NGUYỄN LƯƠNG BẰNG – NGƯỜI MANG TÊN SAO ĐỎ, MỘT ĐỜI TẬN TỤY VÌ NƯỚC VÌ DÂN

Có những con người đi qua lịch sử bằng những chiến công vang dội. Có những người được nhớ đến bởi những chức vụ cao quý. Nhưng cũng có những con người để lại dấu ấn sâu đậm bởi sự bền bỉ, khiêm nhường và một cuộc đời gần như trọn vẹn dành cho đất nước, cho nhân dân.

Nguyễn Lương Bằng là một người như thế.

Trong hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, ông từng trải qua nhiều công việc, nhiều cương vị và nhiều thử thách. Từ một người thanh niên xuất thân trong một gia đình nghèo ở Hải Dương, từng phải làm nhiều nghề để kiếm sống, Nguyễn Lương Bằng đã trở thành một cán bộ lãnh đạo tiêu biểu của cách mạng Việt Nam. Hai tên gọi “Sao Đỏ” và “Anh Cả” được những người cùng thời nhắc đến như những biểu tượng gắn với ông: một bên là sự kiên cường, một bên là sự mẫu mực, gần gũi trong tình đồng chí.

Nguyễn Lương Bằng sinh ngày 2 tháng 4 năm 1904 tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, trong một gia đình nghèo có truyền thống yêu nước. Tuổi trẻ của ông không bắt đầu bằng một cuộc sống đủ đầy. Ông từng làm nghề may, phụ bếp, công nhân tàu biển để kiếm sống. Chính những trải nghiệm từ cuộc sống lao động đã giúp ông sớm tiếp xúc với thực tế của người lao động và từng bước hình thành nhận thức về con đường cứu nước.

Năm 1925, tại Quảng Châu, ông gặp Nguyễn Ái Quốc và bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng, tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và học các lớp huấn luyện chính trị. Từ đây, cuộc đời Nguyễn Lương Bằng bước sang một chặng đường mới – một chặng đường mà phía trước không phải là danh vọng hay sự bình yên, mà là những năm tháng hoạt động bí mật, tù đày và thử thách.

Những năm tháng đầu hoạt động cách mạng của Nguyễn Lương Bằng là những năm tháng đầy gian nan.

Ông từng tham gia xây dựng đường dây liên lạc, chuyển tài liệu và sách báo cách mạng về trong nước, tuyên truyền, vận động công nhân và thanh niên. Trong điều kiện hoạt động bí mật, mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự cẩn trọng, bản lĩnh và lòng trung thành.

Cuối năm 1933, ông bị thực dân Pháp bắt lần thứ hai, bị kết án khổ sai chung thân và tháng 5 năm 1935 bị đày lên nhà tù Sơn La. Nhưng nhà tù không thể làm thay đổi lý tưởng mà ông đã lựa chọn.

Tháng 8 năm 1943, Nguyễn Lương Bằng cùng một số cán bộ cách mạng vượt ngục thành công và trở về tiếp tục hoạt động. Sau đó, ông được giao phụ trách công tác tài chính và binh vận của Đảng.

Nhìn vào hành trình ấy, có thể thấy một phẩm chất nổi bật của Nguyễn Lương Bằng: kiên trì.

Kiên trì không có nghĩa là không bao giờ gặp thất bại.

Kiên trì là khi gặp thử thách, con người vẫn không từ bỏ điều mình tin là đúng.

Có những lúc con đường phía trước tưởng như bị chặn lại bởi nhà tù, sự truy bắt và những điều kiện khắc nghiệt. Nhưng Nguyễn Lương Bằng vẫn tìm cách trở lại với công việc của mình.

Đó là một phẩm chất không chỉ có ý nghĩa trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập.

Nó còn có ý nghĩa với mỗi người trẻ hôm nay.

Bởi học tập cũng cần kiên trì.

Làm việc cũng cần kiên trì.

Xây dựng quê hương càng cần kiên trì.

