NGUYỄN NHƯ HOẠT – TỪ NGƯỜI CHIẾN SĨ LIÊN LẠC ĐẾN VỊ TƯỚNG TRƯỞNG THÀNH GIỮA LỬA ĐẠN

Có những cuộc đời được đo bằng số năm tháng đã đi qua. Nhưng cũng có những cuộc đời được đo bằng những bước ngoặt mà con người đã vượt qua trong những thời khắc quyết định của lịch sử.

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Như Hoạt là một con người như thế.

Sinh năm 1950 tại vùng quê An Thịnh, Lương Tài, Bắc Ninh, ông nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Tháng 5 năm 1968, trên chiến trường Quảng Trị, người chiến sĩ liên lạc Nguyễn Như Hoạt đã bước vào một trận chiến đặc biệt khốc liệt. Khi những người chỉ huy lần lượt hy sinh, ông từ vị trí của một chiến sĩ liên lạc đã đứng lên tổ chức lực lượng, củng cố trận địa và trực tiếp chỉ huy đồng đội chiến đấu. Trong trận đánh ấy, ông cùng đơn vị đã lập chiến công xuất sắc và bản thân trực tiếp tiêu diệt 37 lính Mỹ. Khi mới 20 tuổi, Nguyễn Như Hoạt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng đó mới chỉ là những trang đầu tiên của một cuộc đời binh nghiệp.

Từ người lính trẻ bước ra khỏi chiến hào Quảng Trị, Nguyễn Như Hoạt tiếp tục trưởng thành qua những chiến trường ác liệt, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy, rồi trở thành Trung tướng, PGS, TS, nguyên Giám đốc Học viện Quốc phòng.

Đằng sau những quân hàm và chức vụ ấy là một câu chuyện về tuổi trẻ, lòng dũng cảm, sự trưởng thành trong gian khổ và một đời người gắn với những thời khắc lớn của đất nước.

Nguyễn Như Hoạt sinh năm 1950 tại xã An Thịnh, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.

Đó là vùng quê Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa và yêu nước. Những năm tháng tuổi thơ của ông diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào một thời kỳ chiến tranh khốc liệt.

Đối với những người trẻ sinh ra vào thời điểm ấy, chiến tranh không phải là một câu chuyện xa xôi trong sách vở.

Nó hiện diện trong những tin tức từ chiến trường.

Trong những đoàn quân đi qua làng.

Trong những người thân, người hàng xóm lên đường rồi nhiều năm không trở lại.

Và rồi, khi đất nước cần, chính những người trẻ ấy cũng đứng trước một lựa chọn.

Ở tuổi 17, Nguyễn Như Hoạt nhập ngũ.

Một chàng trai còn rất trẻ bước vào quân đội với hành trang giản dị: tuổi thanh xuân, lòng yêu nước và quyết tâm được góp sức vào cuộc chiến đấu của dân tộc.

Không ai khi ấy có thể biết con đường phía trước sẽ đưa người lính trẻ đi đến đâu.

Càng không ai biết rằng chỉ một năm sau, cái tên Nguyễn Như Hoạt sẽ xuất hiện trong những câu chuyện về những trận đánh ác liệt nhất trên chiến trường Quảng Trị.

Tháng 5 năm 1968.

Chiến trường Quảng Trị nóng bỏng.

Nguyễn Như Hoạt khi ấy là chiến sĩ liên lạc thuộc Đại đội 9, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320.

Công việc của một chiến sĩ liên lạc tưởng như chỉ là truyền đạt mệnh lệnh, bảo đảm thông tin giữa các vị trí.

Nhưng chiến trường không phải nơi để con người có thể mãi giữ nguyên một chức trách.

Khi trận đánh xảy ra, mọi người đều phải làm tất cả những gì có thể để giữ vững đơn vị.

Và Nguyễn Như Hoạt đã bước vào một trận chiến như thế.

Đơn vị của ông phải đối mặt với một tình huống đặc biệt khó khăn.

Những người chỉ huy lần lượt hy sinh.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương.

Đội hình chiến đấu đứng trước nguy cơ bị xáo trộn.

Trong hoàn cảnh ấy, người chiến sĩ liên lạc trẻ tuổi không lựa chọn đứng ngoài.

