Nguyễn Lương Định - Người lính đường ống cảm tử và ngọn lửa bất diệt bên dòng Sê Băng Hiêng

Đồng chí Nguyễn Lương Định sinh ngày 8/8/1949 tại phường Đồng Hải, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông nhập ngũ ngày 14/7/1968. Cuối năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go nhất, người thanh niên đất lửa Quảng Bình chính thức vượt vĩ tuyến để vào chiến trường Trường Sơn. Tại đây, ông được biên chế vào Tiểu đoàn 668 thuộc Trung đoàn đường ống 592, Bộ Tư lệnh 559 - Trường Sơn, trực tiếp gánh vác sứ mệnh mở "mạch máu" xăng dầu chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Khúc tráng ca cảm tử giữa túi bom Trường Sơn

Trong suốt quá trình công tác và chiến đấu, đồng chí Nguyễn Lương Định đã lập nên những thành tích đặc biệt xuất sắc, thể hiện tinh thần dũng cảm phi thường. Tên tuổi của ông đã gắn liền với những khoảnh khắc sinh tử, hiên ngang bẻ gãy âm mưu cắt đứt đường chi viện của kẻ thù.

Điển hình là vào ngày 15/8/1969, khi ta tổ chức thả các phuy xăng và bao gạo dọc theo dòng sông Sê Băng Hiêng (trên đất bạn Lào) để vận chuyển vào Nam, máy bay trinh sát của địch đã phát hiện ra. Chúng điên cuồng điên đảo dùng súng máy 12 ly 7 bắn phá xối xả trúng vào nhiều phuy xăng, khiến lửa bùng phát dữ dội, thiêu cháy loang lổ cả một vùng dòng sông. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, không một chút do dự, Nguyễn Lương Định đã hô hào anh em trong đơn vị dũng cảm lao ra giữa dòng nước xiết đầy khói lửa, kéo các phuy xăng chưa bị trúng đạn vào bờ an toàn, góp phần đưa được hàng trăm tấn xăng tới đích chiến lược.

Chiến công lẫy lừng và oanh liệt nhất của ông diễn ra tại "túi bom" Pha Bang Nưa (trên đất bạn Lào). Tại cao điểm hiểm yếu này, quân đội Mỹ đã thả dày đặc các loại bom từ trường hòng ngăn chặn triệt để việc lắp đặt đường ống xăng dầu của ta. Mặc dù lực lượng công binh đã tiến hành rà phá, song do tình trạng bom chồng lên bom, không ai có thể khẳng định trận địa đã hoàn toàn sạch bóng nguy hiểm. Nhận thấy nếu toàn đại đội cùng vác đường ống đi qua trọng điểm lúc này mà kích nổ bom từ trường, tổn thất về xương máu và người sẽ là không thể đong đếm được, Nguyễn Lương Định đã bước lên.

Ông kiên quyết xin Đại đội trưởng cho một mình mình xung phong vác đường ống qua trước để làm "thước đo tự nguyện". Ông lập luận: nếu còn sót bom từ trường phát nổ, thì chỉ một mình ông chịu hy sinh, giữ lại mạng sống cho toàn đơn vị. Được ban chỉ huy chấp thuận, một mình Nguyễn Lương Định lầm lũi, hiên ngang vác đường ống lao vào vùng trọng điểm. Đúng như dự đoán, một quả bom từ trường còn sót lại bỗng chốc phát nổ vang trời. Sức ép khủng khiếp đã hất tung cả người và ống lên không trung, khiến đoạn ống thép dày bị cong queo biến dạng hoàn toàn, còn ông thì ngã gục trong vũng máu với đa chấn thương nghiêm trọng.

Hành động dũng cảm quên mình, sẵn sàng nhận cái chết về mình để cứu sống cả một Đại đội của Nguyễn Lương Định đã trở thành một hiện tượng anh hùng. Ông được tặng thưởng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, và được ban chỉ huy toàn Trung đoàn phát động phong trào học tập noi theo gương sáng.