Không phải mọi ước mơ đều thành công ngay từ lần đầu tiên. Điều quan trọng là sau mỗi khó khăn, chúng ta có đủ bản lĩnh để đứng dậy, nhìn lại và tiếp tục bước đi hay không.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Lương Bằng tiếp tục đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc xây dựng chính quyền mới.

Tại Tân Trào tháng 8 năm 1945, ông được bầu vào Ban Thường trực Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam. Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều trọng trách, trong đó có Trưởng Ban Kinh tế - Tài chính Trung ương, Tổng Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô, Tổng Thanh tra Chính phủ, Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương và Phó Chủ tịch nước.

Nhưng điều đáng chú ý là dù ở bất cứ cương vị nào, ông vẫn được nhắc đến trước hết như một người cán bộ tận tụy.

Năm 1951, khi Ngân hàng Quốc gia Việt Nam được thành lập, Nguyễn Lương Bằng được giao làm Tổng Giám đốc đầu tiên. Đây là thời điểm đất nước đang trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ còn rất thiếu thốn.

Từ một cơ sở ban đầu chỉ có vài chục cán bộ, ông cùng tập thể từng bước xây dựng hệ thống tổ chức ngân hàng, đào tạo cán bộ, xây dựng quy chế hoạt động và bảo đảm nguồn lực tài chính phục vụ kháng chiến, kiến quốc.

Điều ấy cho thấy một điều rất đáng suy ngẫm:

Người có trách nhiệm không chỉ làm những việc lớn lao; họ phải biết bắt đầu từ những việc cụ thể nhất.

Một hệ thống lớn bắt đầu từ những con người đầu tiên.

Một công việc lớn bắt đầu từ những phần việc nhỏ.

Một quê hương phát triển cũng bắt đầu từ những người biết làm tốt công việc của mình mỗi ngày.

Năm 1952, Nguyễn Lương Bằng được giao nhiệm vụ làm Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Liên Xô. Trong những năm sau đó, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác kiểm tra, xây dựng Đảng và xây dựng Nhà nước.

Năm 1969, ông được bầu làm Phó Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau khi đất nước thống nhất, ông tiếp tục giữ cương vị Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cho đến khi qua đời năm 1979.

Hơn nửa thế kỷ hoạt động, ông đi qua nhiều cương vị khác nhau.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào chức vụ, chúng ta sẽ khó hiểu được giá trị của cuộc đời Nguyễn Lương Bằng.

Điều đáng nhớ hơn cả là tinh thần tận tụy.

Ông từng làm công tác bí mật.

Từng bị bắt và tù đày.

Từng xây dựng nền tài chính, ngân hàng trong những ngày đầu.

Từng làm công tác đối ngoại.

Từng tham gia kiểm tra, xây dựng tổ chức.

Từng giữ cương vị lãnh đạo Nhà nước.

Nhưng ở mỗi vị trí, điểm chung vẫn là sự gắn bó với công việc và trách nhiệm được giao.

Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của hai chữ “phụng sự”.

Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện Nguyễn Lương Bằng không chỉ là một bài học lịch sử.

Đó còn là câu chuyện về cách một người trẻ có thể bắt đầu từ những điều rất bình dị.

Ông từng làm nhiều nghề để kiếm sống.

Không có một xuất phát điểm thuận lợi.

Nhưng ông không để hoàn cảnh quyết định tương lai của mình.

Ông học hỏi, rèn luyện, tìm kiếm cơ hội và dấn thân vào những công việc mà ông cho là có ý nghĩa đối với đất nước.

Điều đó đặc biệt gần gũi với những người trẻ ở vùng cao.

Một học sinh A Lưới có thể sinh ra trong một gia đình còn nhiều khó khăn.

Một thanh niên có thể bắt đầu sự nghiệp với những điều kiện chưa thật đầy đủ.

Nhưng điều đó không có nghĩa rằng ước mơ phải nhỏ đi.

Người trẻ có thể học tập để thay đổi cuộc sống.