Ông nhớ lại phương án tác chiến, nắm tình hình và chủ động tổ chức lại lực lượng.

Những đồng đội bị thương nặng được đưa vào nơi an toàn hơn.

Những người bị thương nhẹ được động viên tiếp tục cùng đơn vị.

Súng đạn được kiểm tra.

Trận địa được củng cố.

Người chiến sĩ liên lạc dần trở thành một trong những người giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì sức chiến đấu của đơn vị.

Đó là một bước ngoặt.

Không phải bởi một quyết định trên giấy.

Mà bởi chiến trường đã buộc một người lính trẻ phải trưởng thành.

Rồi đợt tiến công mới của đối phương bắt đầu.

Không khí chiến trường trở nên căng thẳng.

Những người lính biết rằng họ đang phải đối mặt với một lực lượng mạnh.

Nhưng phía sau họ là trận địa.

Là đồng đội.

Là nhiệm vụ.

Và họ không thể bỏ vị trí.

Nguyễn Như Hoạt tổ chức một mũi chiến đấu phối hợp với đơn vị bạn.

Đó là lúc phẩm chất của người chỉ huy bắt đầu được thể hiện rõ.

Trong chiến đấu, một người chỉ huy không chỉ cần lòng dũng cảm.

Họ còn phải biết quan sát.

Biết nắm thời cơ.

Biết động viên con người.

Và quan trọng nhất là phải giữ được sự bình tĩnh khi mọi thứ xung quanh đang hỗn loạn.

Nguyễn Như Hoạt đã làm được điều ấy.

Ông cùng đồng đội tổ chức đánh trả quyết liệt.

Sau hơn một giờ chiến đấu, lực lượng ta đã đánh bại cuộc đổ bộ của đối phương, gây tổn thất lớn cho lực lượng tiến công, đồng thời bảo vệ được những thương binh và đưa các liệt sĩ về phía sau.

Nhưng cái giá phải trả cũng vô cùng lớn.

Đơn vị chịu tổn thất nặng nề.

Hàng chục cán bộ, chiến sĩ hy sinh.

Nhiều người bị thương.

Đó là thực tế khắc nghiệt của chiến tranh.

Không có chiến thắng nào đến dễ dàng.

Không có người lính nào bước ra khỏi trận đánh mà không mang theo những ký ức đau đớn.

Trong trận chiến ấy, Nguyễn Như Hoạt không chỉ hoàn thành nhiệm vụ của một chiến sĩ liên lạc.

Ông trực tiếp chiến đấu và tiêu diệt 37 lính Mỹ.

Khi những người chỉ huy không còn, ông đứng lên tiếp tục chỉ huy đơn vị.

Một người lính trẻ.

Một chiến sĩ liên lạc.

Nhưng trong thời khắc quyết định, ông đã thể hiện bản lĩnh của một người chỉ huy.

Sau trận đánh, Nguyễn Như Hoạt được đề bạt từ chiến sĩ liên lạc lên thẳng trung đội trưởng.

Và năm 1970, khi mới 20 tuổi, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hai mươi tuổi.

Một độ tuổi mà hôm nay nhiều người vẫn đang bắt đầu những năm tháng học tập, xây dựng tương lai.

Nhưng Nguyễn Như Hoạt khi ấy đã trải qua những trận chiến mà mỗi phút giây đều đứng giữa ranh giới sinh tử.

Danh hiệu Anh hùng không chỉ ghi nhận một trận đánh.

Nó ghi nhận cả tinh thần của một thế hệ thanh niên đã bước vào chiến tranh với ý thức rằng vận mệnh đất nước lớn hơn cuộc đời riêng của mỗi người.

Nhưng Nguyễn Như Hoạt không dừng lại ở chiến công của tuổi hai mươi.

Sau khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng, ông tiếp tục trở lại chiến trường.

Bởi đối với người lính, chiến công của ngày hôm qua không thể thay thế nhiệm vụ của ngày hôm nay.

Những năm tiếp theo, ông tiếp tục được tôi luyện qua nhiều chiến trường.

Một trong những chiến trường quan trọng là Đường 9 – Nam Lào.

Đây là khu vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với tuyến vận tải Trường Sơn.

