Nguyễn Phan Vinh: Thuyền trưởng thép của Đoàn tàu Không số (1933 - 1968)

Đại úy Nguyễn Phan Vinh quê ở thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là một trong những chỉ huy xuất sắc nhất của tuyến "Đường Hồ Chí Minh trên biển". Bối cảnh lúc bấy giờ, bộ đội ta ở miền Nam vô cùng thiếu thốn vũ khí nặng. Việc dùng những chiếc tàu không số nhỏ bé, chở hàng chục tấn thuốc nổ và vũ khí, xuyên qua hàng rào phong tỏa dày đặc của Hạm đội 7 Mỹ để chi viện cho miền Nam được xem là một nhiệm vụ "cảm tử".

Đêm 23 tháng 2 năm 1968, Nguyễn Phan Vinh làm Thuyền trưởng Tàu 235, chở 14 tấn vũ khí tiếp tế cho mặt trận Khánh Hòa trong dịp Tổng tiến công Tết Mậu Thân. Khi đến vùng biển Hòn Hèo, tàu bị hệ thống radar của địch phát hiện. Quân địch lập tức huy động 7 tàu chiến lớn và hàng loạt máy bay trực thăng đến bao vây, xả đạn pháo xối xả hòng bắt sống con tàu. Bằng tài thao lược xuất chúng, thuyền trưởng Phan Vinh đã khéo léo luồn lách, vừa chỉ huy đánh trả, vừa đưa tàu vào sát bờ để thả hàng xuống biển cho du kích vớt sau.

Khi tàu hư hỏng nặng và bản thân cũng bị thương, biết không thể thoát vòng vây, Nguyễn Phan Vinh đã có một quyết định quyết liệt: anh lệnh cho hầu hết thủy thủ đoàn bơi vào bờ, chỉ giữ lại một vài người để cùng mình cài 2 tấn thuốc nổ nhằm hủy tàu, quyết không để vũ khí và bí mật quân sự rơi vào tay giặc. Một cột lửa khổng lồ bốc lên xé toạc màn đêm, Tàu 235 nổ tung. Bơi được vào bờ, anh cùng một đồng đội tiếp tục cầm súng chiến đấu chặn hậu cho anh em rút lui và đã anh dũng hy sinh. Sự hy sinh của anh là huyền thoại bi tráng bậc nhất của Hải quân Việt Nam. Tên anh ngày nay được đặt cho đảo Phan Vinh thuộc quần đảo Trường Sa.