Nguyễn Quốc Dũng – Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn và những năm tháng giữ đất Quảng Nam

Thời kỳ lịch sử

Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước – chiến trường Khu 5, Quảng Nam – Quế Sơn, đặc biệt giai đoạn 1966–1975.
1. Người con của Quế Phú

Nguyễn Quốc Dũng sinh năm 1947, tại xã Quế Phú, huyện Quế Sơn, Quảng Nam.

Ông lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng.

Quê hương Quế Sơn lúc ấy không phải một vùng hậu phương yên bình.

Đó là một địa bàn nằm giữa những tuyến giao thông quan trọng, có vùng đồng bằng, vùng trung du và dãy núi Hòn Tàu – Đèo Le hiểm trở.

Chính địa hình ấy khiến Quế Sơn trở thành một chiến trường có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc kháng chiến.

Sau này, Nguyễn Quốc Dũng sẽ dành những năm tháng tuổi trẻ của mình để chiến đấu ngay trên mảnh đất quê hương.

5

Chú thích: Quế Sơn, Quảng Nam – quê hương và chiến trường hoạt động chủ yếu của Anh hùng LLVTND Nguyễn Quốc Dũng.
Nguồn: Báo Quân đội nhân dân; Báo Đà Nẵng.

2. Năm 1964 – chàng trai 17 tuổi bước vào cuộc chiến

Năm 1964, Nguyễn Quốc Dũng mới 17 tuổi.

Ông vừa học xong lớp đệ ngũ tại Trường Tiểu La ở Thăng Bình thì được tạo điều kiện đi học bổ túc nghiệp vụ công an.

Nhưng chỉ ít lâu sau, con đường của người thanh niên Quế Sơn chuyển hẳn sang chiến trường.

Từ cuối năm 1966, ông bắt đầu công tác tại Huyện đội Quế Sơn.

Đây là thời điểm quân Mỹ đã trực tiếp tham chiến ở miền Nam và Quảng Nam trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất của Khu 5.

3. Từ trinh sát đến người chỉ huy

Tại Huyện đội Quế Sơn, Nguyễn Quốc Dũng lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ:

Cán bộ trinh sát.

Trung đội trưởng cối 82.

Huyện ủy viên – Chính trị viên Đại đội V10.

Sau đó là:

Thường vụ Huyện ủy – Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn.

Những chức vụ ấy cho thấy ông trưởng thành rất nhanh.

Từ một thanh niên mới bước vào chiến trường, Nguyễn Quốc Dũng dần trở thành người vừa hiểu chiến thuật, vừa nắm công tác chính trị, vừa trực tiếp chỉ huy lực lượng chiến đấu.

4

Chú thích: Lực lượng bộ đội địa phương và du kích Quảng Nam trong kháng chiến chống Mỹ – môi trường chiến đấu nơi Nguyễn Quốc Dũng trưởng thành.
Nguồn: Tư liệu lịch sử Quảng Nam; Báo Đà Nẵng.

4. Hòn Tàu – Đèo Le: vùng đất phải giữ bằng mọi giá

Nếu muốn hiểu Nguyễn Quốc Dũng, phải hiểu Hòn Tàu – Đèo Le.

Đây là một dãy núi có địa hình hiểm trở, nhiều hang động lớn, nằm ở vị trí quan trọng giữa các hướng:

Hiệp Đức.

Nông Sơn.

Quế Sơn.

Thăng Bình.

Vì vậy, trong chiến tranh, Hòn Tàu không chỉ là một ngọn núi.

Nó là:

căn cứ.

nơi trú quân.

nơi huấn luyện.

kho hậu cần.

nơi làm việc của các cơ quan lãnh đạo.

Các cơ quan của Quế Sơn, Quảng Nam, Quảng Đà và một số cơ quan Khu ủy Khu 5 từng hoạt động tại đây.

Chú thích: Dãy Hòn Tàu – Đèo Le, căn cứ quan trọng của lực lượng cách mạng Quế Sơn và Khu 5 trong chiến tranh.
Nguồn: Báo Chính phủ; Báo Quảng Nam.

5. Quyết định chọn Hòn Tàu làm căn cứ

Năm 1969, trên cương vị Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn, Nguyễn Quốc Dũng đưa ra một quyết định có ý nghĩa lâu dài:

chọn Hòn Tàu – Đèo Le làm nơi nuôi dưỡng, trú quân, huấn luyện và củng cố lực lượng.

