Nguyễn Lê Hoàng

ÔNG THÀO A CHỬ – NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG CHỐNG PHÁ DỮA Ở LAI CHÂU (1948–1953)**

Vùng rừng núi Lai Châu những năm 1948–1953 là nơi Pháp cố gắng chia rẽ các dân tộc bằng lực lượng “phá dữ”, dụ dỗ hoặc ép buộc người dân bản tham gia lực lượng chống phá cách mạng. Trong hoàn cảnh ấy, ông Thào A Chử, người Mông ở bản Sìn Hồ, đã trở thành người dẫn đường trung thành của Việt Minh.

Ông Chử thạo từng con suối, từng đường hẻm núi. Đêm nào cũng vậy, ông dẫn cán bộ vượt qua rừng già, tránh khỏi tai mắt quân Pháp lẩn trong bản. Ông dùng những “ký hiệu đá” – đặt một hòn đá nhỏ trên tảng đá to – để chỉ đường an toàn. Nếu đá bị lệch, nghĩa là có người lạ xuất hiện.

Một lần, ông phải dẫn đoàn cán bộ đi xuyên rừng trong mưa lớn. Khi đến khe sâu, cầu tre đã bị nước cuốn. Ông buộc dây thừng qua người, bơi sang trước để tạo điểm neo cho đoàn. Sau 30 phút gian nan, hơn 10 người qua được khe. Nhờ đó, lực lượng Việt Minh giữ được đường dây liên lạc với Sơn La.

Ông Chử không biết chữ, nhưng là “tấm bản đồ sống của Tây Bắc”. Khi mất năm 1992, người dân Sìn Hồ tổ chức tang lễ như tiễn một già làng, vì ông cả đời sống như ánh lửa sưởi ấm bản Mông.