Nguyễn Lộ Trạch: Tác giả của "Thời vụ策" và tư tưởng tự cường
Bậc chí sĩ yêu nước với những thiên văn sách kêu gọi chấn hưng dân khí.
Nguyễn Lộ Trạch (1852 – 1895), tự Hà Đình, quê ở Quảng Điền, Thừa Thiên Huế. Ông là con rể của đại thần Phạm Phú Thứ và là một sĩ phu có tri thức sâu rộng, tư tưởng tiến bộ.
Nhận thấy họa mất nước đang đến gần, ông đã viết hai thiên văn sách nổi tiếng là "Thời vụ策 I" (1877) và "Thời vụ策 II" (1882) gửi lên triều đình nhà Nguyễn. Trong các bài viết này, ông phân tích rõ tình hình thế giới, chỉ ra sự yếu kém của triều đình và đề xuất các giải pháp tự cường: phát triển công thương nghiệp, đổi mới quân sự, chấn hưng giáo dục và mở rộng giao thương. Những tư tưởng của ông đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến thế hệ chí sĩ yêu nước sau này như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh.