Phẩm chất cao quý của Bộ đội Cụ Hồ giữa đời thường

Năm 1970, sau khi được cứu sống thần kỳ từ cõi chết, Nguyễn Lương Định trở thành Thương binh nặng hạng 1/4. Ông được chuyển ra Bắc để điều dưỡng, trải qua nhiều lần phẫu thuật phức tạp và điều trị dài ngày tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Di chứng của trận bom đã khiến hai chân ông bị teo liệt hoàn toàn, vĩnh viễn phải gắn liền cuộc đời với chiếc xe lăn.

Thế nhưng, bước ra khỏi cuộc chiến với cơ thể không còn lành lặn, nghị lực sắt đá của một thương binh "tàn nhưng không phế" trong ông chưa bao giờ tắt. Nguyễn Lương Định chấp nhận đối mặt với cuộc mưu sinh đầy gian truân thời hậu chiến, cùng người vợ hiền tần tảo lo toan cho cuộc sống gia đình. Hàng ngày, người ta thấy người thương binh ấy đều đặn đẩy chiếc xe lăn ra ngồi trước cổng trường Đại học Thủy lợi Hà Nội để bán vé số kiến thiết.

Chính tại góc đường mưu sinh này, phẩm chất đạo đức cách mạng của ông lại một lần nữa bị thử thách. Nhận thấy hoàn cảnh khó khăn của ông, một số phần tử xấu đã tìm đến, hứa hẹn trả thù lao bằng những khoản tiền lớn để lôi kéo ông làm những việc khuất tất, bất hợp pháp. Bằng bản lĩnh vững vàng của người lính Bộ đội Cụ Hồ, người chiến sĩ Trường Sơn năm xưa đã thẳng thừng khước từ, giữ trọn vẹn sự trong sạch và danh dự cao quý cho đến những ngày tháng cuối đời.

Do những vết thương cốt tủy quá sâu, hệ xương khớp tổn hại nặng nề cùng các cơ quan nội tạng bị bầm dập từ thời chiến tranh, mặc dù đã được đội ngũ y bác sĩ bệnh viện cùng gia đình hết lòng chăm sóc, cứu chữa, ông đã không thể vượt qua quy luật của sinh tử. Năm 2002, đồng chí Nguyễn Lương Định trút hơi thở cuối cùng, về sum họp cùng các đồng đội.

Biểu tượng bất tử lưu truyền cho hậu thế

Hình tượng nhân vật Nguyễn Lương Định đã trở thành một tấm gương sáng ngời, một điển hình tiêu biểu cho truyền thống kiên trung của Ngành đường ống xăng dầu Trường Sơn. Câu chuyện cuộc đời đầy bi tráng của ông đã khơi nguồn cảm hứng sâu sắc để Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu (nguyên Cục trưởng Cục Kinh tế - Bộ Quốc phòng, nay là Phó Chủ tịch Hội Trường Sơn Việt Nam, Chủ tịch Hội Đường ống Xăng dầu Trường Sơn) chấp bút viết nên cuốn tiểu thuyết tư liệu lịch sử nổi tiếng mang tên “Dòng sông mang lửa”. Tác phẩm có giá trị tinh thần to lớn này đã và đang lan tỏa sâu rộng trong xã hội, nhằm tri ân những cống hiến vĩ đại của lực lượng đường ống xăng dầu, đồng thời lưu truyền cho mai sau, đặc biệt là giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay.

Ghi nhận những đóng góp và hành động dũng cảm đặc biệt xuất sắc của ông, Đảng, Nhà nước và Quân đội đã trân trọng tặng thưởng cho đồng chí Nguyễn Lương Định:

Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì

Huân chương Kháng chiến hạng Nhì

Nhiều Bằng khen, Giấy khen và Kỷ niệm chương cao quý các loại của các cấp bộ ngành.