Nguyễn Kiên – Người chiến sĩ quân y trên Trường Sơn và những cái Tết giữa chiến trường

Có những cái Tết được nhớ bằng mùi bánh chưng, bằng tiếng pháo, bằng khoảnh khắc cả gia đình quây quần bên nhau. Nhưng với những người lính Trường Sơn, có những mùa xuân được nhớ bằng tiếng bom, tiếng gọi thương binh và những ca trực kéo dài suốt đêm.

Với người chiến sĩ quân y Nguyễn Kiên, những cái Tết trên tuyến lửa Trường Sơn là những mùa xuân như thế.

Năm 1962, chàng trai Nguyễn Kiên bước vào Trường Y sĩ Nam Định. Đến năm cuối khóa, khi quân đội tuyển sinh viên y khoa để huấn luyện, tăng cường cho chiến trường miền Nam, ông tình nguyện tham gia. Tốt nghiệp năm 1966, ông nhập ngũ. Hai năm sau, ông được điều động về Bộ Tư lệnh 559, bắt đầu những năm tháng gắn bó với tuyến đường Trường Sơn. Từ năm 1968 đến 1975, ông phục vụ tại nhiều binh trạm trọng yếu, trực tiếp tham gia cứu chữa thương binh, bệnh binh và phục vụ bộ đội trên tuyến chi viện chiến lược.

Ở Trường Sơn, người quân y không có khái niệm “nghỉ Tết”.

Những ngày cuối năm 1969, đầu năm 1970, khi mọi người ở hậu phương chuẩn bị đón xuân thì trên tuyến đường chi viện, Mỹ - ngụy liên tục tổ chức những đợt đánh phá ác liệt. Thương binh được đưa về ngày càng nhiều. Các chiến sĩ quân y phải làm việc liên tục, tranh thủ từng khoảng thời gian yên tiếng bom để cấp cứu, băng bó, chuyển thương.

Tết Canh Tuất 1970 đến trong hoàn cảnh ấy.

Trong căn hầm của trạm phẫu, những người lính bị thương vẫn nằm bên nhau. Ngoài kia bom đạn vẫn rình rập. Nhưng giữa hoàn cảnh khốc liệt ấy, họ vẫn cố tạo cho mình một chút không khí ngày Tết. Nguyễn Kiên đi kiểm tra tình hình thương binh ở các đơn vị, đồng thời mang bánh kẹo đến cho anh em cùng chia nhau đón xuân.

Không có mâm cơm đủ đầy.

Không có gia đình.

Nhưng có đồng đội.

Có những người lính đang mang trên mình những vết thương còn rỉ máu mà vẫn động viên nhau, vẫn nở nụ cười giữa căn hầm.

Niềm vui ngày Tết ấy chẳng kéo dài được bao lâu.

Chỉ vài ngày sau, cơn sốt rét rừng quật ngã chính người quân y. Nguyễn Kiên sốt hơn 40 độ C, mê man. Trong lúc thần trí mông lung, đồng đội đều bận làm nhiệm vụ, ông vẫn phải tự chăm sóc mình.

Một người làm nghề chữa bệnh lại trở thành bệnh nhân.

Ông tự lấy ven, tự tiêm thuốc cho mình.

Rồi sau khi vượt qua cơn sốt, người quân y ấy lại trở về với công việc cứu chữa thương binh.

Chiến trường không cho phép ông nằm lại lâu với bệnh tật. Phía trước vẫn còn những người lính đang chờ.

Hai năm sau, Tết Nhâm Tý 1972, một cái Tết khác lại trở thành ký ức không thể quên.

Đơn vị Đại đội 2 bất ngờ bị máy bay địch đánh bom. Hai chiến sĩ hy sinh, hai người khác bị đất đá vùi lấp.

Ngay khi bom vừa dứt, Nguyễn Kiên cùng bộ phận quân y và các lực lượng của Tiểu đoàn 161 lập tức lao vào đào đất cứu đồng đội.

