Nguyễn Phú Xuyên Khung - Người điểm hỏa làm rung chuyển đồi A1
Trong những ngày tháng khốc liệt nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ, có một người trí thức Hà Nội đã lặng lẽ góp phần làm nên bước ngoặt lịch sử: đồng chí Nguyễn Phú Xuyên Khung. Sinh năm 1924, sớm giác ngộ cách mạng, ông xung phong nhập ngũ sau Cách mạng Tháng Tám 1945 và trưởng thành qua nhiều cương vị trong lực lượng công binh. Nhưng dấu ấn lớn nhất đời binh nghiệp của ông chính là nhiệm vụ đào hầm đặt bộc phá tại đồi A1, một trong những điểm nóng ác liệt nhất mặt trận Điện Biên.
Giữa mưa b,om, lựu đ,ạn và sự giằng co từng mét chiến hào, Đại đội Công binh M83 do ông chỉ huy đã đào đường hầm dài 47m xuyên lòng đồi A1, bí mật đặt khối thuốc n,ổ nặng 960kg phá hủy hầm cố thủ của đ,ịch. 15 ngày đêm đào đất trong thiếu dưỡng khí, phải thay ca từng nửa tiếng, chuyển đất bằng túi dù để tránh lộ, dùng đèn chỉnh hướng và sáng kiến “ngách râu tôm” đánh lạc hướng đối phương. Đúng 20 giờ 30 phút ngày 6/5/1954, khối bộc phá được điểm hỏa, tạo nên tiếng n,ổ rung chuyển ngọn đồi, mở đường cho quân ta làm chủ cứ điểm A1, tiến thẳng vào trung tâm tập đoàn cứ điểm, góp phần làm nên chiến thắng vang dội.
Gan dạ, bình tĩnh và đầy sáng tạo trong chiến đấu, Nguyễn Phú Xuyên Khung không chỉ là người chỉ huy một trận đánh then chốt, mà còn là biểu tượng của trí tuệ và ý chí Việt Nam. Với những cống hiến to lớn trong kháng chiến chống Pháp và sau này là chống Mỹ, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 21/10/2014. Một người lính công binh lặng thầm, nhưng tiếng nổ trên đồi A1 năm ấy vẫn còn vang vọng như niềm tự hào của dân tộc.
Đại đội trưởng Nguyễn Phú Xuyên Khung cùng 2 đồng chí Nguyễn Bạch và Nguyễn Điệt điểm hỏa khối bộc phá. Một ánh chớp lóe sáng, kèm theo tiếng nổ trầm, đục rung chuyển ngọn đồi, một cột khói bốc cao, sức nổ đã phá hủy một số lô cốt, chiến hào, diệt một phần Đại đội dù số 2 của địch, làm địch choáng váng, kinh hoàng. Chớp thời cơ đó, bộ đội ta xông lên chiếm được hầm ngầm cố thủ của địch trên đỉnh đồi. Đến 4 giờ 30 phút ngày 7-5-1954, quân ta đã làm chủ được cứ điểm A1. Chiếm được cứ điểm A1, mở thông cánh cửa vào khu trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Bộ đội ta đã vượt cầu Mường Thanh tiến thẳng vào Sở chỉ huy của địch bắt sống tướng De Castries.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đồng chí Nguyễn Phú Xuyên Khung luôn gan dạ, dũng cảm trong chiến đấu và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với danh hiệu “Chiến sĩ thi đua”.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí cũng trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch quan trọng trên chiến trường miền Nam. Ghi nhận công lao, thành tích to lớn của đồng chí, ngày 21-10-2014, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với Nguyễn Phú Xuyên Khung.