Đây không phải lựa chọn ngẫu nhiên.

Địa hình hiểm trở giúp lực lượng cách mạng có khả năng tránh những cuộc càn quét quy mô lớn.

Những hang động rộng có thể chứa người, vũ khí và lương thực.

Từ Hòn Tàu, lực lượng có thể tổ chức hoạt động xuống đồng bằng Quế Sơn và các địa bàn xung quanh.

Nhờ đó, các đội quân chủ lực của Huyện đội Quế Sơn dần được xây dựng, trở thành lực lượng nòng cốt cho những cuộc tiến công sau này.

6. Căn cứ không chỉ để trú ẩn

Một căn cứ thực sự không phải nơi chạy vào khi bị địch truy kích.

Nó phải là nơi có thể:

nuôi quân.

huấn luyện quân.

chứa vũ khí.

chăm sóc thương binh.

họp bàn tác chiến.

tổ chức lực lượng.

rồi từ đó đánh xuống đồng bằng.

Hòn Tàu – Đèo Le đáp ứng được tất cả những yêu cầu ấy.

Vì vậy, quyết định của Nguyễn Quốc Dũng có ý nghĩa vượt xa việc chọn một nơi đứng chân.

Ông đang góp phần tạo dựng xương sống quân sự của Huyện đội Quế Sơn.

7. Cuối năm 1969 – cầu Bà Rén

Một trong những trận đánh tiêu biểu nhất của Nguyễn Quốc Dũng diễn ra vào cuối năm 1969.

Mục tiêu là:

cầu Bà Rén.

Cây cầu nằm trên Quốc lộ 1A, có vai trò quan trọng đối với giao thông của đối phương.

Nhiệm vụ của Đại đội V10 là phối hợp với Đại đội đặc công V75 và lực lượng công binh huyện:

đánh sập cầu.

cắt giao thông.

tiêu diệt lực lượng bảo an bảo vệ cầu.

8. Một trung đội Mỹ xuất hiện

Kế hoạch đã được chuẩn bị.

Bộ đội luyện tập trên sa bàn.

Các mũi tiến công được phân công.

Nhưng trước giờ hành động, tình hình thay đổi.

Một trung đội Mỹ bất ngờ tăng cường vào cứ điểm Bà Rén.

Người chỉ huy đứng trước một lựa chọn cực kỳ nguy hiểm:

đánh hay không đánh?

Nếu đánh, lực lượng đối phương đông hơn và có hỏa lực mạnh.

Nếu không đánh, toàn bộ phương án tác chiến có nguy cơ phải bỏ.

Nguyễn Quốc Dũng phải quyết định trong một thời gian rất ngắn.

9. Quyết định sinh tử

Nguyễn Quốc Dũng cân nhắc:

Lực lượng ta vẫn giữ được bí mật.

Bộ đội đang ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Trung đội Mỹ mới tăng cường đang ở thế bị động.

Lực lượng bảo vệ cầu lại chủ quan vì nghĩ rằng đã có quân Mỹ bảo vệ vòng ngoài.

Ông quyết định:

vẫn đánh.

Nhưng kế hoạch được điều chỉnh.

Toàn bộ lực lượng chia thành 7 mũi.

Ba mũi đánh trực tiếp trung đội Mỹ.

Hai mũi đánh các chốt đầu cầu.

Hai mũi đánh vào chợ cũ Bà Rén.

Phía dưới có Đại đội V75 phối hợp đánh lên.

Đây là một quyết định mà chính Nguyễn Quốc Dũng sau này gọi là một trong những “quyết định sinh tử” của cuộc đời mình.

10. 2 giờ 30 phút

Đêm xuống.

Các mũi chiến đấu lặng lẽ tiếp cận mục tiêu.

23 giờ, lực lượng bắt đầu luồn sâu, áp sát.

Không tiếng động lớn.

Không pháo kích mở màn.

Chỉ có những người lính tìm cách tiến gần từng mục tiêu.

Đến 2 giờ 30 phút, tiếng súng nổ.

Trung đội Mỹ chống trả.

Pháo sáng bật lên.

Khu vực cầu Bà Rén sáng rực.

Những người lính hai bên quần lộn trong ánh sáng chớp nháy.

Mỗi bức tường.

Mỗi công sự.

Mỗi đoạn đường.

Đều trở thành vị trí chiến đấu.

