Nguyễn Quang Hòa – Người chỉ huy xe tăng 846 vào Dinh Độc Lập

Nguyễn Quang Hòa nhập ngũ năm 1970 khi đang là sinh viên năm thứ nhất Đại học Lâm nghiệp. Ban đầu ông thuộc Sư đoàn 325 bộ binh, nhưng đến tháng 10/1970 được chuyển sang lực lượng tăng thiết giáp. Từ một người lính trẻ, ông từng bước được huấn luyện và trở thành cán bộ chỉ huy xe tăng.

Trong những ngày cuối tháng 4/1975, Đại đội 5 của Nguyễn Quang Hòa chiến đấu tại căn cứ Nước Trong, một vị trí phòng thủ quan trọng ở cửa ngõ phía Đông Sài Gòn. Chiều 26/4, xe tăng 846 của ông đã nổ phát súng đầu tiên khai màn Chiến dịch Hồ Chí Minh tại căn cứ này. Trận đánh kéo dài đến ngày 29/4, trước khi lực lượng tăng thiết giáp tiếp tục chuẩn bị cho mũi thọc sâu vào trung tâm Sài Gòn.

Đêm 29/4, tình hình chiến dịch trở nên khẩn trương. Để thống nhất chỉ huy đội hình thọc sâu, lực lượng của Đại đội 5 do Nguyễn Quang Hòa chỉ huy được sáp nhập với đơn vị của Đại đội trưởng Bùi Quang Thận. Bùi Quang Thận chỉ huy xe 843, còn Nguyễn Quang Hòa giữ cương vị Đại đội phó kiêm Trưởng xe 846. Đội hình được giao nhiệm vụ tiến nhanh về Sài Gòn, đánh chiếm mục tiêu quan trọng nhất là Dinh Độc Lập.

Trên xe tăng 846 có bốn chiến sĩ: Nguyễn Quang Hòa – trưởng xe; Trần Bình Yên – lái xe; Nguyễn Ngọc Quý – pháo thủ số 1; Nguyễn Bá Tứ – pháo thủ số 2. Đây chính là bốn người đã cùng chiếc T-54B mang số hiệu 846 đi vào thời khắc lịch sử trưa 30/4/1975.

Khi đội hình tiến vào trung tâm Sài Gòn, những chiếc xe đi đầu đã vượt qua cổng Dinh Độc Lập. Xe 846 tiếp tục lao tới. Khoảnh khắc ấy được nhà báo Trần Mai Hưởng ghi lại: chiếc xe tăng mang số hiệu 846 tiến qua cổng Dinh, trên tháp pháo là lá cờ giải phóng tung bay. Bức ảnh sau đó trở thành một trong những hình ảnh biểu tượng của ngày 30/4/1975.

Nguyễn Quang Hòa kể rằng khi xe vượt qua cổng Dinh Độc Lập, ông lập tức cho xe chạy vòng qua thảm cỏ rồi dừng dưới hàng cây, quay nòng pháo ra phía ngoài để sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ mục tiêu vừa chiếm giữ. Với những người lính trên xe, chiến tranh lúc ấy chưa phải đã hoàn toàn kết thúc; họ vẫn giữ tư thế chiến đấu, đề phòng đối phương phản công.

Từ trưa 30/4 đến chiều 1/5, Nguyễn Quang Hòa và đồng đội tiếp tục túc trực tại Dinh Độc Lập. Đêm đầu tiên sau ngày toàn thắng, ông ngủ ngay trên chiếc xe tăng của mình. Bữa ăn của những người lính vẫn rất giản dị, chỉ là cơm sấy mang theo từ trước.

Điều đặc biệt là nhiều năm sau chiến tranh, Nguyễn Quang Hòa và những người đồng đội trên xe 846 vẫn chưa biết đầy đủ về người đã ghi lại khoảnh khắc lịch sử của họ. Đến năm 2015, nhà báo Trần Mai Hưởng mới tìm được các chiến sĩ xe 846 và có cuộc gặp mặt với họ. Khi ấy, những người lính năm xưa mới có dịp kể lại câu chuyện phía sau bức ảnh mà hàng triệu người Việt Nam đã nhìn thấy.