Có thể học nghề, làm kinh tế, khởi nghiệp.

Có thể trở thành giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, cán bộ, chiến sĩ, doanh nhân hoặc người lao động giỏi.

Có thể trở về quê hương sau những năm tháng học tập và mang kiến thức của mình phục vụ cộng đồng.

Mỗi người một con đường.

Nhưng điều quan trọng là phải biết mình muốn trở thành người như thế nào và mình có thể đóng góp gì cho nơi mình sinh ra.

Đối với tuổi trẻ A Lưới, bài học từ Nguyễn Lương Bằng còn có thể được nhìn qua một lăng kính rất gần gũi: sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Một cán bộ Đoàn tổ chức một chương trình tình nguyện.

Một đoàn viên hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Một thanh niên giúp quảng bá sản phẩm địa phương.

Một giáo viên trẻ bám trường, bám lớp ở vùng cao.

Một học sinh nỗ lực học tập và nuôi ước mơ trở về xây dựng quê hương.

Những việc ấy không phải lúc nào cũng tạo ra những dấu ấn lớn ngay lập tức.

Nhưng cộng đồng được xây dựng từ chính những điều nhỏ bé ấy.

Nếu mỗi người đều làm tốt phần việc của mình, quê hương sẽ có thêm một bước tiến.

Nếu mỗi người trẻ đều biết sống trách nhiệm hơn một chút, cộng đồng sẽ có thêm một nguồn sức mạnh.

Và nếu cả một thế hệ cùng mang trong mình khát vọng vươn lên, quê hương sẽ có thêm một tương lai.

Nguyễn Lương Bằng qua đời năm 1979, hưởng thọ 75 tuổi, sau hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng. Những tư liệu chính thức về ông nhấn mạnh hình ảnh một người cán bộ kiên trung, tận tụy và hết lòng phục vụ đất nước, nhân dân.

Nhìn lại cuộc đời ấy, điều khiến người ta nhớ không chỉ là những chức vụ ông từng đảm nhiệm.

Mà là một cách sống.

Sống không ngừng học hỏi.

Sống có trách nhiệm.

Sống kiên trì trước khó khăn.

Sống giản dị và tận tụy với công việc.

Và trên hết, sống để những năm tháng của mình có ích cho cộng đồng.

“Sao Đỏ” là tên gọi gợi nhắc đến một ý chí kiên cường.

“Anh Cả” lại gợi đến sự gần gũi, mẫu mực và tình đồng chí.

Hai tên gọi ấy, theo tư liệu lịch sử, đã trở thành những biểu tượng gắn với Nguyễn Lương Bằng trong ký ức của nhiều thế hệ.

Hôm nay, thế hệ trẻ không còn phải đối mặt với những thử thách giống như thế hệ Nguyễn Lương Bằng từng trải qua.

Nhưng chúng ta vẫn có những thử thách của thời đại mình.

Đó là làm chủ tri thức.

Là thích ứng với công nghệ.

Là vượt qua khoảng cách địa lý giữa miền núi và miền xuôi.

Là giữ gìn bản sắc văn hóa trong quá trình hội nhập.

Là xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Và là không để tuổi trẻ trôi qua trong sự thờ ơ.

Từ cuộc đời Nguyễn Lương Bằng, có lẽ mỗi người trẻ có thể tự hỏi mình một câu:

Nếu một ngày nhìn lại tuổi trẻ, mình muốn nhớ điều gì về những năm tháng ấy?

Có thể không cần một chiến công lớn.

Chỉ cần đã học được một điều có ích, làm được một việc tốt, giúp được một người, đóng góp được một phần nhỏ cho quê hương.

Bởi lịch sử được làm nên bởi những con người lớn lao, nhưng tương lai của quê hương lại được xây dựng từng ngày bởi những con người bình dị biết sống có trách nhiệm.

Và đó cũng chính là một trong những điều đẹp nhất mà cuộc đời Nguyễn Lương Bằng để lại cho thế hệ trẻ hôm nay.