Chú thích: Khu vực cầu Bà Rén và sông Bà Rén ở Quảng Nam – nơi diễn ra trận đánh cuối năm 1969 do Nguyễn Quốc Dũng chỉ huy.
Nguồn: Báo Quân đội nhân dân.

11. “Đánh ngang xương lòng”

Tình hình trở nên gay go.

Nếu kéo dài, lực lượng cách mạng có nguy cơ bị đối phương áp đảo.

Nguyễn Quốc Dũng hội ý nhanh với các mũi trưởng.

Ông đưa ra cách đánh:

gặp địch ở đâu thì tập trung hỏa lực đánh ở đó.

Không cứng nhắc giữ đội hình ban đầu.

Không chờ đúng từng mục tiêu trên kế hoạch.

Mà:

địch chống trả ở đâu – đánh ở đó.

Cách đánh này giúp các mũi chiến đấu thích ứng nhanh với tình hình thực tế.

Cuối cùng, trung đội Mỹ bị đánh bại.

Các lực lượng cách mạng tiếp tục đánh vào đại đội bảo an bảo vệ cầu.

12. Hai nhịp cầu rơi xuống sông

Khi lực lượng ta làm chủ đầu cầu, công binh nhanh chóng đưa khối thuốc nổ 100kg TNT vào trụ cầu.

Lệnh rút được phát ra.

Nhưng trận đánh chưa kết thúc.

Khoảng 5 giờ sáng, khi lực lượng tham gia trận đánh đã rút về vị trí an toàn, tổ công binh kích nổ.

Hai nhịp cầu Bà Rén sập xuống sông.

Giao thông trên Quốc lộ 1A bị cắt.

Nhiệm vụ hoàn thành.

Đó là một trong những chiến công nổi bật nhất của người Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn.

13. Không chỉ có những trận đánh lớn

Nhưng công việc của Nguyễn Quốc Dũng không phải lúc nào cũng là những trận đánh táo bạo như Bà Rén.

Phần lớn thời gian là:

giữ căn cứ.

giữ lực lượng.

đưa thương binh về.

đưa dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

chuẩn bị chiến trường.

nắm tình hình địch.

Đó là những công việc âm thầm quyết định một đơn vị có thể tồn tại được bao lâu.

14. Tháng 6/1972 – một cuộc càn lớn

Năm 1972, chiến trường Quế Sơn lại bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt.

Tháng 6, Nguyễn Quốc Dũng lúc này là:

Thường vụ Huyện ủy.

Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn.

Ông cùng một đoàn trinh sát đi chuẩn bị chiến trường.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đoàn gồm 6 cán bộ, chiến sĩ trở về khu vực Phú Diên, nay thuộc Quế Xuân 2.

Họ mắc võng nghỉ dưới chân Hòn Hầm.

Rồi tiếng súng từ hướng chợ Gò vang lên.

Nguyễn Quốc Dũng lập tức nhận định:

địch đang mở cuộc càn lớn.

15. “Quét và giữ”

Lúc này, đối phương đã chuyển phương thức tác chiến.

Không chỉ tìm lực lượng cách mạng để tiêu diệt.

Mà:

quét.

chiếm.

giữ.

Mục tiêu là chiếm vùng giải phóng và duy trì kiểm soát.

Đây là một mối đe dọa lớn đối với hệ thống căn cứ Quế Sơn.

Nếu để mất địa bàn:

căn cứ bị uy hiếp.

dân bị dồn ép.

lực lượng bị phân tán.

Nguyễn Quốc Dũng hiểu rằng không thể chỉ tránh né.

Phải đánh.

16. Đánh bất ngờ rồi rút đúng lúc

Lực lượng cách mạng tổ chức đánh bất ngờ.

Đội hình địch rối loạn.

Cuộc càn bị bỏ dở.

Nhưng Nguyễn Quốc Dũng không cho rằng như vậy là đã thắng.

Ông lập tức nghĩ đến bước tiếp theo:

địch sẽ trả đũa bằng pháo và máy bay.

Và chúng sẽ tập trung hỏa lực vào nơi chúng nghĩ lực lượng cách mạng đang đóng quân.

Ông đã đoán đúng.

17. Sáu người ở lại

Nguyễn Quốc Dũng quyết định để lại 6 cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ:

chốt giữ.

nghi binh.

Trong khi lực lượng chính rút theo giao thông hào về Phú Hương, cách trận địa khoảng 2,5km.

Đây là một quyết định rất lạnh lùng nhưng cần thiết.

Nếu tất cả cùng rút, địch sẽ phát hiện.

