chí.

Sau nhiều năm kiên trì, ông lần lượt đạt được những thành tích đặc biệt trong các kỳ thi.

Năm 1864, Nguyễn Khuyến đỗ Giải nguyên trong kỳ thi Hương.

Năm 1871, ông đỗ Hội nguyên, sau đó đỗ Đình nguyên trong kỳ thi Đình.

Đỗ đầu cả ba kỳ thi Hương, Hội và Đình là thành tích rất hiếm có. Từ đó, ông được gọi là Tam nguyên Yên Đổ.

Danh hiệu ấy gắn liền với tên tuổi Nguyễn Khuyến cho đến tận ngày nay.

Tuy đạt được địa vị cao trong xã hội phong kiến, Nguyễn Khuyến không phải là người chạy theo danh lợi. Trong quá trình làm quan, ông luôn thể hiện thái độ thận trọng và có ý thức giữ gìn phẩm cách.

Đến khi tình hình đất nước ngày càng phức tạp, thực dân Pháp từng bước áp đặt ách thống trị, Nguyễn Khuyến dần nhận thấy con đường quan trường không thể giúp ông thực hiện những điều mình mong muốn.

Năm 1884, ông cáo quan về quê.

Từ đây, cuộc đời ông gắn bó nhiều hơn với quê hương Yên Đổ.

Nguyễn Khuyến sống cuộc đời thanh bạch, gần gũi với người dân và cảnh vật làng quê.

Những hình ảnh quen thuộc như ao thu, chiếc thuyền câu, ngõ trúc, khu vườn, mùa thu và cuộc sống nông thôn đã trở thành nguồn cảm hứng lớn trong thơ ông.

Người đời không chỉ nhớ Nguyễn Khuyến bởi danh hiệu Tam nguyên mà còn bởi một nhân cách đáng kính.

Ông đã dùng tài năng và trí tuệ để sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị lâu dài.

Cuộc đời Nguyễn Khuyến cho thấy con đường thành công không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Điều quan trọng là phải có ý chí, kiên trì và không bỏ cuộc trước khó khăn.

Từ một người học trò trong hoàn cảnh không giàu có, Nguyễn Khuyến đã trở thành một trong những người có thành tích khoa cử nổi bật nhất trong lịch sử Việt Nam.

Danh hiệu Tam nguyên Yên Đổ vì thế không chỉ nói lên tài năng mà còn nhắc nhớ đến một quá trình học tập bền bỉ.