Nguyễn Phan Vinh: Tấm bia đá san hô của "Đoàn tàu Không số" (1933 - 1968)

Trong kháng chiến chống Mỹ, nếu như đường Trường Sơn trên bộ là một huyền thoại thì Đường Hồ Chí Minh trên biển với những chiếc "Tàu Không Số" lại là một tuyệt tác về sự quả cảm và mưu trí. Anh hùng Nguyễn Phan Vinh, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam, chính là một trong những vị thuyền trưởng vĩ đại nhất của tuyến đường máu thịt này.

Tháng 2 năm 1968, giữa lúc chiến dịch Mậu Thân đang diễn ra ác liệt, Nguyễn Phan Vinh nhận lệnh làm Thuyền trưởng Tàu 235, chở 14 tấn vũ khí chi viện cho chiến trường Nam Trung Bộ tại bến Hòn Hèo (Khánh Hòa). Đêm 23 tháng 2, khi tàu chuẩn bị cập bến thì bị hệ thống radar của hạm đội Mỹ - ngụy phát hiện. Địch lập tức huy động hàng chục tàu chiến và máy bay trực thăng đến bủa vây, bật đèn pha sáng rực cả một vùng biển hòng bắt sống.

Giữa vòng vây hiểm nghèo, Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh chỉ huy anh em chiến đấu trả đũa, khéo léo lách qua đội hình tàu địch để thả vũ khí xuống biển cho quân ta lặn vớt. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ giao hàng, để bảo vệ bí mật của tuyến đường chiến lược, ông quyết định cho tàu chạy ra xa bờ hòng thu hút hỏa lực địch. Khi biết không thể thoát vòng vây, ông hạ lệnh cho anh em nhảy xuống biển bơi vào bờ, còn mình cùng thợ máy Ngô Văn Thứ ở lại, cài kíp nổ đánh bộc phá hủy tàu. Một cột lửa bùng lên xé toạc màn đêm, Tàu 235 chìm vào lòng biển. Nguyễn Phan Vinh và đồng đội bơi vào bờ, tiếp tục dùng súng AK chiến đấu với bầy trực thăng địch đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh. Ngày nay, tên của ông được đặt cho hòn đảo Phan Vinh kiêu hãnh giữa quần đảo Trường Sa.