Nếu tất cả ở lại, lực lượng chính có thể chịu tổn thất lớn.

Vì vậy:

một nhóm nhỏ giữ chân đối phương.

lực lượng chính bảo toàn.

18. Hỏa lực địch cày nát rừng Hòa Mỹ

Khoảng hai giờ sau, đúng như dự đoán, máy bay và pháo binh đối phương bắt đầu tập trung hỏa lực vào rừng Hòa Mỹ.

Pháo bắn.

Máy bay đánh.

Cả khu rừng bị cày xới.

Nhưng lực lượng chính của Nguyễn Quốc Dũng đã rút khỏi đó.

Không có thương vong.

Một lần nữa, người chỉ huy đã thắng không phải bằng việc tiêu diệt thật nhiều đối phương.

Mà bằng việc:

bảo toàn lực lượng của mình.

4

Chú thích: Không gian rừng núi Quế Sơn – địa bàn các lực lượng cách mạng tổ chức căn cứ, chống càn và bảo toàn lực lượng trong chiến tranh.
Nguồn: Báo Quân đội nhân dân; tư liệu Hòn Tàu – Đèo Le.

19. Hòn Tàu chuẩn bị cho Cấm Dơi

Những năm tháng xây dựng lực lượng tại Hòn Tàu cuối cùng phát huy tác dụng.

Đầu năm 1972, Nguyễn Quốc Dũng cùng Bí thư Huyện ủy Hồ Hoa được Bộ Tư lệnh tiền phương Quân khu 5 triệu tập để chuẩn bị chiến dịch đánh Cấm Dơi và Quận lỵ Quế Sơn.

Nhiệm vụ của Quế Sơn rất rõ:

đưa lực lượng địa phương phối hợp với chủ lực.

chuẩn bị lực lượng bên trong.

diệt ác, phá kìm.

bảo đảm chuyển tải đạn.

Đây là lúc Huyện đội Quế Sơn không còn chỉ làm nhiệm vụ phòng thủ.

Nó đã trở thành một lực lượng có khả năng tham gia những chiến dịch quy mô lớn.

20. Rạng sáng 17/8/1972

Rạng sáng 17/8/1972, chiến dịch Cấm Dơi bắt đầu.

Tiếng súng mở màn vang lên.

Các đơn vị chủ lực đánh vào các cứ điểm của đối phương.

Trong khi đó, Nguyễn Quốc Dũng chỉ huy bộ đội địa phương và du kích đánh vào các khu vực:

đồn Nhà Tắm.

ấp Đồng Thành.

Rừng Dền.

Sơn Lộc.

Một nhiệm vụ quan trọng là:

đưa dân ra khỏi vùng chiến sự an toàn.

21. Đánh vào tuyến 105

Để ngăn đối phương rút lui và đưa quân cứu viện theo tuyến 105, công binh Huyện đội Quế Sơn được giao nhiệm vụ phá đường.

Nguyễn Quốc Dũng sử dụng một cách làm rất đặc biệt.

Công binh dùng đinh 10 đóng xuống mặt đường nhựa.

Khi đối phương rà mìn, các tín hiệu kim loại khiến chúng dùng mìn phá đường.

Mặt đường bị bóc lên.

Và chính những chỗ ấy tạo điều kiện để lực lượng cách mạng đặt mìn thật.

Đó là một cách:

dùng phản ứng của đối phương để tạo thuận lợi cho mình.

22. Cấm Dơi thất thủ

Lực lượng cách mạng tiếp tục siết chặt vòng vây.

Địch phản kích.

Nhưng không thể tái chiếm những vị trí đã mất.

Chiều 19/8/1972, cứ điểm Cấm Dơi bị tiêu diệt.

Bộ đội địa phương và du kích khóa chặt bờ bắc sông Ly Ly và tuyến đường 105.

Chiến dịch Cấm Dơi giành thắng lợi.

Chiến thắng này góp phần phá vỡ phòng tuyến phía đông của đối phương và tạo thế, tạo lực mới trên chiến trường Quảng Nam.

Chú thích: Khu vực Cấm Dơi, Quế Sơn – nơi diễn ra chiến dịch năm 1972, một trong những chiến thắng quan trọng của chiến trường Quảng Nam.
Nguồn: Báo Đà Nẵng; Báo Quảng Nam.

23. Cấm Dơi – thành quả của những năm giữ đất

Nếu chỉ nhìn vào vài ngày chiến dịch Cấm Dơi, người ta có thể thấy một trận đánh.

