NGUYỄN PHAN VINH Người thuyền trưởng và trận chiến cuối cùng trên biển

1. Một người con của đất Quảng

Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933, tại Điện Nam, Điện Bàn, Quảng Nam.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng.

Nhưng chiến tranh không chỉ lấy đi tuổi trẻ của riêng Nguyễn Phan Vinh.

Nó đi qua cả gia đình ông.

Mẹ ông qua đời năm 1963 sau khi bị địch bắt và tra khảo.

Năm 1968, chỉ vài tháng sau khi Nguyễn Phan Vinh hy sinh, cha ông – một người du kích – cũng hy sinh trong một trận chống càn tại quê nhà.

Một gia đình đã có quá nhiều mất mát.

Nhưng trước khi trở thành người thuyền trưởng được lịch sử nhắc tên, Nguyễn Phan Vinh chỉ là một chàng trai trẻ như bao người con đất Việt thời ấy.

Năm 21 tuổi, ông nhập ngũ.

Từ đó, cuộc đời ông gắn với quân đội và đặc biệt là biển cả.

Biển đối với ông không chỉ là nơi những con sóng nối tiếp nhau.

Biển trở thành một phần của nhiệm vụ.

Và sau này, trở thành nơi ông gửi lại tuổi thanh xuân của mình.

2. Con đường Hồ Chí Minh không chỉ đi qua Trường Sơn

Ngày nay, khi nhắc đến Đường Hồ Chí Minh, nhiều người nghĩ ngay đến những cung đường Trường Sơn xuyên qua núi rừng.

Nhưng trong chiến tranh, còn có một con đường khác.

Một con đường không có cột mốc.

Không có biển chỉ đường.

Không có những đoàn xe nối dài.

Con đường ấy nằm trên biển.

Đó là tuyến vận chuyển chiến lược đưa vũ khí, hàng hóa và cán bộ từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam bằng đường biển.

Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn vận tải thủy 759, tiền thân của Đoàn 125 Hải quân, làm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam.

Các con tàu thực hiện nhiệm vụ phải tuyệt đối bí mật.

Không được để lộ hành trình.

Không được để lộ bến đến.

Khi bị phát hiện, các thủy thủ phải chiến đấu bảo vệ hàng hóa.

Trong tình huống không thể giữ được tàu, có thể phải hủy tàu để giữ bí mật tuyến đường.

Đó là một nhiệm vụ mà mỗi chuyến đi đều có thể là chuyến đi cuối cùng.

Vì vậy, những người lính trên tàu không số phải hội tụ nhiều phẩm chất:

Bình tĩnh.

Mưu trí.

Kỷ luật.

Gan dạ.

Và trên hết là sẵn sàng hy sinh nếu nhiệm vụ yêu cầu.

Nguyễn Phan Vinh là một trong những người như thế.

3. Những chuyến đi không có đường về

Tàu không số không phải là một chiếc tàu chiến thông thường.

Nhiệm vụ chính của họ là vận chuyển.

Chở vũ khí.

Chở đạn.

Đưa hàng vào những bến bí mật.

Rồi tìm cách quay trở lại.

Nhưng để làm được điều ấy, thủy thủ đoàn phải đi qua những vùng biển bị kiểm soát gắt gao.

Họ phải tính toán hướng đi.

Theo dõi thời tiết.

Quan sát tàu địch.

Tận dụng màn đêm.

Và đặc biệt phải biết khi nào nên tiến, khi nào phải thay đổi hành trình.

Chỉ cần một sai sót nhỏ, cả con tàu có thể bị phát hiện.

Những con tàu ấy đã góp phần vận chuyển một khối lượng rất lớn vũ khí vào chiến trường miền Nam.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong 14 năm hoạt động từ 1961 đến 1975, Đoàn tàu không số đã thực hiện gần 2.000 chuyến, vận chuyển 152.876 tấn vũ khí và hơn 80.000 lượt người, với tổng hành trình gần 4 triệu hải lý.

Đằng sau những con số khổng lồ ấy là hàng nghìn con người.

Và mỗi chuyến tàu lại là một câu chuyện.

Trong đó có câu chuyện của Tàu 235.

4. Tết Mậu Thân năm 1968

Cuối tháng 2 năm 1968.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân đang diễn ra.

Chiến trường miền Nam cần vũ khí.

Tàu 235 nhận nhiệm vụ vận chuyển một chuyến hàng đặc biệt.

Con tàu do Trung úy Nguyễn Phan Vinh làm thuyền trưởng, cùng chính trị viên Nguyễn Tương chỉ huy.

Hàng hóa trên tàu là hơn 14 tấn vũ khí, đạn dược.

Điểm đến là khu vực Hòn Hèo, Khánh Hòa.

Đêm xuống.

Tàu rời hành trình.

Trên biển chỉ còn những tiếng máy đều đều và bóng tối kéo dài vô tận.

Không ai trên tàu biết rằng chuyến đi này sẽ trở thành chuyến đi cuối cùng của người thuyền trưởng.

