Nguyễn Phi Khanh - Nhà thơ, nhà nho thanh cao và người cha vĩ đại của danh nhân Nguyễn Trãi
Bậc trí thức uyên bác đời Trần - Hồ, người đỗ đạt cao, nổi tiếng với phẩm chất thanh bạch, lòng yêu nước và tấm lòng người cha tận tụy qua tiếng khóc tiễn con ở ải Nam Quan.
Nguyễn Phi Khanh (tên thật là Nguyễn Ứng Long) sinh ra tại xã Nhị Khê, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), trong một gia đình nhà nho nghèo. Vốn nổi tiếng thông minh, đỗ Thái học sinh dưới thời nhà Trần, ông bước vào con đường học vấn với uy tín lớn, sau đó được triều đình nhà Hồ trọng dụng giao giữ các chức vụ quan trọng trong bộ máy hành chính và giáo dục.
Cuộc đời của Nguyễn Phi Khanh là một tấm gương sáng ngời về nhân cách thanh cao, lòng trung thực và sự tận tụy với học vấn. Tuy nhiên, bi kịch lớn nhất cuộc đời ông gắn liền với vận mệnh đau thương của đất nước: năm 1407, khi giặc Minh xâm lược và đánh bại nhà Hồ, chúng đã bắt giam và áp giải nhiều trí thức ưu tú của Đại Việt sang Trung Quốc, trong đó có Nguyễn Phi Khanh. Giây phút chia tay đẫm nước mắt giữa ông và người con trai yêu quý Nguyễn Trãi tại ải Nam Quan đã trở thành một trong những trang sử bi tráng và xúc động nhất lịch sử dân tộc. Tại đây, nghe theo lời cha dặn phải quay về trả thù nhà nợ nước thay vì đi theo chịu khổ cực bên đất khách, Nguyễn Trãi đã quay bước để trở thành người mưu sĩ thiên tài phò tá Lê Lợi. Nguyễn Phi Khanh qua đời tại đất khách, nhưng tấm gương sáng và khí tiết của ông mãi sống mãi trong sử sách.
