Nguyên phi Ỷ Lan - Người phụ nữ tài ba, bậc mẫu nghi thiên hạ kiệt xuất trong lịch sử Đại Việt

Ỷ Lan xuất thân từ một thiếu nữ con nhà nông nghèo tại làng Sủi (nay thuộc xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội). Truyền thuyết kể rằng, khi vua Lý Thánh Tông đi vi hành qua chùa Dâu, thấy một cô gái đứng tựa vào gốc cây lan cất tiếng hát trong trẻo, đối đáp thông minh nên đã đưa về cung phong làm phi tần, từ đó mang danh hiệu Ỷ Lan (tựa cây lan). Bằng trí tuệ thông minh thiên bẩm và nhân cách cao quý, bà nhanh chóng được vua sủng ái, tấn phong làm Nguyên phi, trở thành một trong những người phụ nữ quyền lực nhất triều đình.

Trong lịch sử, Nguyên phi Ỷ Lan nổi tiếng là một nhà chính trị sắc sảo, có tầm nhìn xa trông rộng. Khi vua Lý Thánh Tông thân chinh cầm quân đi dẹp loạn phương Nam, bà được giao trọng trách nhiếp chính điều hành triều chính ở hậu phương. Bà đã quán xuyến việc nước vô cùng chu toàn, ban hành nhiều chính sách tiến bộ: khuyến khích khai hoang, phát triển nông nghiệp, bảo vệ trật tự trị an và đặc biệt ra chiếu lệnh cấm giết hại trâu bò để bảo vệ sức kéo cho nông dân (hình phạt rất nghiêm khắc thời bấy giờ), nhờ đó mùa màng bội thu, đời sống nhân dân ấm no. Không chỉ tài giỏi về chính trị, bà còn là một Phật tử thuần thành, cho xây dựng hàng trăm ngôi chùa lớn (trong đó có chùa Dâu, chùa Chiêu Tường), góp phần làm rực rỡ nền văn hóa Phật giáo thời Lý. Cuộc đời từ một thôn nữ nghèo trở thành bậc mẫu nghi thiên hạ kiệt xuất của Nguyên phi Ỷ Lan mãi là niềm tự hào sáng ngời trong lịch sử nữ quyền Việt Nam.