5. Khi biển đêm bất ngờ trở thành chiến trường

Tàu 235 tiến vào vùng biển Hòn Hèo.

Mọi thứ vẫn đang được giữ bí mật.

Nhưng rồi tình huống xấu nhất xảy ra.

Tàu bị phát hiện.

Lực lượng địch lập tức truy đuổi.

Theo lời kể của những người sống sót, có tới 7 tàu chiến đối phương bao vây Tàu 235.

Phía trước là núi.

Phía sau là những chiếc tàu đang truy kích.

Con tàu bị bắn dữ dội.

Máy tàu bị hư hỏng.

Tình thế ngày càng nguy cấp.

Có thể hình dung khung cảnh lúc ấy:

Giữa biển đêm, một con tàu nhỏ chở đầy vũ khí bị những tàu chiến lớn hơn bao vây.

Không có lực lượng cứu viện ngay bên cạnh.

Không có một con đường an toàn để rút lui.

Phía trước là bờ.

Phía sau là địch.

Và trên tàu là hàng tấn vũ khí mà nếu rơi vào tay đối phương, bí mật của tuyến vận chuyển có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nguyễn Phan Vinh phải đưa ra quyết định.

6. Quyết định của người thuyền trưởng

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Phan Vinh quyết định:

Không để tàu và vũ khí rơi vào tay địch.

Ông chỉ huy anh em đưa tàu vào gần bờ.

Khi nhận thấy không thể tiếp tục cơ động, phương án cuối cùng được thực hiện:

Hủy tàu.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng.

Bởi chiếc tàu là phương tiện đưa họ trở về.

Hủy tàu cũng đồng nghĩa với việc tự cắt đi cơ hội sống sót.

Nhưng với những người lính tàu không số, con tàu không chỉ là phương tiện.

Nó còn mang theo nhiệm vụ.

Mang theo vũ khí.

Mang theo bí mật của cả một tuyến đường.

Một tiếng nổ vang lên giữa đêm.

Tàu 235 bị phá hủy.

Con tàu nứt làm đôi.

Một phần chìm xuống biển.

Một phần văng lên sườn núi Bà Nam.

Nhưng hàng hóa và bí mật không rơi vào tay đối phương.

7. Cuộc chiến cuối cùng trên bờ

Sau khi tàu bị phá hủy, những người còn sống tìm cách rút lên bờ.

Nhưng cuộc chiến chưa kết thúc.

Đối phương tiếp tục truy kích.

Nguyễn Phan Vinh cùng đồng đội tổ chức chiến đấu.

Giữa địa hình núi rừng ven biển, những người lính tàu không số tiếp tục chống trả.

Họ chiến đấu để tạo điều kiện cho đồng đội rút lui.

Trong trận chiến ấy, Nguyễn Phan Vinh đã hy sinh.

Ông ra đi khi mới 35 tuổi.

Một người thuyền trưởng.

Một người lính Hải quân.

Một người con của đất Quảng.

Và cũng là một trong những người đã góp phần tạo nên huyền thoại về Đường Hồ Chí Minh trên biển.

8. Có những con tàu chìm xuống, nhưng câu chuyện không chìm theo

Tàu 235 nằm lại ở vùng biển Hòn Hèo.

Những người đã hy sinh nằm lại với biển và núi.

Nhưng nhiệm vụ mà họ thực hiện không kết thúc ở đó.

Sau những tổn thất, tuyến vận tải trên biển tiếp tục được tổ chức bằng nhiều phương thức khác nhau.

Địch càng phong tỏa, những người lính vận tải biển càng tìm cách mở tuyến mới.

Khi tuyến này bị phát hiện, họ tìm tuyến khác.

Khi phương thức này không còn phù hợp, họ thay đổi phương thức.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận rằng trong suốt thời gian hoạt động, Đoàn tàu không số đã phải trực tiếp đối đầu với hàng trăm lượt tàu địch, hàng nghìn lượt máy bay và vượt qua nhiều cơn bão để đưa vũ khí vào chiến trường.

Điều đó cho thấy:

Một con tàu có thể bị đánh chìm.

Một người lính có thể hy sinh.

Nhưng một con đường chiến lược nếu được xây dựng bằng ý chí của hàng nghìn con người thì không dễ dàng biến mất.

9. Tên anh trở thành tên một hòn đảo

Năm 1970, Nguyễn Phan Vinh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng câu chuyện về ông chưa dừng lại.

Năm 1978, trong quá trình tổ chức lực lượng bảo vệ quần đảo Trường Sa, đảo Hòn Sập được đổi tên thành đảo Phan Vinh, mang tên người thuyền trưởng tàu không số đã hy sinh năm 1968.

Tên ông từ đó hiện diện trên bản đồ biển đảo Việt Nam.

Đó là một sự tiếp nối rất đặc biệt.

Người thuyền trưởng đã hy sinh giữa biển.

Nhiều năm sau, tên ông lại được đặt cho một hòn đảo giữa biển.

Một người đã nằm lại với biển.