Không ai biết dưới lớp đất dày còn có người sống hay không.

Họ vừa cuốc nhẹ, vừa áp tai xuống đất để nghe tiếng động.

Đào được một lúc, họ nghe thấy tiếng kêu rất nhỏ.

Có hy vọng!

Mọi người lập tức cào đất thật nhẹ, sợ chỉ một nhát cuốc mạnh cũng có thể làm người bên dưới bị thương thêm. Rồi họ nhìn thấy chân của hai chiến sĩ đang nằm úp lên nhau.

Tất cả cùng khẩn trương đào.

Cuối cùng, một người còn sống được đưa ra ngoài. Người chiến sĩ ấy tên Phú.

Nguyễn Kiên nhanh chóng tiêm thuốc giúp anh dễ thở. Vài giờ sau, Phú tỉnh lại.

Nhưng câu đầu tiên anh hỏi không phải mình đang ở đâu, vết thương thế nào.

Anh hỏi về người đồng đội nằm cùng mình dưới lớp đất.

Khi biết đồng đội đã hy sinh, Phú bật khóc.

Câu chuyện ấy khiến người ta nhớ mãi về một điều rất giản dị của người lính Trường Sơn:

Giữa chiến tranh, người ta có thể quên mình đang đau, nhưng rất khó quên một người đồng đội.

Và người quân y như Nguyễn Kiên cũng vậy.

Ông không chỉ chữa những vết thương trên cơ thể người lính. Ông chứng kiến những mất mát, nghe những câu hỏi về đồng đội, chứng kiến những giọt nước mắt của người còn sống khi biết người nằm bên cạnh mình đã không trở về.

Bởi vậy, những cái Tết Trường Sơn trong ký ức của ông không chỉ là những ngày tháng chiến đấu.

Đó còn là những mùa xuân của tình đồng đội.

Tết Canh Tuất 1970 – giữa bom đạn, người quân y mang bánh kẹo đến cho thương binh cùng đón Tết, rồi ít ngày sau tự mình chống chọi với cơn sốt rét hơn 40 độ.

Tết Nhâm Tý 1972 – khi bom vừa dứt, ông cùng đồng đội đào đất cứu người bị vùi lấp.

Những cái Tết ấy không có pháo hoa.

Nhưng có những con người đã giữ sự sống cho nhau giữa chiến trường.

Sau chiến tranh, những năm tháng Trường Sơn vẫn ở lại trong ký ức Nguyễn Kiên. Ông lưu giữ những trang nhật ký thời chiến, những câu chuyện về đồng đội và những mùa xuân đã đi qua trong tiếng bom đạn. Hình ảnh ông nhiều năm sau vẫn ngồi bên những trang nhật ký cũ cho thấy với người lính, chiến tranh đã kết thúc nhưng ký ức về đồng đội thì không bao giờ thực sự khép lại.

Có lẽ vì thế, khi nhắc về những cái Tết Trường Sơn, người ta không chỉ nhớ đến sự khốc liệt của chiến tranh.

Người ta nhớ đến một người quân y sốt hơn 40 độ vẫn tự tiêm thuốc cho mình.

Nhớ đến những bàn tay đào đất giữa ngày Tết để tìm đồng đội.

Và nhớ đến một thế hệ đã đi qua tuổi trẻ bằng những mùa xuân không có gia đình bên cạnh, nhưng luôn có đồng đội ở bên.

Thông điệp:
Có những mùa xuân được đo bằng tiếng cười đoàn tụ; có những mùa xuân được đo bằng số người được cứu sống. Với Nguyễn Kiên, những cái Tết trên Trường Sơn là những mùa xuân của bom đạn, của bệnh tật và mất mát, nhưng trên hết là mùa xuân của tình đồng đội. Người quân y năm ấy đã cùng đồng đội giữ lấy sự sống giữa tuyến lửa – để sau này, khi đất nước thanh bình, những mùa xuân của họ được nhắc lại bằng lòng biết ơn.