Những con đường xuyên qua rừng núi không chỉ là những tuyến giao thông.

Đó là mạch máu nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

Đối phương tìm mọi cách đánh phá, ngăn chặn.

Quân ta phải tìm mọi cách bảo vệ tuyến đường.

Trong những năm tháng ấy, Nguyễn Như Hoạt tiếp tục trưởng thành từ thực tiễn.

Từ một chiến sĩ liên lạc, ông từng bước trở thành người cán bộ có kinh nghiệm chiến đấu và tổ chức lực lượng.

Mỗi chiến trường là một trường học.

Mỗi trận đánh là một bài học.

Và mỗi người đồng đội đã hy sinh là một lời nhắc nhở về trách nhiệm của người còn sống.

Chiến tranh kéo dài.

Nhưng ý chí của những người lính không bị khuất phục.

Đến mùa Xuân năm 1975, đất nước bước vào thời khắc lịch sử.

Các chiến trường lần lượt chuyển động theo một thế trận mới.

Những đoàn quân từ nhiều hướng tiến về phía Nam.

Mục tiêu cuối cùng là giải phóng Sài Gòn, kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.

Nguyễn Như Hoạt có mặt trong đội hình tiến về phía Nam.

Ông là một trong những người lính được sống qua những ngày cuối cùng của cuộc chiến.

Những ngày ấy có một không khí rất khác.

Sau nhiều năm chiến đấu, giờ đây tất cả đều hiểu rằng một thời khắc quyết định đang đến gần.

Những người lính từng trải qua biết bao trận đánh vẫn giữ sự bình tĩnh.

Nhưng trong sâu thẳm, ai cũng mong chờ một điều:

Ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Sài Gòn.

Các cánh quân tiến vào trung tâm.

Đối với Nguyễn Như Hoạt và những người lính cùng thế hệ, đó không chỉ là một ngày chiến thắng.

Đó là ngày kết thúc những năm tháng chiến đấu mà họ đã trải qua từ tuổi thanh xuân.

Trong ký ức của ông, khoảnh khắc ấy không chỉ có niềm vui.

Nó còn có những gương mặt đồng đội.

Những người đã hy sinh trên các chiến trường.

Những người không thể cùng ông bước vào ngày toàn thắng.

Ông từng chia sẻ rằng những người lính đã sống trọn vẹn tuổi trẻ của mình trong chiến tranh, với một niềm tin giản dị: bất cứ nơi nào Tổ quốc cần, họ đến nơi đó.

Đó có lẽ cũng là cách tốt nhất để hiểu về thế hệ của ông.

Họ không biết mình sẽ trở thành tướng lĩnh.

Không biết mình sẽ được trao những danh hiệu gì.

Họ chỉ biết rằng đất nước đang cần họ.

Và họ lên đường.

Sau ngày đất nước thống nhất, chiến tranh chưa hoàn toàn khép lại đối với những người lính.

Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc vẫn tiếp tục.

Nguyễn Như Hoạt tiếp tục được giao nhiều trọng trách trong quân đội.

Ông không chỉ trưởng thành trong chiến đấu mà còn trưởng thành trong công tác chỉ huy, tổ chức và xây dựng lực lượng.

Năm 1985, ông được cử đi học tại Học viện Quốc phòng.

Đây là một bước chuyển quan trọng trong quá trình trưởng thành của một người cán bộ quân đội.

Nếu chiến trường dạy người lính cách vượt qua thử thách trong thực tế, thì nhà trường quân sự giúp họ hệ thống hóa những kinh nghiệm ấy thành tư duy chiến lược.

Hai năm sau, năm 1987, Nguyễn Như Hoạt được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 3 – Sao Vàng, một đơn vị có truyền thống chiến đấu nổi tiếng.

Từ một chiến sĩ liên lạc năm nào, ông giờ đây đã trở thành người chỉ huy một đơn vị lớn.

Nhưng nếu nhìn lại con đường ấy, có thể thấy từng bước trưởng thành đều bắt nguồn từ những ngày tháng trong chiến hào.

Sư đoàn 3 – Sao Vàng có một lịch sử đặc biệt.

Đó là đơn vị đã trải qua nhiều chiến trường, nhiều thời kỳ và nhiều nhiệm vụ.

