Nguyễn Phan Vinh – Người anh hùng của những "Con tàu không số"
Trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại, cái tên Nguyễn Phan Vinh đã trở thành một biểu tượng bất tử về sự dũng cảm, mưu trí và tinh thần hy sinh oanh liệt. Người thuyền trưởng trẻ tuổi ấy đã viết nên một thiên đạng hùng ca rực rỡ, để lại tấm gương sáng ngời cho thế hệ mai sau.
Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933 tại xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Nhập ngũ năm 1954, đến năm 1963, đồng chí được điều về Đoàn 125 (đoàn tàu "Không số") thuộc Quân chủng Hải quân – đơn vị đặc biệt chuyên vận chuyển vũ khí, trang thiết bị từ miền Bắc vào tiếp tế cho chiến trường miền Nam. Với bản lĩnh vững vàng, năng lực chỉ huy giỏi và sự Am hiểu sông nước, anh nhanh chóng được tin tưởng giao làm Thuyền trưởng Tàu 235.
Chuyến đi lịch sử và quả cảm nhất của Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh diễn ra vào đợt II Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Đêm ngày 29 tháng 2 năm 1968, Tàu 235 chở hơn 14 tấn vũ khí cập bến Hòn Hèo (xã Ninh Phước, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa). Bị tàu chiến và máy bay địch phát hiện, vòng vây siết chặt từ nhiều phía với lực lượng hỏa lực áp đảo. Trong tình thế hiểm nghèo, Nguyễn Phan Vinh vẫn bình tĩnh điều khiển tàu áp sát bờ, quyết liệt đánh trả kẻ thù để bảo vệ hàng hóa và lực lượng.
Khi biết không thể thoát khỏi vòng vây và không để tàu cũng như số vũ khí rơi vào tay địch, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã đưa ra quyết định sinh tử: thả vũ khí xuống biển, ra lệnh cho các đồng chí còn sống bơi vào bờ, còn anh và một thủy thủ ở lại cài ngòi nổ hủy tàu. Tiếng nổ dữ dội hất văng một phần thân tàu, cắt đứt sự dòm ngó của kẻ thù.
Sau khi hủy tàu, Nguyễn Phan Vinh cùng các đồng đội còn sống sót lên bờ, đối mặt với sự truy lùng gắt gao của lực lượng biệt kích, dù quân địch tung hàng trăm quân càn quét. Anh cùng đồng đội chiến đấu kiên cường đến giọt máu cuối cùng. Ngày 1 tháng 3 năm 1968, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh ngã xuống ngay trên mảnh đất Hòn Hèo khi mới 35 tuổi.
Sự hy sinh kiên cường và tinh thần "thà hy sinh chứ không chịu mất tàu, không để lộ bí mật" của Nguyễn Phan Vinh đã trở thành biểu tượng anh hùng của Hải quân Nhân dân Việt Nam.
Năm 1970, liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Để ghi nhớ công ơn và tri ân người thuyền trưởng anh hùng, Tàu ngầm HQ-183 (sở hữu công nghệ hiện đại thuộc Lữ đoàn 189 Hải quân) và đảo Phan Vinh thuộc quần đảo Trường Sa đã vinh dự được mang tên anh. Tên tuổi của Nguyễn Phan Vinh forever hòa cùng sóng nước đại dương, sống mãi trong lòng dân tộc Việt Nam.
