Nguyễn Ngọc Hàm – Người thầy thuốc dành trọn đời cho người bệnh

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hàm sinh năm 1933 tại Ninh Giang, Hải Dương, lớn lên ở Lào, Hải Phòng và Quảng Yên. Năm 1953, sau khi học đại học sư phạm một thời gian, ông chuyển sang Đại học Y, theo học chuyên ngành ngoại khoa và tiếp tục đào tạo bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Việt - Đức.

Năm 1961, ông là một trong 6 sinh viên tốt nghiệp xuất sắc của khóa và được phân công về Móng Cái làm Bệnh viện trưởng Bệnh viện Hải Ninh. Từ năm 1963, khi Hải Ninh sáp nhập với khu Hồng Quảng, bệnh viện đổi tên thành Bệnh viện Móng Cái và ông giữ cương vị Phó Giám đốc trong 15 năm.

Trong điều kiện cơ sở vật chất nghèo nàn, trang thiết bị y tế thiếu thốn, bác sĩ Hàm vẫn trực tiếp thực hiện nhiều ca phẫu thuật, có khi phải sử dụng đèn pin, đèn măng sông để làm việc.

Không chỉ chữa bệnh tại bệnh viện, ông còn đi khắp các huyện miền Đông của tỉnh, đến vùng sâu, vùng xa để xử lý những ca cấp cứu hiểm nghèo. Với ông, người bệnh không nên phải chờ đến khi nguy kịch mới tìm đến bệnh viện mà người thầy thuốc phải chủ động tìm đến với người bệnh.

“Bệnh viện phải không tường” – tư duy tiên phong vì cộng đồng

Năm 1978, bác sĩ Nguyễn Ngọc Hàm sang Pháp tu nghiệp về quản lý. Năm 1980, trở về nước, ông được Bộ Y tế cử làm Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, giữ cương vị này đến năm 2003.

Tại Uông Bí, ông xây dựng quan điểm quản lý y tế mang tính tiên phong: “Bệnh viện phải không tường, luôn hướng về cộng đồng, không còn bức tường ngăn cách.”

Từ tư duy đó, ông chú trọng xây dựng mạng lưới y tế cộng đồng, tăng cường hỗ trợ giữa bệnh viện tuyến trên với tuyến dưới, hỗ trợ các trạm xá và trung tâm y tế huyện, đồng thời đặc biệt coi trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh.

Ông cũng thúc đẩy quan hệ hợp tác y tế với Thụy Điển, tiếp thu những tiến bộ về chuyên môn và quản lý để góp phần xây dựng Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí trở thành một cơ sở y tế có uy tín.

Những đóng góp cho y học và ngành Điều dưỡng

Không chỉ trực tiếp khám, chữa bệnh, bác sĩ Nguyễn Ngọc Hàm còn thực hiện nhiều công trình nghiên cứu, trong đó có nuôi trẻ sinh non bằng phương pháp Kangaroo, cho ăn sớm sau phẫu thuật dạ dày và kỹ thuật mổ sạch không dùng kháng sinh.

Đặc biệt, ông có vai trò quan trọng trong việc đặt nền móng cho ngành Điều dưỡng Việt Nam. Năm 1983, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí là bệnh viện đầu tiên trong nước có Khoa Điều dưỡng và mô hình này sau đó được nhân rộng.

Năm 1990, ông cùng bà Vi Nguyệt Hồ, phu nhân cố Giáo sư Tôn Thất Tùng, đồng sáng lập Hội Điều dưỡng Việt Nam và ông trở thành cố vấn cao cấp của Hội.

Một đời tận tụy với người bệnh

Với bác sĩ Nguyễn Ngọc Hàm, danh hiệu hay phần thưởng chưa bao giờ là mục tiêu phấn đấu. Điều ông quan tâm nhất là cứu chữa người bệnh và phục vụ nhân dân.

Có những lúc đang ăn, đang nghỉ hay ngay cả trong những dịp quan trọng của gia đình, ông vẫn lập tức lên đường khi có bệnh nhân cần cấp cứu. Ông từng xây nhà gần bệnh viện để thuận tiện khi có ca bệnh khẩn cấp và dành phần lớn thời gian cho công việc.

Sự tận tụy ấy khiến nhiều đồng nghiệp, học trò và người bệnh luôn dành cho ông sự kính trọng đặc biệt. Nhiều thế hệ học trò của ông sau này trở thành những Thầy thuốc Ưu tú, Thầy thuốc Nhân dân và Chiến sĩ thi đua toàn quốc.