Nguyễn Nam Khánh

Những tháng cuối năm 1966, Sư đoàn 3 Sao Vàng gặp muôn vàn khó khăn. Biệt kích Mỹ - ngụy, Nam Triều Tiên không ngừng thay nhau lùng sục vào các hẻm núi, đổ quân xuống các điểm cao nhưng vẫn không sao phát hiện được hướng tiến công chính của sư đoàn.Địch xúc tát dân, lập khu dồn, đánh phá hành lang nghiêm ngặt khiến việc tiếp tế gần như kiệt quệ. Nhiều đơn vị hành quân mà trong ba-lô không còn nổi một hạt gạo. bộ đội vừa bám địch vừa ra đồng cắt lúa hoang, bới các ruộng lúa bị giặc đốt cháy, hót từng nắm, từng bát đem về bỏ vào mũ sắt giã. Nỗi đau mất dân lúc ấy thực sự ngấm vào tâm trí mọi người. Hai thôn Long Giang, Lộc Giang trước kia đông đúc, trù phú là thế, giờ đây hoang tàn chỉ còn dặm cụ già ở cách nhau hàng trăm mét, trong những túp nhà đơn sơ, hoặc những căn hầm sụt lởTheo hồi ức của Thượng tướng Nguyễn Nam Khánh, chính trong hoang tàn ấy, các chiến sĩ trinh sát gặp má Diên đã mất sáu người thân vì bom đạn. Khi địch kéo đến định cưỡng ép má vào khu dồn, má nhất quyết từ chối. Má bảo: “Đất này là của nhà mình, mình còn sống thì còn ở”. Ngày ngày, với chiếc giỏ mây đeo bên hông, má đi qua các cánh đồng bắt cua, cào ốc để nuôi thân. Cũng từ những bước chân âm thầm ấy, má thuộc từng lối đi, từng nơi quân Mỹ thường dừng lại nghỉ, từng nếp di chuyển quen thuộc của chúng.Khi Trung đoàn 12 trở lại chuẩn bị cho trận đánh mở màn chiến dịch Đông Xuân 1966 - 1967, tin tình báo của đơn vị nhanh chóng được bổ sung bằng những nhận định chính xác đến bất ngờ của má Diên. Từ đó, phương án tiêu diệt một đến hai đại đội Mỹ ở Long Giang - Lộc Giang được hoạch định.Mười giờ sáng ngày 17 tháng 12, địch không đi đúng hướng dự tính mà vòng sang sườn và sau lưng đội hình ta. Chỉ huy Trung đoàn 12 lập tức chuyển từ phục kích sang phản kích. Đến 13 giờ, trận đánh chính thức nổ ra; rồi kéo dài đến tối với mức độ ngày càng quyết liệt. Địch đổ quân liên tiếp, nâng tổng số lên bảy đại đội nhưng Tiểu đoàn 4 và Tiểu đoàn 6 vẫn giữ vững thế chủ động, tiêu diệt gần hết bốn đại đội Mỹ, bắn rơi 12 trực thăng.Từ đó, mỗi khi nhắc đến Long Giang - Lộc Giang, các chiến sĩ đều nhớ đến người phụ nữ tóc bạc, dáng nhỏ nhưng lòng gan góc, vẫn lặng lẽ đứng trên mảnh đất bị tàn phá để chọn về phía cách mạng. Mọi người vẫn gọi tên má Diên - người mẹ trinh sát của Trung đoàn 12.