NGUYỄN LƯƠNG BẰNG – NGƯỜI “NHÓM LỬA” CÁCH MẠNG TRÊN QUÊ HƯƠNG HẢI DƯƠNG
Có những người bước vào lịch sử bằng những chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người để lại dấu ấn bằng những công việc âm thầm: mang một cuốn sách, một tờ báo, một tài liệu cách mạng đến với đồng bào; tìm gặp một người thanh niên yêu nước; gây dựng một cơ sở bí mật giữa lúc kẻ thù đang ráo riết truy lùng. Đồng chí Nguyễn Lương Bằng là một người như thế.
NGUYỄN LƯƠNG BẰNG – NGƯỜI “NHÓM LỬA” CÁCH MẠNG TRÊN QUÊ HƯƠNG HẢI DƯƠNG
Có những người bước vào lịch sử bằng những chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người để lại dấu ấn bằng những công việc âm thầm: mang một cuốn sách, một tờ báo, một tài liệu cách mạng đến với đồng bào; tìm gặp một người thanh niên yêu nước; gây dựng một cơ sở bí mật giữa lúc kẻ thù đang ráo riết truy lùng. Đồng chí Nguyễn Lương Bằng là một người như thế.
Đồng chí Nguyễn Lương Bằng, bí danh Sao Đỏ, sinh ngày 2/4/1904 tại thôn Đông, xã Đoàn Lâm, tổng Đoàn Lâm, nay thuộc xã Thanh Tùng, huyện Thanh Miện, Hải Dương, trong một gia đình nghèo có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, cuộc sống đã sớm rèn cho ông ý chí tự lập. Ông từng làm nhiều nghề để kiếm sống trước khi bước vào con đường hoạt động cách mạng.
Năm 1925, tại Quảng Châu, Trung Quốc, Nguyễn Lương Bằng được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và được giới thiệu vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ông tham gia lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc tổ chức. Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời người thanh niên Hải Dương. Từ một người yêu nước, ông từng bước tiếp cận lý luận cách mạng và lựa chọn con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Tháng 6/1926, Nguyễn Lương Bằng trở về nước hoạt động. Ông được giao nhiệm vụ thiết lập đường dây liên lạc đường thủy giữa Hải Phòng – Hồng Kông – Quảng Châu, đưa thanh niên Việt Nam ra nước ngoài học tập và chuyển tài liệu cách mạng về nước. Những tài liệu ấy, trong đó có Đường Kách mệnh, báo Thanh niên và nhiều tài liệu tuyên truyền khác, đã góp phần đưa tư tưởng cách mạng đến với quần chúng.
Với quê hương Hải Dương, những hoạt động ấy có ý nghĩa đặc biệt. Tư liệu của tỉnh ghi nhận Nguyễn Lương Bằng là một trong những người có công quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và Đường Kách mệnh về địa phương, góp phần đặt nền móng tư tưởng cho sự hình thành và phát triển các cơ sở cách mạng ở Hải Dương trong những năm 1930.
Nhưng con đường ấy không hề bằng phẳng.
Năm 1931, Nguyễn Lương Bằng bị mật thám Pháp bắt tại Thượng Hải và bị đưa về nước. Ông lần lượt bị giam tại bốt Catina, nhà tù Hỏa Lò và nhà lao Hải Dương. Bị kết án phát lưu chung thân, ông vẫn không khuất phục. Tháng 12/1932, ông vượt ngục và tiếp tục trở lại hoạt động cách mạng.
Sau khi vượt ngục, ông trở về Hải Dương – nơi mà thực dân Pháp khó có thể ngờ tới – để tiếp tục gây dựng cơ sở cách mạng.
Đầu năm 1933, tại vùng Thanh Miện, ông tìm cách nối lại liên lạc với những cơ sở đã được gây dựng. Giữa năm ấy, ông tổ chức xuất bản báo “Công nông” và truyền đơn gửi tới nhiều nơi trong và ngoài tỉnh. Những trang báo nhỏ bé trong điều kiện hoạt động bí mật đã trở thành một phương tiện tuyên truyền quan trọng. Qua đó, quần chúng có thêm hiểu biết về Đảng, về lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và chủ nghĩa Mác – Lênin; những thanh niên tiến bộ được tập hợp, kết nối và giác ngộ.
Nhưng hoạt động cách mạng ngày càng mạnh cũng đồng nghĩa với việc hiểm nguy ngày càng đến gần.
Cuối năm 1933, Nguyễn Lương Bằng một lần nữa bị thực dân Pháp bắt. Ông bị kết án khổ sai chung thân và bị đày lên nhà tù Sơn La. Những năm tháng trong lao tù không thể làm người chiến sĩ cộng sản ấy từ bỏ lý tưởng. Năm 1943, ông cùng một số cán bộ cách mạng vượt ngục thành công và trở về tiếp tục hoạt động.
Trước thời khắc Cách mạng tháng Tám, khi tình hình cách mạng chuyển biến nhanh chóng, Nguyễn Lương Bằng được Trung ương Đảng giao phụ trách công tác tài chính và công tác binh vận. Ông trở thành một trong những cán bộ quan trọng tham gia chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Tại Hội nghị toàn quốc của Đảng tháng 8/1945, ông được bầu làm Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng; tại Đại hội Quốc dân ở Tân Trào, ông được bầu vào Ủy ban Dân tộc Giải phóng.
Nhìn lại chặng đường ấy, điều đáng quý ở Nguyễn Lương Bằng không chỉ nằm ở những chức vụ ông đảm nhiệm sau này, mà trước hết là sự kiên định của một người chiến sĩ cách mạng trong những năm tháng khó khăn nhất.
Từ quê nghèo Thanh Miện, ông bước ra tìm đường cứu nước. Từ Quảng Châu trở về, ông mang theo những tư tưởng cách mạng mới. Từ những tuyến liên lạc bí mật, những trang báo nhỏ và những cơ sở cách mạng được gây dựng trong gian khó, một ngọn lửa đã được truyền đi. Và trên chính quê hương Hải Dương, ngọn lửa ấy góp phần cùng nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân tạo nên phong trào cách mạng, tiến tới Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Câu chuyện về Nguyễn Lương Bằng nhắc thế hệ trẻ hôm nay rằng: những thành quả lớn lao của cách mạng không tự nhiên mà có. Đằng sau ngày độc lập là biết bao năm tháng âm thầm chuẩn bị, là những con người dám lựa chọn con đường khó khăn, dám hy sinh tuổi trẻ, tự do và cả tính mạng cho lý tưởng lớn lao.
Có những “ngọn lửa” được thắp lên từ những điều rất nhỏ. Một cuốn sách được chuyền tay. Một tờ báo được bí mật phát hành. Một cuộc gặp giữa những người cùng chung lý tưởng. Một người thanh niên quyết định dấn thân.
Nguyễn Lương Bằng đã góp phần “nhóm lửa” cách mạng trên quê hương Hải Dương bằng chính những việc làm như thế.
Và ngọn lửa ấy, sau gần một thế kỷ, vẫn còn nguyên giá trị đối với thế hệ trẻ hôm nay.
