NGUYỄN NHƯ HOẠT – NGƯỜI CHIẾN SĨ LIÊN LẠC TRƯỞNG THÀNH GIỮA LỬA ĐẠN

Năm 1950, tại làng An Trụ, xã An Thịnh, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh, Nguyễn Như Hoạt sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Năm 1967, khi vừa bước vào tuổi 17, chàng trai trẻ viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông được điều về Đại đội 9, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 và hành quân vào chiến trường miền Nam. Cuộc đời người thanh niên quê Bắc Ninh từ đó bước sang một trang mới, gắn với những năm tháng chiến đấu khốc liệt ở Quảng Trị.

Năm 1968, Nguyễn Như Hoạt cùng đơn vị tham gia chiến đấu tại Mặt trận Quảng Trị trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân. Khi ấy, ông chỉ là một chiến sĩ liên lạc của đại đội. Công việc của người liên lạc đòi hỏi phải thường xuyên đi lại giữa các vị trí, nắm tình hình và truyền đạt mệnh lệnh. Nhờ thường xuyên đi cùng cán bộ chỉ huy, Nguyễn Như Hoạt dần nắm được cách tổ chức và phương án chiến đấu của đơn vị. Những gì học được trong thực tế chiến trường đã trở thành hành trang đặc biệt đối với người chiến sĩ trẻ.

Từ ngày 1 đến ngày 5 tháng 5 năm 1968, đơn vị của Nguyễn Như Hoạt chiến đấu tại khu vực xóm Đồng Hoang, nay thuộc thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị. Trận chiến diễn ra trong điều kiện hết sức khó khăn. Đến một thời điểm, toàn bộ cán bộ đại đội lần lượt bị thương hoặc hy sinh. Người chiến sĩ liên lạc trẻ bỗng trở thành người có trách nhiệm tổ chức và chỉ huy những đồng đội còn lại. Đó là một tình huống mà có lẽ chính Nguyễn Như Hoạt cũng không thể hình dung khi mới khoác ba lô lên đường.

Nhưng giữa hoàn cảnh ấy, ông đã không hoang mang. Nhờ những gì đã quan sát và học hỏi từ cán bộ chỉ huy, Nguyễn Như Hoạt nhanh chóng nắm tình hình, động viên đồng đội giữ vững vị trí và tổ chức lực lượng một cách linh hoạt. Trong ký ức của ông nhiều năm sau, những ngày tháng ấy vẫn hiện lên rất rõ. Một người lính trẻ, trong thời khắc đặc biệt của trận chiến, phải gánh trên vai trách nhiệm lớn hơn rất nhiều so với tuổi đời của mình.

Trận chiến kéo dài nhiều ngày. Sau mỗi đợt giao tranh, số người còn lại trong đơn vị ngày càng ít. Đến cuối ngày 5 tháng 5, toàn đại đội chịu nhiều tổn thất, chỉ còn hơn mười tay súng. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Như Hoạt vẫn cố gắng giữ vững tinh thần của những người còn lại, đồng thời tổ chức đưa thương binh về tuyến sau. Điều khiến ông luôn nhớ về trận đánh không chỉ là những gì mình đã làm mà còn là những người đồng đội đã nằm lại. Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện, ông vẫn xúc động khi nhắc đến người bạn thân từ thuở thiếu thời đã hy sinh trong trận chiến ấy.

Sau trận chiến, những đóng góp của Nguyễn Như Hoạt được cấp trên ghi nhận. Ông được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất và danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú. Nhưng điều đáng chú ý nhất là ngày 25 tháng 8 năm 1970, khi mới 20 tuổi, Nguyễn Như Hoạt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ một chiến sĩ liên lạc trẻ tuổi, ông đã trưởng thành qua thực tiễn chiến trường và trở thành một trong những người trẻ được ghi nhận bởi những thành tích đặc biệt trong kháng chiến.

Sau những năm tháng ở Quảng Trị, Nguyễn Như Hoạt tiếp tục gắn bó với quân đội. Ông trải qua nhiều cương vị khác nhau, tiếp tục học tập và trưởng thành trong môi trường quân ngũ. Cuộc đời binh nghiệp của ông kéo dài 44 năm, từ những ngày đầu là người lính trẻ trên chiến trường miền Nam cho đến khi đảm nhiệm những cương vị chỉ huy, giảng dạy và quản lý trong quân đội. Sau này, ông trở thành Trung tướng, Phó giáo sư, Tiến sĩ và Giám đốc Học viện Quốc phòng.

Nhìn lại chặng đường ấy, điều đặc biệt nhất trong câu chuyện Nguyễn Như Hoạt có lẽ nằm ở sự trưởng thành. Năm 17 tuổi, ông là một thanh niên vừa rời quê hương. Năm 18 tuổi, ông đã phải đối mặt với những thử thách khắc nghiệt của chiến trường. Và khi mới 20 tuổi, ông đã được trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng đằng sau những dấu mốc ấy là cả một quá trình học hỏi, rèn luyện và trưởng thành từng ngày. Chính những người đồng đội, những trận chiến và cả những mất mát đã giúp người chiến sĩ trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của trách nhiệm.

Câu chuyện về Nguyễn Như Hoạt vì thế không chỉ là câu chuyện về một người anh hùng trẻ tuổi. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã trưởng thành rất nhanh trong những năm đất nước gian lao. Họ bước vào chiến tranh với tuổi đời còn rất trẻ, nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng nhận lấy trách nhiệm lớn lao. Từ người chiến sĩ liên lạc năm nào đến vị tướng sau này, Nguyễn Như Hoạt đã đi một chặng đường dài. Và phía sau chặng đường ấy vẫn luôn có hình bóng của những người đồng đội đã cùng ông chiến đấu, những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường để thế hệ sau có được ngày bình yên.