Nguyễn Phúc Nguyên – người đặt nền móng vững chắc cho Đàng Trong
Nguyễn Phúc Nguyên (1563-1635), vị chúa Nguyễn thứ hai, nguyên tên là Nguyễn Nguyên, sau khi lên ngôi, ông lấy họ mình là Nguyễn Phúc, kể từ đó họ Nguyễn được gọi là Nguyễn Phúc. Ông là con thứ sáu của Nguyễn Hoàng, quê gốc làng Gia Miêu, tỉnh Thanh Hóa.Năm 1585, khi còn là thế tử, ông đã đánh tan ba thuyền hải tặc đánh phá ở Cửa Việt (thuộc tỉnh Quảng Trị). Năm 1602, ông được chúa Nguyễn Hoàng bổ làm trấn thủ dinh Quảng Nam. Năm 1613 chúa Tiên mất, ông lên ngôi chúa lúc ấy đã 51 tuổi, được vua Lê phong làm trấn thủ hai xứ Thuận - Quảng, hàm Thái bảo, tước Quận Công. Năm 1623, ông gả công chúa Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp là Chey Chettha II để tỏ tình thân thiện lân bang, được vua Chân Lạp nhường cho dinh Mô Xoài và cho người Việt đến khai hoang canh tác ở đây. Năm 1626, ông dời dinh chúa từ Quảng Trị về Thừa Thiên. Nhờ đức độ với dân và tài thao lược mà có nhiều người tài theo về với ông như Đào Duy Từ,Nguyễn Hữu Dật, Nguyễn Hữu Tiến… Năm 1629, ông cho đắp lũy Trường Dục, Nhật Lệ và Trường Sa tạo thế vững chắc cho Đàng Trong. Năm 1631, ông lại gả công chúa Ngọc Khoacho vua Chăm là Pôrômê để giữ hòa khí hai nước. Năm 1633 Trịnh Tráng rước vua Lê đem quân vào đánh nhưng bị thua phải rút về.Ông mất vào năm 1635, thọ 73 tuổi. Lăng của ông được xây ở làng Hải Cát, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế gọi là Trường Diễn.