Nhưng với Nguyễn Quốc Dũng, đó là thành quả của nhiều năm:

xây dựng Huyện đội.

giữ Hòn Tàu.

huấn luyện lực lượng.

xây dựng cơ sở.

chống càn.

đánh giao thông.

bảo vệ dân.

Những người lính được nuôi dưỡng, huấn luyện ở Hòn Tàu giờ đây đã trở thành lực lượng chiến đấu trên chiến trường Quế Sơn.

Đó là ý nghĩa lớn nhất của quyết định năm 1969.

24. Sau Cấm Dơi – từ Huyện đội ra chiến trường tỉnh

Sau chiến thắng Cấm Dơi, Nguyễn Quốc Dũng được cấp trên điều động làm:

Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Tiểu đoàn 12 thuộc Tỉnh đội Quảng Nam.

Sau đó ông tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ tại những tiểu đoàn thuộc tỉnh và chiến đấu cho đến ngày quê hương hoàn toàn giải phóng.

Từ một cán bộ Huyện đội Quế Sơn, ông đã bước sang cấp độ chiến trường rộng hơn.

Nhưng Quế Sơn vẫn là nơi gắn với những ký ức sâu sắc nhất trong cuộc đời chiến đấu của ông.

25. Vì sao Hòn Tàu trở thành ký ức không thể quên?

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, Nguyễn Quốc Dũng vẫn đau đáu về Hòn Tàu – Đèo Le.

Không chỉ vì đó là nơi ông từng chỉ huy.

Mà vì rất nhiều đồng đội của ông đã nằm lại.

Hòn Tàu từng là nơi:

trú quân.

huấn luyện.

họp bàn.

tích trữ lương thực, vũ khí.

chăm sóc thương binh.

Và cũng là nơi:

máu của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã đổ xuống.

26. Người sống sót nhớ người đã mất

Sau chiến tranh, Nguyễn Quốc Dũng luôn trăn trở về những đồng đội hy sinh ở Hòn Tàu.

Ông vận động xây dựng Khu tưởng niệm Hòn Tàu – Đèo Le.

Đây không chỉ là một công trình tưởng niệm.

Đó là cách một người từng trực tiếp chiến đấu nói với thế hệ sau:

“Ở nơi này đã có những người nằm xuống.”

Năm 2022, Khu tưởng niệm được khánh thành tại Quế Long, Quế Sơn. Chính quyền và nhân dân địa phương ghi nhận tâm nguyện của Nguyễn Quốc Dũng là một trong những động lực quan trọng để công trình được hình thành.

Chú thích: Khu tưởng niệm Hòn Tàu – Đèo Le, Quế Long, Quế Sơn, được xây dựng để ghi nhớ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã chiến đấu, hy sinh tại căn cứ.
Nguồn: Báo Quảng Nam; Báo Chính phủ.

27. Người lính trở thành người gìn giữ ký ức

Sau năm 1975, Nguyễn Quốc Dũng chuyển sang công tác tại Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Quảng Nam – Đà Nẵng, rồi lần lượt làm:

Tỉnh ủy viên.

Bí thư Huyện ủy Quế Sơn.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng.

Sau này ông là Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng và nghỉ hưu năm 2008.

Nhưng dù chuyển sang công tác dân sự, ông không rời khỏi ký ức chiến trường.

Hòn Tàu vẫn ở đó.

Những đồng đội đã hy sinh vẫn ở đó.

Và ông vẫn trở lại.

28. Danh hiệu Anh hùng

Ngày 26/4/2018, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng Nguyễn Quốc Dũng danh hiệu:

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ghi nhận những đóng góp của ông trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt trên cương vị Thường vụ Huyện ủy, Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn.

Đây là sự ghi nhận đến sau nhiều thập niên kể từ những trận đánh mà ông đã tham gia.

29. Một người chính trị viên phải biết cả chiến đấu lẫn giữ người

Nguyễn Quốc Dũng là Chính trị viên.

Nhưng câu chuyện của ông cho thấy một Chính trị viên Huyện đội thời chiến không chỉ làm công tác tuyên truyền hay động viên tinh thần.

Ông phải:

nắm tình hình.

đánh giá địch.

quyết định tác chiến.

tổ chức lực lượng.

bảo toàn quân số.

đưa dân ra khỏi vùng chiến sự.

giữ căn cứ.