Đối với một người chỉ huy, được giao trọng trách ở một đơn vị như vậy vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm.

Nguyễn Như Hoạt hiểu rằng quân hàm hay chức vụ không phải là mục tiêu cuối cùng.

Điều quan trọng nhất vẫn là làm sao để đơn vị hoàn thành nhiệm vụ.

Người chỉ huy phải hiểu chiến sĩ.

Phải biết những khó khăn của cấp dưới.

Phải giữ được truyền thống.

Và phải chuẩn bị cho những nhiệm vụ mới.

Đó là một loại chiến trường khác.

Không còn chỉ có tiếng súng.

Mà còn có công tác huấn luyện.

Xây dựng lực lượng.

Nâng cao trình độ cán bộ.

Giữ vững kỷ luật.

Và xây dựng một đơn vị đủ khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong mọi tình huống.

Nguyễn Như Hoạt tiếp tục đi qua những năm tháng ấy.

Những năm 1979 và sau đó, tình hình biên giới phía Bắc diễn biến phức tạp.

Quân đội Việt Nam bước vào một giai đoạn mới của nhiệm vụ bảo vệ biên cương.

Nguyễn Như Hoạt có thời gian gắn bó với Quân đoàn 14 – Mặt trận Lạng Sơn, một lực lượng đóng vai trò quan trọng trong xây dựng thế trận phòng thủ và chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Ông sau này là Trưởng ban liên lạc Cựu chiến binh Quân đoàn 14 – Mặt trận Lạng Sơn, thường xuyên tham gia các hoạt động tri ân đồng đội và nhắc lại những năm tháng chiến đấu, xây dựng tuyến phòng thủ nơi đây.

Những năm tháng biên giới ấy tiếp tục là một thử thách.

Những người lính lại phải đối mặt với nhiệm vụ mới.

Và một lần nữa, Nguyễn Như Hoạt cùng đồng đội đứng ở nơi Tổ quốc cần.

Nếu chiến trường Quảng Trị năm 1968 đã giúp một người lính trẻ trưởng thành trong lửa đạn, thì những năm tháng bảo vệ biên giới giúp người cán bộ chỉ huy nhìn nhận sâu sắc hơn về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Chiến tranh đã thay đổi.

Nhưng trách nhiệm của người lính vẫn không thay đổi.

Đó là bảo vệ Tổ quốc.

Nhìn lại cuộc đời quân ngũ của Nguyễn Như Hoạt, điều đáng chú ý không chỉ là những chức vụ ông từng đảm nhiệm.

Đó là một hành trình đi từ người lính đến người chỉ huy.

Từ chiến trường đến giảng đường.

Từ những trận đánh cụ thể đến tư duy chiến lược.

Sau nhiều năm công tác, ông được giao nhiều trọng trách trong quân đội, trong đó có cương vị Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu 1 và sau này là Giám đốc Học viện Quốc phòng.

Đây là một hành trình đáng chú ý.

Bởi người thanh niên từng đứng lên giữa trận chiến Quảng Trị để thay thế những người chỉ huy đã hy sinh cuối cùng trở thành một trong những cán bộ quân đội có nhiều năm kinh nghiệm chỉ huy và đào tạo cán bộ cấp cao.

Nhưng có lẽ bài học lớn nhất mà ông mang theo từ chiến trường không phải là cách giành chiến thắng trong một trận đánh.

Đó là cách con người giữ vững bản lĩnh khi đứng trước nghịch cảnh.

Có một hình ảnh rất đẹp khi nhìn lại cuộc đời Nguyễn Như Hoạt.

Một bên là chàng trai 18 tuổi trong chiến hào Quảng Trị.

Một bên là vị Trung tướng, PGS, TS nhiều năm sau đó.

Khoảng cách giữa hai hình ảnh ấy là hàng chục năm.

Nhưng sợi dây nối hai con người ấy vẫn là một thứ:

Trách nhiệm.

Năm 1968, khi đơn vị lâm vào tình thế nguy cấp, ông không nghĩ rằng mình chỉ là một chiến sĩ liên lạc.

Ông nghĩ đến nhiệm vụ.

Nghĩ đến đồng đội.

