*Nguyễn Phú Xuyên Khung: Chỉ huy tổ công binh tại đường hầm A1

Ở đồi A1, công việc của công binh diễn ra trong một không gian mà sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn. Đường hầm phải tiến sâu vào lòng đồi, vừa giữ bí mật vừa bảo đảm đủ điều kiện đặt khối thuốc nổ. Người chỉ huy tổ công binh không thể chỉ thúc giục tiến độ; họ còn phải duy trì kỷ luật, phân công người, kiểm tra từng khâu và bảo đảm phối hợp với bộ phận tác chiến.

Nguyễn Phú Xuyên Khung được ghi nhận là người chỉ huy tổ được giao nhiệm vụ liên quan đến việc điều khiển bộc phá tại A1. Tổ công tác có nhiệm vụ gắn với thời điểm kích nổ, sau khi khối thuốc nổ đã được đưa vào buồng nổ. Đây là vị trí đòi hỏi sự bình tĩnh và hiểu biết về kế hoạch chung. Bộc phá chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng đúng thời điểm, phù hợp với nhịp tiến công của bộ binh và các lực lượng phối hợp.

Từ góc nhìn hậu cần – kỹ thuật, đường hầm A1 là một công trình chiến đấu. Người đào hầm phải chống lại đất đá, thiếu không khí và nguy cơ bị phát hiện; người vận chuyển thuốc nổ phải đưa vật liệu đến đúng chỗ; người lắp đặt phải bảo đảm kết nối; tổ chỉ huy phải kiểm soát trình tự và chờ hiệu lệnh. Những khâu ấy không tách rời nhau. Một công đoạn hoàn thành tốt tạo điều kiện để công đoạn tiếp theo tiếp tục, và toàn bộ công trình chỉ có ý nghĩa khi phối hợp thành công.

Đêm 6 tháng 5 năm 1954, bộc phá phát nổ và góp phần mở đường cho đợt tiến công quyết định vào đồi A1. Bộ binh vẫn phải chiến đấu quyết liệt để đánh chiếm công sự và giữ vững trận địa, nhưng công trình công binh đã tạo ra một thay đổi quan trọng trong điều kiện chiến đấu. Chiến thắng là kết quả của nhiều lực lượng, trong đó có người chỉ huy và những chiến sĩ thực hiện công việc thầm lặng.

Câu chuyện Nguyễn Phú Xuyên Khung gợi ra một góc nhìn ít được kể: người chỉ huy không nhất thiết phải ở vị trí nổi bật trước ống kính. Đôi khi, dấu ấn của họ nằm ở việc tổ chức để nhiều người cùng làm đúng một nhiệm vụ khó, trong điều kiện nguy hiểm và với thời gian gấp gáp.