Nhưng tên tuổi ông tiếp tục được những thế hệ sau nhắc đến trên chính vùng biển mà ông từng góp phần bảo vệ.

10. Từ một người thuyền trưởng đến biểu tượng của tuổi trẻ Hải quân

Ngày nay, tên Nguyễn Phan Vinh không chỉ xuất hiện trong sách lịch sử.

Trong Quân chủng Hải quân có Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo Nguyễn Phan Vinh, được tổ chức nhằm khuyến khích cán bộ, đoàn viên thanh niên nghiên cứu khoa học, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và phát huy tinh thần sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ.

Điều này tạo nên một ý nghĩa rất đẹp.

Nguyễn Phan Vinh thuộc về một thế hệ thanh niên đã dùng tuổi trẻ và lòng dũng cảm để hoàn thành nhiệm vụ trong chiến tranh.

Thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối tên ông bằng tri thức, sáng tạo và trách nhiệm trong thời bình.

Một thời dùng con tàu vượt biển.

Một thời dùng khoa học và công nghệ để làm chủ biển.

Nhưng điểm chung vẫn là:

Tinh thần dám nhận nhiệm vụ và dám chịu trách nhiệm với nhiệm vụ của mình.

🌊 MỘT ĐÊM TRÊN BIỂN – MỘT CUỘC ĐỜI

Có lẽ điều ám ảnh nhất trong câu chuyện Nguyễn Phan Vinh không phải là tiếng súng.

Mà là khoảnh khắc người thuyền trưởng biết rằng con tàu của mình có thể không trở về.

Anh vẫn phải đưa ra quyết định.

Và quyết định ấy không dành cho riêng mình.

Phía sau hơn 14 tấn vũ khí là những người lính đang chiến đấu ở chiến trường.

Phía sau con tàu là cả một tuyến vận tải bí mật.

Phía sau nhiệm vụ ấy là một đất nước đang trong chiến tranh.

Nguyễn Phan Vinh hiểu rằng có những thời điểm, người chỉ huy không được phép nghĩ trước tiên về sự an toàn của bản thân.

Ông phải nghĩ đến nhiệm vụ.

Đó là điều làm nên hình ảnh của một người thuyền trưởng.

🌱 BÀI HỌC CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Câu chuyện Nguyễn Phan Vinh không chỉ nói về sự hy sinh.

Nó còn nói về trách nhiệm.

Trong cuộc sống hôm nay, chúng ta không phải đối mặt với những trận chiến như thế.

Nhưng mỗi người đều có những nhiệm vụ của mình.

Một cán bộ Đoàn có nhiệm vụ của cán bộ Đoàn.

Một đoàn viên có nhiệm vụ của đoàn viên.

Một người thầy có trách nhiệm của người thầy.

Một người trẻ có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và quê hương.

Có những lúc nhiệm vụ rất dễ.

Nhưng cũng có lúc khó khăn, mệt mỏi, không ai nhắc nhở, không ai kiểm tra.

Đó chính là lúc tinh thần trách nhiệm được thể hiện rõ nhất.

Nguyễn Phan Vinh để lại cho thế hệ sau một bài học giản dị:

Khi đã nhận nhiệm vụ, hãy cố gắng hoàn thành bằng tất cả khả năng của mình.

Và nếu gặp khó khăn, thay vì hỏi:

“Mình có thể bỏ cuộc không?”

hãy thử hỏi:

“Mình còn có thể làm gì để nhiệm vụ được hoàn thành?”

Đó chính là tinh thần của những người lính tàu không số.

🌻 LỜI KẾT

Có những con đường được đo bằng hàng cây.

Có những con đường được đo bằng những cột mốc.

Nhưng có một con đường được đo bằng những con người đã nằm lại trên hành trình ấy.

Đường Hồ Chí Minh trên biển là một con đường như vậy.

Trên con đường ấy có những con tàu không tên.

Có những người lính không được biết đến ngay khi họ còn sống.

Có những chuyến đi không có ngày trở về.

Và có những người thuyền trưởng đã chọn ở lại cùng con tàu khi biết rằng mình có thể không còn cơ hội sống.

Nguyễn Phan Vinh là một trong những người như thế.

Năm 1968, ông nằm lại ở Hòn Hèo.

Năm 1970, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Năm 1978, tên ông được đặt cho một hòn đảo ở Trường Sa.

Và hôm nay, mỗi khi nhắc đến đảo Phan Vinh, người ta không chỉ nhắc đến một địa danh.

Mà còn nhớ đến một người thuyền trưởng trẻ đã dành tuổi thanh xuân của mình cho một con đường đặc biệt của Tổ quốc.

Một con tàu có thể chìm xuống biển.
Một người lính có thể nằm lại.
Nhưng lý tưởng và trách nhiệm mà họ để lại có thể tiếp tục đi xa hơn cả cuộc đời của chính họ.

🌊 Nguyễn Phan Vinh – người thuyền trưởng của Tàu 235, người con của đất Quảng và một cái tên mãi được nhắc trên biển đảo Tổ quốc.