Nguyên Phi Ỷ Lan – Trí Tuệ Nữ Kiệt Hai Lần Buông Rèm Nhiếp Chính

Trong lịch sử vương triều Lý, có một người phụ nữ xuất thân bình dân nhưng đã vươn lên trở thành một chính trị gia lỗi lạc, có đóng góp to lớn vào sự hưng thịnh của quốc gia, đó là Hoàng thái hậu Ỷ Lan (thường gọi là Nguyên phi Ỷ Lan). Bà vốn là một cô gái nghèo hái dâu nuôi tằm ở vùng Gia Lâm (Hà Nội). Mối duyên kỳ ngộ với vua Lý Thánh Tông khi vua đi cầu tự đã đưa bà vào cung.

Ỷ Lan không chỉ có dung mạo thắm đượm mà còn có một trí tuệ phi thường. Khi vào cung, bà không tham gia vào các cuộc tranh sủng tầm thường mà dành thời gian đọc sách lịch sử, nghiên cứu việc trị quốc và Phật pháp. Năm 1069, vua Lý Thánh Tông đích thân cầm quân đi đánh giặc chiêm ở phương Nam xa xôi, giao toàn bộ quyền bính quản lý triều chính kinh thành cho Nguyên phi Ỷ Lan.

Lúc bấy giờ, đất nước gặp thiên tai, lụt lội hoành hành, lòng dân hoang mang lo sợ. Bằng tài năng quản lý xuất chúng, Ỷ Lan đã ban bố những chính sách kịp thời: mở kho súc gạo cứu tế người nghèo, ổn định giá cả thị trường, giữ nghiêm kỷ luật kinh thành. Sự bình yên và thịnh vượng của hậu phương dưới bàn tay quản lý của bà vững chắc đến mức, khi vua Lý Thánh Tông đánh trận chưa thắng, nản chí quay thuyền trở về, nghe nhân dân ca ngợi "vua bà" trị quốc tài tình, vua tự thẹn: "Người đàn bà trị quốc còn được như thế, ta là nam nhi đi đánh giặc sao lại nản lòng?". Vua lập tức quay quân trở lại và đánh thắng trận giặc trở về.

Năm 1072, Lý Thánh Tông đột ngột băng hà, hoàng tử Lý Nhân Tông lên ngôi khi mới 7 tuổi. Ỷ Lan một lần nữa bước lên vũ đài chính trị với cương vị Hoàng thái hậu buông rèm nhiếp chính. Bà phối hợp chặt chẽ với tể tướng Lý Thường Kiệt, tạo nên một "cặp bài trùng" văn trị võ công xuất sắc. Chính bà là người đã ban hành những sắc luật tiến bộ bảo vệ sức kéo nông nghiệp (cấm giết mổ trâu bò bừa bãi), sắc luật chuộc người nghèo bán mình làm nô tì. Bà được nhân dân kính trọng, tôn sùng là "Quan Âm nữ" vì lòng nhân từ và trí tuệ cứu thế.