Nguyễn Phan Vinh: Ngọn lửa bất diệt dưới sóng vịnh Vũng Rô
Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, nếu đường Trường Sơn trên bộ là một kỳ tích, thì "Đường Hồ Chí Minh trên biển" là một huyền thoại của sự mưu trí và lòng dũng cảm vô song. Nguyễn Phan Vinh (sinh năm 1933 tại Điện Bàn, Quảng Nam) chính là một trong những người thuyền trưởng xuất sắc nhất của những con tàu "không số" ấy — những con tàu chở vũ khí từ miền Bắc chi viện cho miền Nam mà không hề có số hiệu, không có hành trình cố định để qua mặt radar địch.
Đêm 29 tháng 2 năm 1968, thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cùng 20 thủy thủ trên con tàu mang số hiệu 235 rời bến cảng miền Bắc, chở theo hơn 14 tấn vũ khí hướng về bến Vũng Rô (Phú Yên). Để đến được đây, con tàu đã phải thực hiện một hành trình vòng vèo ra tận hải phận quốc tế, ngụy trang thành tàu đánh cá để tránh sự theo dõi gắt gao của hải quân Mỹ.
Tuy nhiên, khi tàu vừa tiến vào vịnh Vũng Rô, kẻ thù đã phát hiện ra sự bất thường. Ngay lập tức, địch huy động một lực lượng khổng lồ gồm máy bay trực thăng vũ trang và 4 tàu chiến bao vây, khép chặt cửa vịnh. Cuộc chiến không cân sức nổ ra giữa một con tàu vận tải nhỏ bé và một hạm đội quân thù hiện đại.
Dưới làn mưa đạn pháo, Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh chỉ huy các thủy thủ vừa bắn trả, vừa tìm cách đưa tàu áp sát bờ để phi tang vũ khí. Con tàu 235 bị trúng đạn, bốc cháy. Nhiều đồng chí đã hy sinh, bản thân Phan Vinh cũng bị thương nặng ở đầu.
Trong giây phút sinh tử, anh hiểu rằng nếu để tàu rơi vào tay địch, toàn bộ bí mật về tuyến đường vận tải chiến lược trên biển sẽ bị bại lộ. Phan Vinh đưa ra quyết định đanh thép: “Hủy tàu”. Anh lệnh cho các thủy thủ còn lại bơi vào bờ, còn mình cùng một đồng chí nữa ở lại đặt kíp nổ. Khi ngòi nổ đã được kích hoạt, Phan Vinh là người cuối cùng rời tàu. Một tiếng nổ kinh hoàng rung chuyển cả vùng vịnh Vũng Rô, con tàu 235 biến thành một cột lửa khổng lồ, tan vào biển cả. Kẻ thù chỉ còn thấy những mảnh vụn sắt thép, tuyệt đối không thu giữ được một viên đạn hay một trang tài liệu nào.
Sau khi hủy tàu, Phan Vinh cùng những đồng đội còn sống sót dạt vào một hang đá nhỏ bên bờ biển. Sáng hôm sau, quân địch huy động một tiểu đoàn lính bộ binh bao vây ngọn đồi nơi các chiến sĩ trú ẩn. Dù chỉ còn vài khẩu súng tiểu liên và số ít đạn dược, Nguyễn Phan Vinh đã chỉ huy anh em chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Để bảo vệ đồng đội, anh đã một mình xông ra khỏi hang, thu hút hỏa lực của quân thù về phía mình. Người thuyền trưởng ấy đã ngã xuống trên mảnh đất miền Trung nắng gió, khi trên tay vẫn còn nắm chặt khẩu súng đã hết đạn.
Nguyễn Phan Vinh hy sinh khi mới 35 tuổi. Anh ra đi, nhưng tinh thần của anh đã trở thành ngọn hải đăng cho những chuyến tàu không số tiếp theo. Ngày nay, để tri ân người thuyền trưởng anh hùng, một trong những hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam đã được mang tên anh: Đảo Phan Vinh. Giữa muôn trùng sóng vỗ, cái tên ấy vẫn đứng vững như một cột mốc chủ quyền, nhắc nhớ về một thời hoa lửa hào hùng của những "người lính biển" không bao giờ biết lùi bước