Và hành động.

Nhiều năm sau, khi ở những cương vị cao hơn, ông vẫn mang theo tinh thần ấy.

Cương vị càng cao, trách nhiệm càng lớn.

Người chỉ huy càng phải hiểu rằng phía sau mỗi quyết định là cuộc sống của rất nhiều cán bộ, chiến sĩ.

Đó là bài học mà chiến trường đã dạy ông từ tuổi đôi mươi.

Ngày nay, khi kể về những người anh hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, người ta thường nhớ đến những trận đánh nổi tiếng và những chiến công vang dội.

Nhưng câu chuyện của Nguyễn Như Hoạt còn đặc biệt ở một khía cạnh khác.

Ông là minh chứng cho quá trình trưởng thành của một con người từ thực tiễn chiến đấu.

Không phải ai được phong Anh hùng khi mới 20 tuổi cũng có thể tiếp tục giữ vững mình trước những thử thách của hàng chục năm tiếp theo.

Nhưng Nguyễn Như Hoạt đã tiếp tục học tập.

Tiếp tục chiến đấu.

Tiếp tục rèn luyện.

Tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ mới.

Và cuối cùng trở thành một nhà chỉ huy, nhà giáo dục quân sự, người tham gia đào tạo nhiều thế hệ cán bộ quân đội.

Đó là một hành trình đáng trân trọng.

Có lẽ vì đã từng chứng kiến quá nhiều mất mát, những người lính như Nguyễn Như Hoạt càng hiểu giá trị của hòa bình.

Họ không nói về chiến tranh như một câu chuyện hào nhoáng.

Bởi họ biết chiến tranh có những gì.

Có những người bạn không bao giờ trở về.

Có những lá thư cuối cùng.

Có những gia đình chờ đợi.

Có những người mẹ già đi trong những năm tháng con mình ở chiến trường.

Và có những người lính đã gửi lại tuổi trẻ nơi những vùng đất rất xa quê hương.

Vì vậy, khi nhìn lại lịch sử, điều cần nhớ không chỉ là chiến thắng.

Mà còn phải nhớ những con người đã làm nên chiến thắng ấy.

Nguyễn Như Hoạt là một trong những người như vậy.

Ông đã đi qua chiến tranh.

Nhưng chiến tranh cũng để lại trong ông một trách nhiệm khác: kể lại, nhắc lại và truyền lại những bài học của một thế hệ.

Nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, những ký ức về mùa Xuân năm 1975 vẫn còn nguyên giá trị.

Nguyễn Như Hoạt là một trong những người trực tiếp sống qua những thời khắc ấy.

Ông từng chia sẻ về hình ảnh những đoàn quân thần tốc tiến về Sài Gòn và niềm vui của ngày đất nước thống nhất.

Đó là ký ức của một người lính.

Nhưng cũng là ký ức của cả một thế hệ.

Một thế hệ đã đi từ những năm tháng chiến tranh đến ngày hòa bình.

Từ những căn hầm giữa Quảng Trị đến những con đường rộng mở của đất nước hôm nay.

Từ tuổi 17 cầm súng đến những năm tháng đảm nhiệm trọng trách cao trong quân đội.

Nếu cuộc đời là một cuốn sách, thì cuộc đời Nguyễn Như Hoạt có lẽ là một cuốn sách được viết bằng những chương rất khác nhau.

Chương đầu là quê hương Bắc Ninh.

Chương tiếp theo là người lính trẻ.

Rồi đến Quảng Trị.

Đường 9 – Nam Lào.

Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Biên giới phía Bắc.

Những năm tháng xây dựng quân đội.

Và cuối cùng là giảng đường Học viện Quốc phòng.

Mỗi chương đều có một thử thách.

Nhưng cũng có một bài học.

Điều đáng quý nhất trong câu chuyện ấy có lẽ không nằm ở những con số về chiến công.

Cũng không chỉ nằm ở danh hiệu Anh hùng.

Mà nằm ở cách một người trẻ đã lựa chọn hành động khi đứng trước thử thách.

Năm 1968, Nguyễn Như Hoạt có thể chỉ làm đúng nhiệm vụ của một chiến sĩ liên lạc.