Và trong những thời khắc quyết định:

tự mình đưa ra quyết định sinh tử.

Trận Bà Rén là ví dụ rõ nhất.

30. Người chỉ huy hiểu rằng thắng trận chưa đủ

Ở Bà Rén, ông quyết định đánh khi quân Mỹ bất ngờ xuất hiện.

Ở Hòa Mỹ, ông quyết định rút lực lượng chính trước khi máy bay và pháo binh đối phương trút hỏa lực.

Ở Cấm Dơi, ông tổ chức lực lượng địa phương phối hợp với chủ lực và bảo đảm đưa dân ra khỏi vùng chiến sự.

Ba tình huống khác nhau.

Nhưng cùng có một điểm:

không đánh giá chiến thắng chỉ bằng số lượng đối phương bị tiêu diệt.

Một chiến thắng còn là:

giữ được lực lượng.

giữ được dân.

giữ được căn cứ.

giữ được thế trận.

Đó chính là cách Nguyễn Quốc Dũng đã chiến đấu.

31. Những năm tháng giữ đất Quảng Nam

Có thể gọi cuộc đời chiến đấu của Nguyễn Quốc Dũng bằng ba chữ:

giữ đất.

Giữ Hòn Tàu.

Giữ Quế Sơn.

Giữ vùng giải phóng.

Giữ cơ sở.

Giữ lực lượng.

Và giữ người dân.

Từ một thanh niên 19 tuổi bước vào Huyện đội năm 1966, ông trưởng thành trong những trận đánh ác liệt nhất của Quảng Nam và cuối cùng trở thành một trong những người chỉ huy quan trọng của Huyện đội Quế Sơn.

32. Lời kết – Hòn Tàu còn xanh

Quế Sơn hôm nay đã khác.

Những con đường mới chạy qua vùng đất từng là chiến trường.

Những cánh đồng trở lại màu xanh.

Những ngọn núi Hòn Tàu – Đèo Le vẫn đứng đó.

Nhưng dưới những tán rừng ấy từng có những người lính tuổi đôi mươi sống và chiến đấu.

Nguyễn Quốc Dũng là một trong những người đã đi qua những năm tháng ấy.

Chú thích: Hòn Tàu – Đèo Le ngày nay, nơi từng là căn cứ quan trọng của lực lượng cách mạng Quế Sơn và nơi Nguyễn Quốc Dũng trực tiếp chiến đấu trong những năm chống Mỹ.
Nguồn: Báo Đà Nẵng; Báo Quảng Nam.

Năm 1969, ông chọn Hòn Tàu làm nơi xây dựng lực lượng.

Cuối năm ấy, ông chỉ huy trận đánh cầu Bà Rén.

Năm 1972, ông tổ chức chống càn và tham gia chiến dịch Cấm Dơi.

Sau đó, ông tiếp tục chiến đấu ở cấp tỉnh cho đến ngày Quảng Nam được giải phóng.

Nhưng điều khiến câu chuyện Nguyễn Quốc Dũng có sức nặng không chỉ nằm ở những trận đánh.

Mà nằm ở cách ông nhìn một vùng đất đang bị chiến tranh bao vây.

Muốn giữ đất, phải giữ dân.

Muốn giữ dân, phải giữ căn cứ.

Muốn giữ căn cứ, phải giữ lực lượng.

Và muốn giữ lực lượng, người chỉ huy phải biết lúc nào:

tiến lên.

đánh.

và lúc nào phải rút.

Đó là bài học mà Nguyễn Quốc Dũng đã trả giá bằng cả tuổi trẻ để có được.

Ngày nay, khi đứng trên Hòn Tàu – Đèo Le, người ta có thể nhìn thấy một vùng Quế Sơn xanh ngát.

Nhưng dưới màu xanh ấy là ký ức của những người đã nằm lại.

Và trong số những người còn sống để kể lại câu chuyện ấy có Nguyễn Quốc Dũng – người Chính trị viên Huyện đội Quế Sơn, người đã dành tuổi thanh xuân để giữ từng tấc đất quê hương và sau chiến tranh dành phần đời còn lại để gìn giữ ký ức về những đồng đội không trở về.

Nguyễn Quốc Dũng – từ người lính trẻ Quế Phú đến Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; từ Huyện đội Quế Sơn đến những trận đánh Bà Rén, Hòa Mỹ, Cấm Dơi; một cuộc đời gắn với Hòn Tàu – Đèo Le và những năm tháng giữ đất Quảng Nam.