Nguyễn Ngọc Nại – Người đội trưởng du kích Hồng Hà cảm tử giữa những ngày Hà Nội khói lửa

Trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến năm 1946–1947, Hà Nội trở thành chiến trường ác liệt, nơi từng góc phố, từng bờ sông đều thấm đẫm tinh thần chiến đấu của quân và dân Thủ đô. Giữa bối cảnh ấy, đội du kích Hồng Hà – lực lượng hoạt động tại các xã ven sông Hồng phía Hà Nội – đã ghi dấu bằng những trận đánh cảm tử đầy quả cảm, dưới sự chỉ huy của đội trưởng Nguyễn Ngọc Nại. Người đội trưởng của du kích ven sông Hồng Nguyễn Ngọc Nại (có tài liệu ghi Nguyễn Văn Nại) là người chỉ huy đội du kích Hồng Hà – một lực lượng nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc liên lạc, tiếp tế và phối hợp chiến đấu với các đơn vị trong Liên khu I Hà Nội. Trong 60 ngày đêm chiến đấu ác liệt sau khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, đội du kích do ông chỉ huy đã bám trụ từng địa bàn ven sông, giữ vững mạch liên lạc và bảo đảm tiếp tế cho các lực lượng đang chiến đấu trong nội đô bị bao vây. Trận đánh cảm tử bên bãi Nghi Tàm Ngày 18 tháng 2 năm 1947, trong bối cảnh quân Pháp với ưu thế vượt trội về hỏa lực, có cả tàu chiến yểm trợ trên sông Hồng, đội du kích Hồng Hà đã tổ chức trận đánh quyết liệt tại bãi Nghi Tàm. Nhiệm vụ của họ không chỉ là chiến đấu, mà còn là bảo vệ cho Trung đoàn Thủ đô rút lui an toàn qua khu vực cầu Long Biên – một nhiệm vụ mang tính sống còn trong giai đoạn rút lui chiến lược của lực lượng kháng chiến. Trong trận đánh không cân sức ấy, những chiến sĩ du kích đã chiến đấu đến cùng, chấp nhận hy sinh để giữ trọn nhiệm vụ. Gần như toàn bộ đội du kích, trong đó có đội trưởng Nguyễn Ngọc Nại, đã anh dũng ngã xuống vào ngày 19 tháng 2 năm 1947. Sự hy sinh và dấu ấn lịch sử Sự hy sinh của Nguyễn Ngọc Nại cùng đồng đội đã góp phần bảo vệ lực lượng chủ lực của Trung đoàn Thủ đô, giúp cuộc rút lui chiến lược diễn ra an toàn hơn trong tình thế vô cùng khó khăn. Họ là những người lính vô danh giữa lòng Thủ đô, nhưng chính sự hy sinh thầm lặng ấy đã làm nên sức mạnh của cuộc kháng chiến 60 ngày đêm lịch sử tại Hà Nội. Tưởng nhớ và tri ân Ngày nay, Nguyễn Ngọc Nại và các đồng đội đang yên nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, Hà Nội. Năm 1996, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Đội du kích Hồng Hà – sự ghi nhận xứng đáng cho những con người đã chiến đấu và hy sinh trọn vẹn vì Tổ quốc. Tên ông cũng được đặt cho một con phố tại quận Thanh Xuân, Hà Nội, như một dấu ấn nhắc nhớ về một người đội trưởng du kích cảm tử giữa những ngày Thủ đô rực lửa. Nguyễn Ngọc Nại đã trở thành biểu tượng của tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, góp phần làm nên bản anh hùng ca bất diệt của Hà Nội những ngày đầu kháng chiến.