Nhưng khi tình thế thay đổi, ông đã nhận trách nhiệm lớn hơn.

Đó chính là phẩm chất của người cán bộ.

Không chờ người khác làm thay.

Không tìm lý do để lùi lại.

Khi nhiệm vụ cần, mình bước lên.

Có lẽ chính khoảnh khắc ấy đã định hình cả cuộc đời ông.

Từ người chiến sĩ liên lạc đến người chỉ huy.

Từ người chỉ huy chiến đấu đến người đào tạo những thế hệ cán bộ.

Ngày hôm nay, khi đất nước đã bước sang một thời kỳ phát triển mới, những câu chuyện về một thời hoa lửa vẫn cần được kể lại.

Không phải để khơi lại hận thù.

Mà để hiểu giá trị của hòa bình.

Không phải để ca ngợi chiến tranh.

Mà để trân trọng những con người đã hy sinh và cống hiến để đất nước có được ngày hôm nay.

Câu chuyện về Nguyễn Như Hoạt cũng vậy.

Đó là câu chuyện về một người con Kinh Bắc lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ.

Một người lính đã trưởng thành trong chiến hào.

Một Anh hùng được phong tặng khi mới 20 tuổi.

Một người chỉ huy đi qua nhiều chiến trường.

Một người đã góp phần vào Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Một cán bộ quân đội nhiều năm gắn bó với nhiệm vụ bảo vệ biên giới.

Và sau cùng, một vị tướng dành nhiều tâm huyết cho công tác giáo dục, đào tạo cán bộ.

Nếu phải dùng một hình ảnh để nói về cuộc đời Nguyễn Như Hoạt, có lẽ đó là một con đường đi xuyên qua lửa đạn.

Con đường ấy bắt đầu từ một làng quê Bắc Ninh.

Đi qua những chiến hào Quảng Trị.

Qua những cánh rừng Trường Sơn.

Đến ngày toàn thắng ở Sài Gòn.

Rồi tiếp tục lên những miền biên giới phía Bắc.

Và cuối cùng đi vào những giảng đường quân sự, nơi những bài học từ chiến trường được truyền lại cho các thế hệ sau.

Người chiến sĩ trẻ năm nào đã trở thành vị tướng.

Nhưng sâu trong con người ấy vẫn là người lính từng đứng giữa trận địa năm xưa.

Người lính hiểu rằng một mệnh lệnh có thể quyết định sự sống còn của đồng đội.

Người lính hiểu rằng phía sau mỗi trận chiến là những gia đình đang chờ đợi.

Người lính hiểu rằng hòa bình không phải món quà tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng mồ hôi và bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ.

Nguyễn Như Hoạt – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng, PGS, TS – là một trong những người đã đi qua một chặng đường đặc biệt của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Từ một chiến sĩ liên lạc trên chiến trường Quảng Trị, ông đã đứng lên nhận trách nhiệm chỉ huy khi những người đi trước ngã xuống.

Từ chiến công tuổi hai mươi, ông tiếp tục học tập, rèn luyện và trưởng thành.

Từ chiến hào đến những cương vị chỉ huy cao cấp, ông mang theo một bài học giản dị mà sâu sắc:

Ở bất cứ nơi nào Tổ quốc cần, người lính phải có mặt và phải hoàn thành nhiệm vụ.

Có thể thời gian sẽ làm những ký ức chiến tranh dần lùi xa.

Những thế hệ từng trực tiếp chiến đấu rồi sẽ ít đi.

Nhưng những câu chuyện về họ sẽ còn được kể lại.

Để một người trẻ hôm nay hiểu rằng bình yên không tự nhiên mà có.

Để biết trân trọng những ngày tháng không còn tiếng súng.

Và để hiểu rằng, trong những thời khắc khó khăn nhất của lịch sử, chính bản lĩnh, lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm của con người đã tạo nên sức mạnh đưa dân tộc đi tới.

Nguyễn Như Hoạt – từ người chiến sĩ liên lạc năm nào đến vị Trung tướng Anh hùng – đã viết nên cuộc đời mình như thế: trưởng thành giữa lửa đạn, đi qua chiến tranh và dành phần đời còn lại để tiếp nối truyền thống của những người lính Bộ đội Cụ Hồ.